Руқийә турдуш: “уйғур вәзийитини аңлатқиним үчүн канададики хитай оқуғучиларниң тәһдитигә учридим”

Мухбиримиз меһрибан
2019.02.15
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Ruquye-Turdush.jpg Канадада турушлуқ уйғур кишилик һоқуқ паалийәтчиси руқийә турдуш ханим.
Social Media

Мәлум болушичә, 11-феврал кәчтә уюштурулған руқийә турдуш ханимниң лексийәсидин кейин, 13-феврал күни мак мастер университетидики хитай оқуғучилар тор бекитидә йәнә “хитай оқуғучилар вә хитай тәтқиқатчиларниң тәләпнамиси” намида имзалиқ очуқ хәт елан қилған. Очуқ хәттә хитай оқуғучиларниң канададики мәктәпләрдә хитай һөкүмитигә қарши пикирдә болғучилар вә паалийәтләр үстидин наразилиқ билдүридиғанлиқи, 12-феврал күнидики лексийә әһвалниң канададики хитай әлчиханисиға мәлум қилидиғанлиқи һәққидә давраң салған.

Руқийә ханим вәқәдин кейин өзиниңму мак мастер университети мәктәп даирилиригә әһвални мәлум қилғанлиқини билдүрүп, канададики мунасивәтлик һөкүмәт органлириға хитай оқуғучилириниң өзигә тәһдит салғанлиқи тоғрилиқ әрз қилишқа тәйярлиниватқанлиқини билдүрди.

“вашингтон почтиси” гезитиниң 14-февралдики хәвиридин мәлум болушичә, өткән һәптә ичидә йәнә канаданиң торонто университетида җеми ламо исимлик тибәтлик қизниң әркин риқабәт арқилиқ мәктәп оқуғучилар уюшмисиға рәис болуп сайлиниши мәзкур университеттики хитай оқуғучиларни нарази қилғанлиқи мәлум. Хитай оқуғучилар шу қетимлиқ вәқәдин кейинму “хитай оқуғучилириниң тәләпнамиси” намлиқ наразилиқ баянати елан қилип, җеми ламони “хитай һөкүмитигә қарши паалийәт елип барғучи тибәт сиясий паалийәтчиси” дәп ашкара һуҗум қилған вә мәктәп даирилиригә сайламни бикар қилиш һәққидә тәһдит салған.

Канададики хитай кишилик һоқуқ паалийәтчилиридин шең шө ханим зияритимизни қобул қилип, канадада йүз бәргән хитай оқуғучилириниң охшимиған пикирдикиләргә һуҗум қилиш вәқәсидә канададики хитай әлчиханиси билән хитай консулханилириниң қоли барлиқини билдүрди. 

Шең шө ханим йәнә хитай һөкүмитиниң ғәрб дөләтлиридики әлчиханилириниң бу дөләтләрдә оқуватқан хитай оқуғучилар арқилиқ хитай һөкүмитигә қарши пикир еқимидикиләргә паракәндичилик селишиға қарита һәрқайси дөләтләрниң җиддий тәдбир елиш керәкликини тәкитлиди.

У хитай һөкүмитиниң йеқиндин буян ғәрб дөләтлиридә барғанчә күчийиватқан уйғурларни қоллаш паалийәтлиригә қарита шу дөләтләрдики хитай әлчиханилириниң арқа терәк болуши билән аталмиш “хитай оқуғучилири бирләшмисиниң наразилиқи” дегәндәк намларда наразилиқ билдүрүватқанлиқини, һәтта тәһдит селиш һәрикәтлиридә болуватқанлиқини билдүрди. У бундақ әһвалларда тәһдиткә учриған кишиләрниң қануний йоллар арқилиқ өз һоқуқини қоғдиши лазимлиқини, ундин башқа кишилик һоқуқ тәшкилатлири билән бу дөләтләрдики һөкүмәт органлириниңму бу хил әһвалларға қарита қануний тәдбирләрни қоллиниши керәкликини тәкитлиди.

14-Феврал күни “америкидики хитай оқуғучилар вә тәтқиқатчиларниң бирләшмә баянати” намлиқ бир баянат елан қилинип, канаданиң мак мастер университети билән торонто университетида йүз бәргән хитай оқуғучиларниң уйғур вә тибәт паалийәтчилиригә һуҗум қилиш вәқәсини қаттиқ әйиблигән. Имза қоюш һелиһәм давамлишиватқан бу баянатта канадада йүз бәргән хитай оқуғучилириниң уйғур вә тибәт паалийәтчилиригә тәһдит селиш вәқәлиригә охшаш вәқәләрниң йәнә америка, фирансийә, голландийә, әнглийә қатарлиқ дөләтләрдиму йүз бәргәнлики әскәртилгән. Баянатта хитай һөкүмитиниң арқа тирәк болуши билән ғәрб әллириниң қиммәт қариши, шәхсләрниң пикир әркинлики вә паалийәт әркинликигә тәһдит пәйда болуватқанлиқи, бу хил паракәндичилик қилмишларға қарита ғәрб һөкүмәтлириниң җиддий тәдбир көрүши керәклики тәләп қилинған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.