Misirdin nida: "Biz jan qayghusida!"

Muxbirimiz gülchéhre
2017-07-07
Share
misir-uyghur-oqughuchi-5.jpg Misirdiki Uyghur oqughuchilar tutqun qilinip saqchi mashinisida élip kétiliwatqan körünüsh. 2017-Yili 6-iyul.
Tutqun qilinghan oqughuchilar özliri teminligen

Misir saqchilirining xitay pasporti bar Uyghur oqughuchi we bashqilarni uchrighan jayda keng kölemlik nishanliq tutqun qilishi dawam qilmaqta. Hayati bixeterliki xewp ichide turupmu, yoshurun'ghan jaylardin radiyomiz bilen alaqilashqan misirdiki Uyghurlar yetküzgen melumatlargha qarighanda, hazirghiche bigunah qolgha élin'ghan Uyghurlar sani 200 din artuq, bularning arisida 20 din köprek qiz oqughuchilarmu bar. Xitaygha tapshurulsa aqiwitining échinishliq bolidighanliqini perez qilip, özini daldigha alghanlarning bolsa hayati yenila xewp ichide. Beziler a'ilisi, bala-chaqiliri bilen parchilan'ghan, hetta beziliri sehralarda étizlarda qonmaqta, beziler bir qanche kündin buyan aghzigha bir burda nanmu salmighan. Ular achliq, ensizlik ichide tursimu yenila adaletke bolghan ümidini yoqatmighanliqi üchün, dunyagha "Biz jan qayghusida!" dep nida qilmaqta.

Misirdiki Uyghur oqughuchilarning misir bixeterlik tarmaqliri teripidin namelum sewebler bilen ushtumtut tutqun'gha uchrawatqinigha bügün 4 kün boldi. Tutqun bashlan'ghandin buyan yene birqisim oqughuchilar bixeterlik sewebidin özini chetke alghan. Chünki ular, özlükidin qaytqanlar bigunah turupmu türmilerge qamalghan yerde, özlirining xitaygha mejburiy qayturulup qalghan teqdirde menggülük qamaqqa élinishi hetta ölümge höküm qilinish xewpi bar dep qaraydu. Ezherde bille oquwatqan yene töt buradirining 7-iyul seher 3 te iskenderiye ayrodromida tutulup qalghanliqini bilip, özining bixeterlikinimu untup, ularni adwokat arqiliq qutquzushqa mangghan bir Uyghur oqughuchi yol üstide biz bilen alaqiliship, tutup qélin'ghan sawaqdashlirining hemmisining qanunluq oqughuchilar ikenlikini, Uyghur bolghanliqi üchünla tutup qélin'ghanliqini, saqchilarning ulargha silerni xitaygha qayturimiz dégenlirini bildürdi.

Bügün ayrodromda tutulup qalghan Uyghur oqughuchilargha adwokat bolup kirgen misirliq adwokatning uninggha éytishiche, 7-iyul küni jem'iy 24 Uyghur oqughuchi tutup qélin'ghan, ular hazirmu ayrodromda qamal qiliniwatqan bolup, saqchilar ularning xitaygha qayturulidighanliqini éytqan.
Bu oqughuchining akisinimu misir saqchiliri yolsiz sewebler bilen 4-iyul küni öyidin tutup ketken bolup, bir kündin kéyin alaqisi üzülgen. Akisi axirqi qétimliq téléfon söhbitide türmide 200din artuq Uyghur barliqini éytqan iken.

Qismen oqughuchilar, erliri tutulup qalghan ayallar we kichik balilar tutulup qélishidin ensirep öylirini tashlap qachqan bolsimu, nöwettiki weziyette ularning özini daldigha élishimu tes bolghan, banka, dukan, méhmanxana hetta ashxanigha kirishmu tutulup qélishqa seweb bolghanliqtin, ozuq-tülüksiz, halsirighan, kichik, nareside baliliri bilen ilajsiz qalghan bu Uyghurlarning hayatini saqlap qélishimu xewp ichide, chünki ular ach yürgili bir qanche kün bolghan. 

Gerche, dunya miqyasida misirdiki Uyghurlarning bihude tutqun qilinip xitaygha qayturulushining aldini élish toghriliq pa'aliyetler élip bériliwatqan bolsimu, halbuki yene bir qisim namelum kishilerning ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq misirdiki oqughuchilar topluqlirigha suqunup kirip, bu qeder charisiz qalghan Uyghurlarni aldashqa urunuwatqanlarningmu peyda boluwatqanliqi kishini te'ejjüplendüridu. Buni Uyghurlar, xitayning misirdiki balilarni qayturup kétish üchün dawamliq tuzaq quruwatqanliqi dep perez qilmaqta. 

Misir hökümitige we ezher uniwérsitétigha ishinip, ishenchlik, otturahal dini menbe bolghan ezher uniwérsitétidin saghlam sher'i élim élish üchün kelgen Uyghur oqughuchilarning, xitayning siyasiy oyunliri seweblik misirda yolsiz tajawuzchiliqqa uchrawatqanliqi, tutqun qilin'ghan oqughuchilarning jasaretlik halda ijtima'iy taratqularda uchur tarqitishi, hijrettiki Uyghur aktiplirining derhal buninggha metbu'atlarda jiddiy inkas qayturushi netijiside, bir qanche kündin buyan misirdiki Uyghurlar weziyiti xelq'araliq metbu'atning diqqitini tartqan mesilige aylandi. Epsus buning, misir da'irilirining mesum Uyghur oqughuchilargha qaratqan yolsiz mu'amilisini özgertishige aktip rol oyniyalmasliqi hemde nopuzluq ilim-érpan makani ezher uniwérsitétiningmu oqughuchilargha ige chiqmasliqi, Uyghurlarningla emes, dunya metbu'atiningmu tenqid nishanigha aylanmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet