Түркийәниң болу шәһиридә хитайға қарши наразилиқ намайиши өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018-11-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәдики инсаний ярдәм вәқпиниң болу вилайитидики шөбиси хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан сияситигә қарши өткүзгән намайишидин көрүнүш. 2018-Йили 23-ноябир.
Түркийәдики инсаний ярдәм вәқпиниң болу вилайитидики шөбиси хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан сияситигә қарши өткүзгән намайишидин көрүнүш. 2018-Йили 23-ноябир.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә һөкүмити хитайниң «техникилиқ тәрбийәләш мәркәзлири» дәп атап, милйонлап кишини йиғивелип, уларға қарита исламий дини етиқади вә өз миллий мәдәнийитидин тандуруштәк меңә ююш һәрикити елип бериватқан «йиғивелиш лагерлири» мәсилисидә сүкүттә турувеливатқан бүгүнки күндә, түркийәдики инсаний ярдәм вәқпиниң болу вилайитидики шөбиси түркийәниң ғәрбий райониға җайлашқан болу шәһиридә хитайниң бу хил сияситигә қарши намайиш өткүзди.

23-Ноябир күни өткүзүлгән намайишқа истанбулда паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан йеңи әвлад һәрикити рәиси абдусалам тәклимакани әпәнди башчилиқидики бир қисим уйғур яшларму иштирак қилди.

Қоллирида «ассимилятсийә вә ирқий қирғинчилиққа қарши туримиз, яшисун мустәқил шәрқий түркистан, һөкүмәт ухлима шәрқий түркистанға игә чиқ, һәқ, һоқуқ, адаләт шәрқий түркистанға әркинлик» дегән лозункиларни көтүргән 500 әтрапида намайишчи болу валий мәһкимисиниң алдидин шәһәрлик һөкүмәтниң алдиғичә бир километир йол меңиш җәрянида һәммә бирдәк «шәрқий түркистанға әркинлик, һәқ вә һоқуқ, яшисун шәрқий түркистан, қатил коммунист хитай шәрқий түркистандин йоқал» дегән шоарларни товлиди.

Арқидин инсаний ярдәм вәқпи болу шөбиси рәиси фәтһи саримсақчи әпәнди мәтбуат баянатини оқуп өтти.

У мундақ дәп баянат бәрди: «хитайниң әқил, иппәт, номус, диний етиқад вә маарип җәһәттин узун йиллардин буян елип бериватқан зулум вә бесимлириға ‹йиғивелиш лагерлири' намида йеңи бири қошулди. Бирләшкән дөләтләр тәшкилати ирқий кәмситишкә қарши туруш комитети 2018-йили авғуст ейида хитайда шәрқий түркистанда ашқунлуққа қарши туруш нами астида нурғун кишиниң тутуп кетилгәнликини елан қилған иди».

Фәтһи саримсақчи әпәнди мухбирларға бәргән баянатида хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң 9-айда елан қилған уйғур елидики «йиғивелиш лагерлири» һәққидики баянатини нәқил кәлтүрүп, түркийә һөкүмитиниң буниңға сүкүттә турмаслиқи керәкликини баян қилип мундақ деди: «хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң 2018-йили 9-айда елан қилған мәлуматиға асасланғанда бир милйондин артуқ киши җаза лагерлирида тутулмақта. Он миңлиған киши түрмиләрдә ятмақта. Түркийә һөкүмитиниң буниңға инкас қайтурушини, шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизға игә чиқишини тәләп қилимиз».

Намайиш ахирлашқандин кейин паалийәткә иштирак қилған шәрқий түркистан йеңи әвлад һәрикити рәиси абдусалам тәклимакани әпәнди билән телефон сөһбити елип бардуқ. У алди билән паалийәт тоғрисида қисқичә мәлумат бәрди. У, өзлириниң бу паалийәттин күткән мәқситигә йәткәнликини баян қилди. Уйғур йеңи әвлад һәрикити рәиси абдусалам тәклимакани әпәнди 24-ноябир күни истанбулдики қирим татарлири җәмийитидә уйғурлар һәққидә доклат бәргән болуп, бу паалийәткиму көп санда киши иштирак қилған.

У йәнә 25-ноябир күни кәчтә «ақит телевизийәси» дә «җаза лагерлири» вә уйғурлар тоғрисида мәлумат бәргән.

Түркийәдики уйғур яшлириниң паалийити күнсайин күчийиватқан болуп, алдимиздики күнләрдә йәнә муһим паалийәтләрни өткүзмәкчи икән. Абдусалам тәклимакани бу һәқтиму тохталди.

Түркийә парламентидики өктичи партийәләрниң парламент әзалириму давамлиқ һалда түркийә һөкүмитиниң «җаза лагерлири» мәсилисидә сүкүттә турувелишини тәнқид қилмақта, аммиви тәшкилатлар арқа-арқидин намайиш өткүзүп түркийә һөкүмитини сүкүтини бузушқа чақирмақта. Булар һөкүмәтниң хитайға инкас қайтурушиға йол ачарму? әнқәрәдики истратегийәлик чүшәнчиләр институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, түркийә тәрәпниң хитай дөләт рәиси ши җинпиңни түркийәгә тәклип қилғили узун вақит болғанлиқини, шуңа түркийә һөкүмитиниң һазирчә инкас қайтурушиниң қийиндәк көрүнүватқанлиқини илгири сүрди.

Шәрқий түркистан йеңи әвлад һәрикити 2018-йили 3-айниң 9-күни истанбул валий мәһкимисидә рәсмий тизимға алдурулған болуп, шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ тәшкилатиниң қоллиши астидики яшлар тәшкилати икән.

Толуқ бәт