2-Нөвәтлик әхмәт йәсәви қурултийида шәрқий түркистан мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2015-09-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Шәрқий түркистан мәсилиси оттуриға қоюлған, 2-нөвәтлик әхмәт йәсәви қурултийи йиғинидин көрүнүш. 2015-Йили 31-авғуст, түркийә.
Шәрқий түркистан мәсилиси оттуриға қоюлған, 2-нөвәтлик әхмәт йәсәви қурултийи йиғинидин көрүнүш. 2015-Йили 31-авғуст, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәниң ғәрбий шималиға җайлашқан қарабүк вилайитиниң сафранболу наһийисидә чақирилған 2-нөвәтлик әхмәт йәсәви қурултийида шәрқий түркистан мәсилиси оттуриға қоюлди.

31-Авғуст күни башланған илмий муһакимә йиғинниң ечилиш нутқини «матуриди әхмәт йәсәви җәмийити» ниң рәиси оқтай аҗар әпәнди қилди. Йиғинға сабиқ министир, пешқәдәм сиясәтчи намиқ кәмал зәйбәк, түркийә, әзәрбәйҗан, татаристанлиқ академикләр вә мутәхәссисләр болуп 80 әтрапида киши қатнашти. Уйғурларға вакалитән шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ баш катипи тәтқиқатчи һамит гөктүрк әпәнди вә исмаил чиңгиз әпәндиләр қатнашти.

Илмий муһакимә йиғининиң 2-күни йиғинниң күн тәртипигә бинаән «түрк дунясиниң мәсилилири вә һәл қилиш йоллири» темисида музакирә елип берилди. Йиғинда узун йил түркийәниң түркий милләтләргә мәсул дөләт министирлиқ вәзиписини өтигән намиқ кәмал зәйбәк әпәнди түрк дунясиниң мәсилилири темисида, әзәрбәйҗанлиқ профессор ханим халилова ханим «түркийәниң түрк дунясиға болған тәсири» темисида, шималий спурс түрк җумһурийитидин кәлгән әхмәт зеки булунч әпәнди «сипурс мәсилиси тоғрисида», қирим татарлиридин шаикә гаспирали ханим болса «исмаил гаспирали вә сүргүн» темисида, исмаил чиңгиз болса «шәрқий түркистан мәсилиси», шакир илясоғуллари «макадонийәдики түркләрниң мәсилилири» темисида, рамазан ташдурмаз әпәнди «шәрқий түркистан мәсилисиниң өтмүши вә бүгүни» темисида доклат бәрди.

Йиғинда сөз қилған исмаил чиңгиз әпәнди шәрқий түркистанниң хитай үчүн истратегийилик әһмийитиниң интайин юқири икәнликини, хитайниң дуняға ечилған ишики икәнликини, шәрқий түркистанниң йәр асти вә йәр үсти байлиқлириға игә земин икәнликини шуңа хитай шәрқий түркистанни хитай земиниға айландуруш үчүн пүтүн күчи билән уйғурларни ассимилятсийә қилишқа тиришиватқанлиқини баян қилди.

У, «түрк дунясиниң мәсилилири вә һәл қилиш» мавзулуқ йиғинда шәрқий түркистан мәсилисиниң түрк дунясиниң әң муһим мәсилилиридин бири икәнликини, бу мәсилини хитай дөлитиниң инсаний сиясәт билән һәл қилиши керәкликини, түркийә вә башқа түркий җумһурийәтлириниң уйғур мәсилисигә алаһидә көңүл бөлүши, шәрқий түркистан сияситини бәлгиләп чиқиши керәкликини тәкитлиди.

Мәзкур хәлқара әхмәт йәсәви қурултийи 2-сентәбир күни ахирлишиду.

Йиғинда сөз қилған һамит көктүрк әпәнди йиғин һәққидә өз көз қарашлирини баян қилди.

Тәпсилатини юқиридики аваз улинишидин аңлиғайсиләр.

Толуқ бәт