Әнқәрәдә "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" темисида доклат бериш йиғини чақирилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2016-12-13
Share
sherqiy-turkistanning-hazirqi-weziyiti.jpg Һаҗәттәпә университети тарих оқутқучиси, түркийә истратегийилик чүшәнчә институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" темисида доклат бәрмәктә. 2016-Йили 10-декабир, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

Дуня инсан һәқлири күни мунасивити билән 12-айниң 10-күни түркийәниң пайтәхти әнқәрәдә "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" темисида доклат бериш йиғини чақирилди. Түркийәниң әң узун тарихқа игә, 81 вилайитидә шөбиси бар тәшкилатлиридин бири болған түрк очақлири тәшкилатиниң әнқәрәдики мәркәз бинасида өткүзүлгән йиғинға түрк очақлири тәшкилатиниң мәсуллири, сабиқ парламент әзалири, һәрқайси университетларниң оқутқучи вә оқуғучилиридин болуп 120 әтрапида киши иштирак қилди. Мәзкур йиғинда һаҗәттәпә университети тарих оқутқучиси, түркийә истратегийилик чүшәнчә институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" темисида доклат бәрди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди йиғинда бәргән доклатида уйғур мәсилиси вә уйғурларниң һазирқи вәзийити тоғрисида мәлумат берип өтти.

Профессор доктор мәмәт өз әпәнди 12-айниң 10-күни мәзкур доклат бериш йиғинини чақириштики мәқсити тоғрисида мәлумат берип мундақ деди: "әслидә инсан һәқ вә һоқуқлири уқумиға биз алаһидә әһмийәт беришимиз керәк. Милләт, дин вә ирқиға қаримастин аллаһ уларға бәргән әқәллий һәқ вә һоқуқлириға һөрмәт қилишимиз керәк. Бу мунасивәт билән түрк дунясида, ислам дунясидики бүгүнки инсан һәқлири дәпсәндичиликигә хәлқниң диққәт-етибарини тартиштур. Болупму, буларниң ичидики әң ечинишлиқ инсан һәқлири дәпсәндичилики шәрқий түркистанда болуватиду. Бәк узақта болғачқа бәзиләр көрмәйватиду, әмма биз түрк очақлири буни билимиз. Шәрқий түркистанда уйғур вә башқа қериндашлиримиз хитайниң бесими астида. Биз хитайниң бу районда йүргүзүватқан бесим сияситигә кишиләрниң диққәт-етибарини тартиш үчүн бу йиғинни чақирдуқ."

Профессор доктор мәмәт өз әпәнди йиғинда доктор әркин әкрәм доклат бәргәндин сирт, бу һәқтә музакириму елип берилғанлиқини баян қилип мундақ деди: "йиғинда әркин әкрәм доклат бәргәндин сирт, йиғинда музакириму елип бардуқ. Шәрқий түркистан тарихий җәһәттин елип ейтқанда түрк мәдәнийити, түрк ислам мәдәнийитиниң бөшүки һесаблиниду".

Доктор әркин әкрәм әпәнди түрк очақлири тәшкилатида "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" темисида доклат бериш йиғининиң әһмийити тоғрисида тохталди.

Профессор доктор мәмәт өз әпәнди түрк очақлири тәшкилатиниң шәрқий түркистан тоғрисида бундин кейин қилмақчи болған хизмәтлири тоғрисида мәлумат берип мундақ деди: "пүтүн аммиви тәшкилатларниң инсан һәқлири мәсилисини күн тәртипигә қоюши керәк. Биз мәлум бир идеологийә асасида қурулған тәшкилат әмма заманимизниң вәзийитигә мувапиқ һалда өзимизниң йеңилап, чеғимизниң қиммәт қариши арқилиқ районимиздики мәсилиләрни шундақла дуня мәсилилирини аңлитишимиз керәк. Биз бундин кейинму бу асаста шәрқий түркистан мәсилисини түрк дунясида, шундақла түркийәдә аңлитишқа давамлаштуримиз. Алди билән түркләргә кейин ислам дөләтлиригә андин кейин болса дуня дөләтлиригә аңлитишимиз керәк. Биз рабийә қадир тоғрисида қол қоюш паалийити башлатқан идуқ, рабийә қадир ханим шәрқий түркистанлиқларниң символи. Мәқситимиз рабийә қадир ханим арқилиқ шәрқий түркистан дәвасини аңлитиш иди. Шуңа биз мухбирларни күтүвелиш йиғини, доклат бериш йиғинлири, хәлқаралиқ илмий муһакимә йиғинлири арқилиқ шәрқий түркистан мәсилисини аңлитишни давамлаштуримиз."

2-Дуня урушидин кейин дунядики һәр қайси дөләтләр инсанларниң һәқ вә һоқуқлирини капаләткә игә қилиш тоғрисида һәм пикир болди. 1948-Йили 6- айда тәйярланған инсан һәқлири баянати, 1948-йили 12-айниң 10-күни парижда чақирилған бирләшкән дөләтләр тәшкилати инсан һәқ вә һоқуқлири омумий йиғинида мақулланған. Бу күн һәр йили 12-айниң 10-күни дуняниң һәрқайси җайлирида һәр хил паалийәтләр билән хатириләнмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт