Уйғур тәшкилатлири “хитай тйәнәнмен вәқәсидин кейин дөләт террорлуқ сияситини йәниму күчәйтти” дәп көрсәтти

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015.06.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tiananmen-tyenenmen-weqesi-saqchi.jpg 4-Июн тйәнәнмен вәқәсиниң хатирә күнидә хитай қораллиқ күчлириниң кочида аманлиқ сақлап турған көрүнүши. 2-14-Йили 4-июн, бейҗиң.
AFP

Дуня уйғур қурултийи вә америка уйғур җәмийити, 4-июн тйәнәнмен қирғинчилиқиниң 26 йиллиқини хатириләш мунасивити билән арқа-арқидин баянат елан қилди.

Улар баянатлирида хитай коммунист һакимийитиниң 1989-йили демократийә арзусини ипадилигән студентларға елип барған шу қирғинчилиқини инсанийәткә қарши җинайәт дәп әйиблиди. Йәнә хитайниң охшимиған пикирдикиләрни бастуруш әндизисиниң техиму күчәйтип келиватқанлиқини болупму уйғурларни бастурушта техиму радикал васитиләрни қоллиниватқанлиқини тәнқидләш билән бир вақитта хитайни бу хил бастуруш сиясәтлирини дәрһал тохтитишқа, дуня җамаәтчиликини хитайниң шәрқий түркистанда вә хитайда елип бериватқан дөләт террорлуқини тохтитиши үчүн җиддий тәдбир қоллинишқа чақирди. Нөвәттә мухбиримиз гүлчеһрә дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришит вә америка уйғур җәмийити рәиси алим сейитофлар баянилиридин, мәзкур баянатларниң толуқ мәзмунлирини йәткүзиду.

Дуня уйғур қурултийи-4 июн күни, тйәнәнмен қирғинчилиқиниң 26 йиллиқи мунасивити билән елан қилған баянатида,1989-йили 3-июн кечидә хитай армийисиниң қәтлиамиға учриғанларға еһтирам вә тәзийә билдүрүш билән тәң, уйғурлар гәрчә вәқәдики биваситә қирғинчилиқ қурбаниға айланғанлар болмисиму, лекин шу йилидики тйәнәнмен оқуғучилар һәрикитиниң йетәкчилиридин бири өркәш дөләт икәнлики әскәртилип,хитайниң қолида өмүрниң сунуқиму йоқ тийәнәнмен намайишчилирини қорал күчи билән бастурғанлиқи вә һакимийитини сақлап қелиш үчүн хәлқни бастурушта һәр қандақ васитә қоллиништин янмайдиғанлиқини дуняға ашкарилиған иди.

Д у қ йәнә гәрчә хитай коммунист даирилири өзиниң җинайәтлириниң паш болуп қелишиниң алдини елишқа қаттиқ тәдбири қоллинип кәлгән болсиму мәлум болған, униңдинму қаттиқ бастуруш әндизисини һазирға қәдәр уйғурлар үстидә давам қиливатқанлиқи ашкарилинип келиватқанлиқини көрсәткән.

Баянатта йәнә әркинлик, демократийә, тинчлиқ сөйәр уйғур хәлқи вә дуня уйғур қурултийиниң инсанпәрвәрлик йүзисидин, тйәнәнмен намайиши қанлиқ бастурулғанлиқиға 26 йил болған бундақ бир күндә тйәнәнмен роһини қоллаш билән тәң хитайниң бигунаһ аммиға қаритилған қирғинчилиқ җинайитини әйибләп инкас қайтуруш мәҗбурийити бар дәп қарайдиғанлиқи тәкитләнгән.

Бу һәқтә дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришит зияритимизни қобул қилип мундақ деди:
-Дуня уйғур қурултийи тйәнәнмен қирғинчилиқиниң 26 йиллиқида баянат елан қилиш арқилиқ хитайдин тйәнәнмен қирғинчилиқидики җинайитини тонушни, охшимиған пикирдики пуқралириға вә шәрқий түркистандики уйғурларға қаратқан қанлиқ қирғинчилиқ сиясәтлирини тохтитишини тәләп қилимиз, йәнә бир тәрәптин хәлқара җәмийәтни, кишилик һәқ-һоқуққа һөрмәт қилидиған дөләтләрни, хитай һөкүмитиниң уйғурларға вә башқилар үстидин елип бериватқан қанунсиз өлтүрүш қилмишлириға хатимә бериши үчүн җиддий вә үнүмлүк тәдбир елишқа чақиримиз.

“тйәнәнмен қирғинчилиқи” ниң 26 йиллиқи мунасивити билән бир күн аввал баянат елан қилған америка уйғур җәмийити 1989-йилидики хитайниң тийәнәнмен мәйданидики оқуғучиларға елип барған қирғинчилиқини “инсанийәткә қарши җинайәт” дәп әйиблигән иди. Бүгүн бу һәқтә зияритимизни қобул қилған мәзкур җәмийәт рәиси алим сейитоф мундақ деди:
-Хитай һөкүмити 1989-йили 4-июн тйәнәнмен мәйданида тинч намайиш қилған оқуғучиларға, бигунаһ хитай пуқралириға қирғинчилиқ җинайитини ишлигән болса хитай коммунист һөкүмити бундақ дөләт террорлуқини уйғурларға 1949 йили та шәрқий түркистанни бесивалғандин буян давамлаштуруп кәлмәктә вә барғанчә техиму қәбиһ васитиләрни қолланмақта. Бу баянатимиз арқилиқ биз хитай демократчилири вә адаләтни яқилайдиған хитай пуқралириниң демократийә издәш ирадисини мәниви җәһәттин қоллайдиғанлиқимизни билдүрүш билән тәң, хитай пуқралири вә демократчи хитайларниңму уйғурларниң әркинлик арзулириға һөрмәт қилиши вә қоллишини үмид қилидиғанлиқимизни ипадилимәкчи.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.