Ömer bék'ali: "Xitay bizni öltürüsh bilen erkinlik iradimizdin yanduralmaydu"

Muxbirimiz gülchéhre
2018-10-19
Élxet
Pikir
Share
Print
8 Ayliq türme we lagérlardiki qiyin-qistaqlardin qutulup, "Terbiyelesh lagéri" ning heqiqiy ehwalini xelq'aragha ashkarilighan ömer bék'alining lagérda qaza qilghan atisi bék'ali ibrahim.
8 Ayliq türme we lagérlardiki qiyin-qistaqlardin qutulup, "Terbiyelesh lagéri" ning heqiqiy ehwalini xelq'aragha ashkarilighan ömer bék'alining lagérda qaza qilghan atisi bék'ali ibrahim.
RFA/Gülchéhre

Xitay hökümitining Uyghur élide qurghan lagérliri heqqide xelq'ara axbaratlargha guwahliq bergendin kéyin, bixeterliki xewpke uchrighanliqi seweblik qazaqistandin türkiyege kelgen ömer bék'ali téxi yéqindila ayali we baliliri bilen qayta jem bolghan bolsimu, lékin u xitay da'iriliri teripidin lagérlargha qamalghan ata-anisi we qérindashlirining lagérlarda özi béshidin ötküzgen qorqunchluq zulum we qiyin-qistaqlargha uchrishidin endishe qilip kéliwatqan idi.

Bu qara kün uning béshigha keldi, ömer bék'ali, Uyghur élidiki uruq-tughqanliri arqiliq dadisi bék'ali ibrahimning 18-séntebir küni lagérda wapat bolghanliqi heqqide xewerlendürülgen. Bu heqte ömer bék'alining radiyomizgha bildürüshige qarighanda, ula emes uning bashqa qowmi-qérindashlirimu merhumning yüzini körelmigen, da'iriler bowayning jesidinimu körsetmey depne ishlirini özliri bir terep qilghan iken. 

Ömer bék'alining éytishiche, bu yil 3-aylarda u xitay da'irilirining téléfon arqiliq "Sözleshtin toxtimisang a'ileng séning sewebingdin chataqqa uchraydu" dégendek tehditlirini tapshurup élishqa bashlighan we shu chaghdin étibaren ömer bék'alining Uyghur diyaridiki ata-anisini hemde qérindashliri bilen alaqisi pütünley üzülgen. Ömer bék'ali shuningdin béri atisining awazinimu anglap baqmighan.

Ömerning bék'alining merhum atisi bék'ali ibrahim 1940-yili 10-ayning 21-küni tughulghan. 1997-Yili pichan nahiyilik xelq hökümitidin pénsiyige chiqqan bir kadir, 6 balini östürgen méhnetkesh bir ata. Ömerning atisi bék'ali ibrahim bu yil, 78 yéshida, milyonlighan Uyghurlargha oxshashla, bigunah halda lagérgha qamilip 5 aydin kéyin wesiyetmu qalduralmay jan üzgen. 

Ömer bék'alining 70 yashtiki anisi aminixan sadiq, akisi abduraxman bék'ali, singlisi adile bék'aliningmu hazirghiche lagérda ikenliki melum bolsimu, emma nege qamalghanliqi éniq emes. Ularning tutulghanliqini anglighan ömer eyni chaghda qattiq azablan'ghan we endishiliniwatqan bolsimu heqni anglitish iradisidin yanmighanliqini bildürüp: "Bu xil tehditliri bilen ular méni xitay hökümitining Uyghur élide élip bériwatqan insaniyetke qarshi jinayetlirini pash qilishtin, heqni sözleshtin tosup qalalmaydu" dep tekitligen idi.

Dadisining lagérda jan üzgenlikidek qayghuluq xewirini anglighan peytning özidimu ömer bék'ali yenila: "Men ökünmeymen wetende yash töküldi, qan töküldi, janlar tökülüwatidu. Xitay bizni öltürüsh bilen erkinlik iradimizdin yanduralmaydu" deydu.

Toluq bet