Türkiyede ötküzülgen Uyghurlar üchün imza toplash pa'aliyitige 1 milyon insan awaz qoshqan

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2015-01-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghurlar üchün imza toplash pa'aliyitidin körünüsh. 2015-Yili yanwar, türkiye.
Uyghurlar üchün imza toplash pa'aliyitidin körünüsh. 2015-Yili yanwar, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede Uyghurlar üchün élip bérilghan imza toplash pa'aliyitide 1 milyon kishi Uyghurlarni qollaydighanliqini ipadilep qol qoyghan.

Démokratiye bilen idare qiliniwatqan döletlerde xelqning iradisini ipadileydighan eng muhim yollardin biri imza yighish. Bu xil döletlerde ammiwi teshkilatlar kochilarda xelqning rayini élip, qol qoydurghan qeghezlerni parlaméntlargha tapshurush arqiliq hökümetke bésim ishlitidu. Bulardin biri, taylandtiki 366 Uyghurni türkiyege élip kélish shundaqla xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan bésim siyasitige naraziliq bildürüsh üchün ötküzüldi. Türkiyediki eng chong ammiwi teshkilatlardin biri bolghan ülkü ojaqliri teshkilati ötken yili 12-ayning 4-küni jama'et pikri toplap türkiye hökümitining taylandtiki 366 Uyghurni türkiyege ekélishini emelge ashurush üchün imza yighish dolquni qozghighan idi. 1-Ayning 14-küni ülkü ojaqliri teshkilati re'isi oljay kilawuz ependi, sherqiy türkistanliq Uyghur qérindashlarni qollash shundaqla taylandtiki 366 Uyghur qérindashni türkiyege élip kélish üchün bu pa'aliyetni bashlatqanliqini, bu pa'aliyetning türkiyening 60 etrapida wilayitide ötküzülgenlikini bayan qilghan idi. Biz bu pa'aliyet heqqide téximu tepsiliy melumat élish üchün ülkü ojaqliri teshkilatining türk dunyasi ishliri bashqarmisining mes'uli hesen qumqale ependi bilen söhbet élip barduq.

U, türkiyening 60 etrapida yéride élip bérilghan bu pa'aliyette 1 milyon imza yighilghanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Sizgimu melum bolghinidek, 12-ayning 4-küni bashlitilghan Uyghurlar üchün imza toplash dolquni jeryanida 3 hepte ichide 1 milyon imza yighduq. Biz yighqan bir milyon etrapidiki imza tar menide dégen waqtimizda, taylandtiki 366 Uyghurni türkiyege élip kélish üchün, keng menide élip éytqanda, bu türklerning Uyghur qérindashlirini qollaydighanliqining bir ispati. Bizning ülkü ojaqliri teshkilatimizning her qaysi wilayet, nahiye, yéza we uniwérsitétlardiki shöbiliri pa'aliyet ötküzüp 1 milyon kishige qol qoydurdi. Ikki kün burun re'isimiz oljay kilawuz ependi qol qoyush pa'aliyitimizning axirlashqanliqini jakarlidi. Re'isimiz bayanatida türk xelqining, her da'im Uyghur qérindashlirining yénida ikenlikini, ularning heqqaniy dewasini pütün küchi bilen qollap quwwetleydighanliqini yene bir qétim ispatlighanliqini bayan qilip ötti. Menche bu, türkiyede Uyghurlar üchün élip bérilghan tunji qétimliq bundaq bir chong pa'aliyet, bu pa'aliyitimiz ghelibilik axirlashti."

Hesen qumqale ependi, 1 milyon kishi qol qoyghan bu depterlerni türkiye parlaméntigha sunidighanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Emdi bu yighqan 1 milyon etrapidiki imzani bir so'al xéti bilen birlikte türkiye parlaméntigha sunushni oylawatimiz. Bu arqiliq 366 Uyghurni baldurraq türkiyege élip kélish üchün hökümetke bésim ishlitishni, yene bir tereptin bu arqiliq hökümetning Uyghur mesilisige bolghan köngül bölüshini kücheytishni oylawatimiz. Chünki, sherqiy türkistan dewasi bizning milliy dewayimiz. Türkiye hökümiti bu mesilige köngül bölüshi shert, chünki Uyghur türkliri bizning qan qérindashlirimiz."

Ülkü ojaqliri türk dunyasi bashqarmisi mes'uli hesen qumqale ependi Uyghurlar üchün bundin kéyin élip baridighan pa'aliyetler toghrisida melumat bérip mundaq dédi: "Taylandtiki 366 Uyghurning ehwali jiddiy bolghachqa, bundaq bir qol qoyush pa'aliyiti bashlatqan iduq. Emma re'isimizmu dep ötkendek, biz pütün sherqiy türkistan xelqi üchün küresh qilimiz. Ishghalchi xitay hökümitining Uyghur qérindashlirimizgha élip bériwatqan pütün bésim siyasetlirini türk jama'etchilikige shundaqla dunya jama'etchilikige anglitish bizning birinchi wezipimiz. Xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulum siyasitige qarshi her da'im naraziliqimizni ipadileymiz. Teshkilatimiz sherqiy türkistandiki qérindashlirimiz üchün pütün türkiyeni qozghiyalaydighan küchke ige. 21-Esirge kirgen bügünki künde xitay hökümiti insan heq we hoquqlirigha hörmet qilmay, Uyghur qérindashlirimizning tilini, dinini cheklewatidu. Biz xitayning mezkur siyasetlirini toxtitishi üchün élip bériwatqan kürishimizni dawamlashturimiz.

Qimmetlik radi'o anglighuchilar, türkiyening 81 wilayitide shöbiliri bar ülkü ojaqliri teshkilati 12-ayning 4-küni bashlatqan Uyghurlar üchün qol qoyush pa'aliyiti Uyghurlar üchün türkiyede élip bérilghan tunji qétimliq keng-kölemlik bir pa'aliyet. Mutexessislerning éytishiche, démokratiye bilen idare qiliniwatqan döletlerde ammiwi teshkilatlarning bu xil pa'aliyetliri hökümetning siyasitige melum derijide tesir körsitidiken.

Toluq bet