2-Nöwetlik exmet yesewi qurultiyida sherqiy türkistan mesilisi otturigha qoyuldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2015-09-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Sherqiy türkistan mesilisi otturigha qoyulghan, 2-nöwetlik exmet yesewi qurultiyi yighinidin körünüsh. 2015-Yili 31-awghust, türkiye.
Sherqiy türkistan mesilisi otturigha qoyulghan, 2-nöwetlik exmet yesewi qurultiyi yighinidin körünüsh. 2015-Yili 31-awghust, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyening gherbiy shimaligha jaylashqan qarabük wilayitining safranbolu nahiyiside chaqirilghan 2-nöwetlik exmet yesewi qurultiyida sherqiy türkistan mesilisi otturigha qoyuldi.

31-Awghust küni bashlan'ghan ilmiy muhakime yighinning échilish nutqini "Maturidi exmet yesewi jem'iyiti" ning re'isi oqtay ajar ependi qildi. Yighin'gha sabiq ministir, péshqedem siyasetchi namiq kemal zeybek, türkiye, ezerbeyjan, tataristanliq akadémikler we mutexessisler bolup 80 etrapida kishi qatnashti. Uyghurlargha wakaliten sherqiy türkistan wexpining sabiq bash katipi tetqiqatchi hamit göktürk ependi we isma'il chinggiz ependiler qatnashti.

Ilmiy muhakime yighinining 2-küni yighinning kün tertipige bina'en "Türk dunyasining mesililiri we hel qilish yolliri" témisida muzakire élip bérildi. Yighinda uzun yil türkiyening türkiy milletlerge mes'ul dölet ministirliq wezipisini ötigen namiq kemal zeybek ependi türk dunyasining mesililiri témisida, ezerbeyjanliq proféssor xanim xalilowa xanim "Türkiyening türk dunyasigha bolghan tesiri" témisida, shimaliy spurs türk jumhuriyitidin kelgen exmet zéki bulunch ependi "Sipurs mesilisi toghrisida", qirim tatarliridin sha'ike gaspirali xanim bolsa "Isma'il gaspirali we sürgün" témisida, isma'il chinggiz bolsa "Sherqiy türkistan mesilisi", shakir ilyasoghullari "Makadoniyediki türklerning mesililiri" témisida, ramazan tashdurmaz ependi "Sherqiy türkistan mesilisining ötmüshi we bügüni" témisida doklat berdi.

Yighinda söz qilghan isma'il chinggiz ependi sherqiy türkistanning xitay üchün istratégiyilik ehmiyitining intayin yuqiri ikenlikini, xitayning dunyagha échilghan ishiki ikenlikini, sherqiy türkistanning yer asti we yer üsti bayliqlirigha ige zémin ikenlikini shunga xitay sherqiy türkistanni xitay zéminigha aylandurush üchün pütün küchi bilen Uyghurlarni assimilyatsiye qilishqa tirishiwatqanliqini bayan qildi.

U, "Türk dunyasining mesililiri we hel qilish" mawzuluq yighinda sherqiy türkistan mesilisining türk dunyasining eng muhim mesililiridin biri ikenlikini, bu mesilini xitay dölitining insaniy siyaset bilen hel qilishi kéreklikini, türkiye we bashqa türkiy jumhuriyetlirining Uyghur mesilisige alahide köngül bölüshi, sherqiy türkistan siyasitini belgilep chiqishi kéreklikini tekitlidi.

Mezkur xelq'ara exmet yesewi qurultiyi 2-séntebir küni axirlishidu.

Yighinda söz qilghan hamit köktürk ependi yighin heqqide öz köz qarashlirini bayan qildi.

Tepsilatini yuqiridiki awaz ulinishidin anglighaysiler.

Toluq bet