Tayland türmisidiki musapirlar:"Biz zulumdin qachqanlarmiz, biz peqet erkin yashashnila isteymiz!"

Muxbirimiz qutlan
2015-01-22
Share
tayland-uyghur-balilar.jpg Taylanda tutup turiliwatqan Uyghurlardin 4 yashtiki abdullah abduwéli késel sewipi bilen alemdin ötti
RFA/Erkin Tarim

Tayland türmisige qamalghan 140 neper tutqunning achliq élan qilghanliqi, bu yerde tutup turuluwatqan yüzligen musapirning qutulush mesilisidiki texirsizlikni jiddiy hés qildurmaqta.

Bu munasiwet bilen radi'omiz nöwette qiyin ehwalda turuwatqan tayland türmiliridiki musapirlarning heqiqiy ehwalini igileshke tirishmaqta.

Xatyay türmisidin ziyaritimizni qobul qilghan musapirlar özlirining hazirqi qiyin ehwalini anglatti. Ularning bildürüshiche, yéqindin buyan tayland da'irilirining musapir tutqunlargha bolghan pozitsiyeside bezi özgirishler bolghan.

Türme saqchilirining qerellik halda kamérlargha kirip tutqunlarning yanchuqlirini axturushi, ularning pullirini mejburiy éliwélishi shundaqla qol téléfonlirini musadire qilishidek bir qatar ishlar kündin-kün'ge köpeygen.

Ularning bildürüshiche, saqchilarning bu xil zorawanliqigha qarshiliq qilghuchilar yaki buning sewebini sürüshtürgüchiler tayaq yégen. Hetta bezi ayallarningmu tayaqqa tutulghanliqi melum.

Ziyaritimizni qobul qilghan, lékin özining kimlikini ashkarilashni xalimaydighan bireylen munularni bildürdi: "Biz peqet öz wetinimizdiki zulumgha chidimay qéchishqa mejbur bolghanlarmiz. U yerde normal insan'gha xas yashash imkaniyitimiz qalmighanliqi, erkin nepes alghudek ehwalimiz bolmighanliqi üchün chégra atlap qachtuq. Özümni élip éytsam, men eslide bir sheher ahalisi idim, lékin yoqilang bahane-sewebler bilen ikki qétim türmide yattim. Bu yerge kelgenler türlük yollar bilen chégradin ötkenlerdur. Bizning ichimizde quruqluq yoli bilenmu hem déngiz yoli bilenmu bu yerge kelgenler bar. Hazir bizning béshimizda xeterlik bir qismet chörgilep turuwatidu. Teqdirimizning néme bolidighanliqini we qachan, qandaq özgirishning yüz béridighanliqini bilmeymiz. Biz dunyaning meyli qaysi döliti yaki qaysi bulungi bolushidin qet'iy nezer, bizni qobul qilsila, erkin yashash yoli bersila shu yerge kétishke razimiz. Emma keynimizge qaytishni, özimizni ölümge tutup bérishni esla xalimaymiz..."

Ular yene munularni ilgiri sürdi: "Bizning achliq élan qilishimiz peqet amalimiz qalmighanda tallighan tallishimizdur. Buning qandaq netije béridighanliqini bilmeymiz. Yüzlep ademler xuddi qotan'gha qoyni solighandek qamap qoyulghan bu qamaqta bir yil bolay dédi. Ne xotun-balilirimizni, ne quyash nurini, ne sap hawani körmiduq. Yeydighinimiz künde ikki waq pishurulghan aq gürüch. Gösh-may, köktat yaki bashqa ozuqluq bolidighan héchqandaq nerse yoq. Hetta kichik balilargha alma, banan dégendek méwe-chéwe yaki tatliq-turum élip bérish üchün saqlap kelgen ayallarning pullirinimu tartiwélishti..."

Axirida ular radi'omiz arqiliq pütün dunyadiki adaletni yaqilaydighan döletler, teshkilatlar we jama'etchiliktin özlirige yardem qolini sunushini telep qilip mundaq dédi:

"Biz hazirghiche bizge her xil yollar bilen yardem qolini sun'ghan yaki qutulush yolimizni mangghan insanlargha semimiy teshekkürimizni bildürimiz. Shuning bilen bir waqitta yene pütün dunyadiki qérindashlarning özlirining imkaniyiti yar bergen da'iride bizning qutulush yolimizgha yardem qilishini ümid qilimiz!..."

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet