Хитай DNA әвришкиси йиғиш арқилиқ уйғурларни "орган банкиси" ға селиватамду?

Мухбиримиз ирадә
2017-07-11
Share
qan-tekshurush-dna.jpg Уйғур деһқанларни йиғивелип қан әвришкиси еливатқан көрүнүш.
xjem.gov.cn

Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати бу йил 5-айда елан қилған бир доклатида, хитай һөкүмитиниң һазирғичә түрлүк намлар астида уйғурлар, көчмә нопус вә өктичиләрни асас қилған асаста алаһазәл 40 милйон кишиниң DNA әвришкисини йиғқанлиқини билдүрүп, хитай һөкүмитиниң бу әвришкиләрни йиғиштики мәқсәт вә муддиасиниң өзлиридә җиддий гуман вә әндишә пәйда қиливатқанлиқини билдүргән иди. Болупму, хитайдики орган тиҗаритиниң барғансери зорийиватқанлиқи су йүзигә чиқиватқан мушу күнләрдә бир қисим тәшкилатлар вә мутәхәссисләр хитай һөкүмитиниң DNA әвришкиси йиғиш һәрикитиниң орган тиҗаритигә четишлиқ болуши мумкинликини агаһландурмақта.

Уйғур аптоном районлуқ сәһийә тармақлири бултур 9-айда уйғур ели миқяси бойичә "омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүши" ни башлиған иди. Хитай ахбарат органлири өз хәвәрлиридә, 6 ай давам қилған һәрикәт давамида 17 милйон 500 миң адәмниң "саламәтлики" тәкшүрүлүп, район нопусиниң 90.03 Пирсәнтигә архип турғузуп, буниң ичидики 83.11 Пирсәнт кишиниң саламәтлик архипиниң компютер системисиға киргүзүп болунғанлиқини хәвәр қилған. Хитай даирилири омумйүзлүк саламәтлик тәкшүрүш қурулушини хәлққә нәп йәткүзидиған, әл райи қурулушиниң бир түри дәп тәшвиқ қилған болсиму, униң тәкшүрүшкә салған мәблиғи, аҗратқан күчи һәмдә җиддий позитсийиси, қаплаш даириси, тәкшүрүш түрлириниң көп болушидин башқа, униң мәҗбурий елип берилғанлиқи көзәткүчиләрниң диққитини қозғиған

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати болса бу йил 5-айда қилған доклатида, хитай һөкүмитиниң уйғурларни, ақма нопусларни вә өктичиләрни асас қилип туруп һазирғичә 40 милйон кишиниң DNA әвришкисини йиғип болғанлиқини билдүрүп, хитайда пуқраларниң DNA учурлириға охшаш интайин хусусий вә сәзгүр мәхпийәтликлирини сақлаш вә бу хил учурларни қоғдашқа аит һечқандақ бир қанун -түзүм йоқлуқини нәзәрдә тутқанда, һөкүмәтниң бу учурларни йиғишини интайин хәтәрлик, дәп көрсәткән.

Хәлқаралиқ мәҗбурий орган көчүрүшкә қарши дохтурлар бирлики йеқинда бир доклат елан қилип, кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң бу әндишисиниң орунсиз әмәсликини билдүрди.
Юқиридики тәшкилатниң қаришичә, хитайдики орган тиҗарити хитай һөкүмити илгири сүргәнниң әксичә, күнсайин зорийиватқан болуп, орган көчүрүш оператсийәлиридә ишлитиливатқан органларниң келиш мәнбәси һәққидә хитай һөкүмити һазирғичә ениқ бир җаваб бәрмигән. Гәрчә улар, кейинки йилларда бу органларниң өлүмгә һөкүм қилинған мәһбуслардин мәҗбурий елинғанлиқини илгири сүргән болсиму, хитайда йилда унчә көп адәмниң өлүмгә һөкүм қилинмайдиғанлиқини, хитайдики әнәниви көз қарашлар бойичә кишиләр өз органлирини өлгәндә еһтияҗлиқларға ианә қилишқиму қизиқмайдиғанлиқини нәзәрдә тутқанда, хитай һөкүмитиниң илгири сүргини пут тирәп туралмайдикән. Шуңа бу тәшкилат, хитайға милярдларчә доллар пайда яритиватқан органларниң асаслиқ фалунгуң муритлири, уйғурлар, тибәтләр вә сиясий мәһбуслардин елинғанлиқини билдүргән.

Мәзкур орган доклатида йәнә, уйғур елида елип берилған DNA әвришкиси йиғиш һәрикити билән хитайдики орган тиҗаритиниң қурбаниға айландурулуватқан юқиридики нишанлиқ гуруппилар арисидики бағлиниш үстидә тохтилип, хитайдики қанунсиз орган тиҗаритиниң әмди хәлқараниң диққитини қозғайдиған пәйтниң йетип кәлгәнликини әскәрткән.

Хитайдики орган тиҗарити үстидики тәтқиқатлири билән тонулған тәтқиқатчи вә журналист етан гутман әпәнди бу һәқтә радийомизниң зияритини қобул қилғанда, уйғурларниң DNA әвришкиси йиғиш мәсилисиниң қанчилик җиддийликини "бу худди бир адәмни орган банкисида сақлиғандәкла иш" дәп тәсвирлиди. У мундақ деди: "бир адәмниң DNA әвришкисини елиш интайин асан бир иш. Униң бәдинидин елинған наһайити аддий бир нәрсә арқилиқла бу кишиниң һүҗәйрә тоқулмилирини селиштурғили болиду. Йәни бир кишиниң DNA әвришкиси елинди дегәнлик, худди у адәмни вақти кәлгәндә органлирини еливелиш үчүн банкиға селип қойғандәкла бир иш. Бу йәрдики муһим мәсилә болса, хитайда йеқинқи бир қанчә йил ичидә орган көчүрүш оператсийәси қилидиған дохтурханиларда партлаш характерлик көпийиш болған. Бизму буни йеқинқи йилларда байқап интайин һәйран қалдуқ. Биз әслидә хәлқара җамаәт диққәт қиливатқан бир әһвал астида хитайда бу иш азийиду, дәп қариған. Әмма әмәлийәт ундақ болмиди. Мана бу кишидә җиддий соал пәйда қилиду."

Чәтәлләрдә уйғурларниң хитайдики орган тиҗаритигә қурбан қилиниш мәсилисини аңлитип, бу һәқтә җиддий паалийәтләрни қиливатқан, үрүмчи төмүр йол дохтурханисиниң сабиқ дохтури әнивәр тохти әпәнди болса хитай һөкүмитиниң уйғур елида һәқсиз саламәтлик тәкшүрүш елип бериш һәрикитидин җиддий гуманлинидиған болуп, у, хитай һөкүмитиниң бу һәрикәтни мәқсәтлик елип барғанлиқини билдүрди.

Юқиридики мәҗбурий орган көчүрүшкә қарши дохтурлар бирликиниң доклатида көрситилишичә, ениқланған нурғун испатлардин қариғанда, хитайда орган көчүрүш оператсийәси қилишта әнгә елинған 173 дохтурхана бар болуп, бу дохтурханиларниң пәқәтла бири йилда 5000 қетим орган көчүрүш оператсийәси қилидикән. Бундин сирт, әнгә елинмиған йәнә нурғун дохтурханиларму орган көчүрүш оператсийәси билән шуғуллинидикән. Униң үстигә бундақ дохтурханилар һазир барғансери көпийиватқан болуп, дөләтлик орган көчүрүш оператсийәси учур мәркизи тор бети вә шундақла һәрқайси дохтурханиларниң тор бәтлиридә орган көчүрүш оператсийәси һәққидә берилгән еланларда, бир бимарниң бир қанчә һәптә һәтта бир қанчә күн ичидә орган билән тәминлинидиғанлиқи җар селинидикән.

Етан гутман әпәнди болса, бундақ дохтурханиларниң уйғур елидиму көпийиватқанлиқини вә йилда хитайда әмәлийлишиватқан бундақ оператсийәләрниң саниниң зорлуқини ейтип, бу, кишидә хитай һөкүмити уйғурларниң DNA учурлирини йиғиш арқилиқ уларни орган банкилириға қоюватамду, дегән гуманни қозғимай қалмайду, деди. У мундақ деди: "хитай һөкүмити һәр йили хитайда 10 миң орган көчүрүш оператсийәси қилинидиғанлиқини илгири сүриду. Әмма бу рәқәм ишәнчлик әмәс. Испатлардин шуни көримизки, хитайда һәр йили әң аз дегәндиму 60 миң қетим орган көчүрүш оператсийәси қилиниду. Һазир бундақ дохтурханилар шәрқий түркситандиму көпийиватиду. Улар мәхсус биналарни селиватиду. Илгирики мисаллардин қариғанда, шәрқий түркистанда сиясий вә диний мәһбусларниң орган тиҗаритигә қурбан қилинғанлиқи ениқ. Әмди уйғур елидики җүмлидин хитайдики әң көп зиянкәшликкә учраватқан гуруппа болған уйғурлар үстидин әп бериливатқан DNA әвришкә йиғиш һәрикитигә қарайдиған болсақ, кишиниң әқлигә шу кәлмәй қалмайду, йәни, хитай һөкүмити һәр бир кишиниң DNA учурини елиш арқилиқ уларни орган банкисиға селип қойди. Буниң башқа бир изаһати йоқ."

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати өз доклатида, уйғур районлуқ сақчи органлириниң 2016-йили сентәбирдин буян икки қетим омумий қиммити 12 милйон доллар әтрапидики DNA әвришкилирини учурлаштурушқа ярайдиған үскүниләрни сетивалғанлиқини билдүрүп, буниң хитай һөкүмитиниң уйғур елидики DNA әвришкисини йиғиш һәрикитиниң көлимини йәниму кеңәйтидиғанлиқини көрситип беридиғанлиқини билдүргән иди. Дәрвәқә, уйғур елидики ахбарат васитилири бу йил 6-айда иккинчи нөвәтлик омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүш һәрикитиниң башлиғанлиқини, бу қетимлиқиға 17милйон 850 миң сом хираҗәт айрилғанлиқини вә 21 милйон кишиниң тәкшүрүш обйекти қилинғанлиқини хәвәр қилған иди. Бу қетимқисиниң алаһидилики болса униңға йәрлик көчмә нопуслар вә алий мәктәп оқуғучилириму тәкшүрүш обйекти болуп қетилған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт