Rabiye qadir xanim lentos kishilik hoquq mukapatini tapshurup aldi

Muxbirimiz gülchéhre
2015-12-10
Share
rabiye-tom-lantos-2015-mukapat-1.jpg Dunya kishilik hoquq künide, rabiye qadir xanimning lentos kishilik hoquq mukapatini tapshurup élish murasimidin körünüsh. 2015-Yili 10-dékabir, washin'gton.
Photo: RFA

Tom lentos kishilik hoquq we adalet fondining 2015- yilliq lentos kishilik hoquq mukapatini tarqitish murasimi, amérika dölet mejlisining kannan sariyida washin'gton waqti 11 de bashlandi.

Tom lentos kishilik hoquq mukapatning sahibliri bolmish bu xanimlar mislisiz bedellerge qarimay Uyghurlarning heq-hoquqi erkinliki üchün kürishiwatqan Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir, misirdin kanadagha kélip musapir bolghan, dunya miqyasida étiqad erkinliki, ayallarning barawerlik hoquqi üchün kürishiwatqan dangliq aptor irshad manji, somalidin baliliqida xorluqqa uchrashtin qéchip gollandiyede panahlan'ghan, ayallarning a'ile zorawanliqigha uchrishi we mejburiy nikahlandurulushigha qarshi xelq'arada pa'aliyet élip bérip tonulghan pa'aliyetchi aya'an xirsi aliy bolup 3 neper qeyser ayal murasim zaligha qizghin alqishlar ichide kirip keldi.

Mezkur murasimgha bir qisim amérika dölet mejlis ezaliri, amérikidiki elchixana wekilliri, dunya Uyghur qurultiyini öz ichige alghan bir qisim xelq'araliq kishilik hoquq teshkilat wekilliri, amérika we xelq'araliq metbu'at orunlirining muxbirliri bolup 200 din artuq kishi qatnashti.

Murasimgha riyasetchilik qilghan fondining qurghuchisi tom lentos ependimning insan heqlirini qollash we qoghdash xizmetlirini dawamlashturuwatqan qizliridin anétta lentos xanim mukapat sahiblirini hörmet we éhtiram bilen : "Bügün, bu mukapatning 3 neper mukapat sahibining hemmisila ayal zati, shundaqla oxshashla musulmanlar a'ilisidin kélip chiqqan qehriman ayallar. Öz aldigha tarix yaratqan bu qeyser ayallar bilen bu mukapatlash sorunda birge bolghinimdin intayin pexirlinimen" dep tonushturdi.

Mukapat sahiblirining hayat pa'aliyetliri tonushturulghan höjjetlik filim murasim ehlige körsitilgendin kéyin, mezkur fondi jem'iyetning re'isi katrina lentos xanimning "Uyghurlarning anisi dep étirap qilin'ghan möhterem rabiye qadir xanim" dep tonushturushi bilen eng aldida rabiye qadir xanim sehnige chiqip 2015- yilliq tom lentos kishilik hoquq mukapatini tapshurup aldi.

Rabiye qadir xanim özining nutqida tam lentos ependi we lentos fondining Uyghurlargha oxshash éziliwatqan milletlerning heq-hoquqlirini qoghdash yolida qiliwatqan küreshlirini qollighanliqigha we özige bu mukapatni layiq körgenlikige alahide rehmet bildürdi.

Birleshken döletler teshkilati, "Kishilik hoquq, erkinlik hoquqi" ni, bügünki dunya insan heqliri künidiki teshwiqat bash témisi qilghan idi.

Rabiye qadir xanim nutqida buni alahide tekitlep: "Bügün dunya kishilik hoquq küni. Birleshken döletler teshkilati 10- dékabir dunya kishilik hoquq küni munasiwiti bilen bu yilliq kishilik hoquq sho'arini ' heqlirimiz, hörlükimiz üchün menggü küresh qilimiz' dep élan qildi. Bu erkinlikning kishilik hoquq bilen barawer yüksek ornini körsitip berdi. Dunya kishilik hoquq künide bu mukapatning tarqitilghanliqi 65 yildin buyan kishilik hoquqi, azadliqi üchün kürishini dawamlashturup kéliwatqan shundaqla dunyaning térrorchiliqqa qarshi kürishini suyi'istémal qilghan xitay hökümitining qattiq basturushqa uchrawatqan Uyghurlargha ümid béghishlaydu" dédi we dunya jama'etchilikini Uyghurlarning weziyitige köngül bölüshke, ularning adalet üchün élip bériwatqan heqliq küreshlirini qollashqa chaqirdi.

Rabiye qadir xanimning nutqidin kéyin, orunliridin turup hörmet we éhtiram bildürgen méhmanlarning alqish sadaliri uzaqqiche üzülmidi.

Lentos kishilik hoquq mukapati xelq'aradiki nopuzluq kishilik hoquq mukapatlirining biri bolup, Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanimning bu yilliq mezkur mukapatqa érishkenliki Uyghur pa'aliyetchiliri we Uyghurlarning kishilik hoquqigha köngül bölüp kéliwatqan xelq'araliq kishilik hoquq teshkilatlirini söyündürdi.

Mexsus mushu murasimgha qatnishish üchün washin'gton'gha yétip kelgen dunya Uyghur qurultiyining ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi, buning Uyghurlar we Uyghur dewasi üchünmu intayin xushallinarliq bir xewer ikenlikini bildürüp: "Bu mukapatning rabiye qadir xanimgha bérilishi uning Uyghur kishilik hoquqi üchün élip barghan küreshliri we töligen bedellirining xelq'arada étirap qilinishi bolupla qalmay, Uyghur mesilisining kün tertipke kélishi, Uyghur xelqining küreshlirining heqliq ikenliki we bizning bu küreshte toghra yolda kétiwatqanliqimizning, bu yolimizni dawam qilsaq yenimu köp qollashqa érisheleydighanliqimizning ipadis, dep qaraymen" dédi.

Merkizi washin'gtondiki tom lentos kishilik hoquq we adalet fondining re'isi katrina lentos xanim ziyaritimizni qobul qilip: "Men Uyghurlarning erkinliki, kishilik hoquqi üchün tehdit we zor bedellerge qarimay küresh qilip kéliwatqan Uyghurlarning lidéri, anisi, rabiye qadir xanimdin intayin chongqur tesirlinimen, bu qeyser ayaldin pexirlinimen. U pütün dunyagha bir ülge yaratqan bir ayal. Fondimizning rabiye qadir xanimni bu mukapatqa layiq körüshimiz uning mislisiz rohiy bésim we xeterlerge qarimay kishilik hoquqni qoghdash küreshlirini dawam qilip kéliwatqanliqini étirap qilghinimizla bolup qalmastin, belki uni bu küreshke ilhamlandurghan Uyghur xelqining insan heqliri, ularning étiqad erkinliki, özining ghururi, barawerlik hoquqi, kishilik heq-hoquq küreshlirige bir ijabiy küch quwwet béghishlash. Amérika we xelq'aradiki siyasiyon, kishilik hoquq pa'aliyetchilirining ortaq étirap qilishigha érishken rabiye qadir xanimgha lentos kishilik hoquq mukapati bérish, xitay dölitining rehberlirige nisbeten insan heqlirini hörmet qilishqa, özining qanun we xelq'araliq qanunlirigha ri'aye qilishqa bir chaqiriq élan qilish" dédi.

Murasimgha qatnashqan amérika dölet mejlisidiki tom lentos kishilik hoquq komitétining sabiq xadimi xans xogarif ziyaritimizni qobul qilip:"Rabiye qadir xanim lentos kishilik hoquq mukapatigha tamamen layiq. Rabiye xanim Uyghurlarning heq-hoquqliri üchün mislisiz küresh qilip intayin muhim we ehmiyetlik xizmetlerni qilip kelmekte. Men rabiye xanimni chin könglümdin tebrikleymen. Bu mukapatning dunya insan heqliri künide tarqitilishi xelq'araning diqqitini yenimu Uyghurlargha mesilisige qaritishini ümid qilimen." dédi.

Mukapat sahibliri rabiye qadir xanim, irshad manji we aya'an xirsi aliylar murasimdin kéyin xelq'araliq metbu'atlarning ziyaretlirini qobul qildi.

Shu qatarda radi'omiz ziyaritini qobul qilghan rabiye qadir xanim, bu mukapat Uyghurlarning adalet yolidiki küreshlirining étirap qilinishi, amérika we xelq'araning kishilik hoquq künide Uyghurlargha, xitaygha hemde dunyagha bergen signali dep chüshinidighanliqini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet