Uyghur teshkilatliri “Xitay tyen'enmén weqesidin kéyin dölet térrorluq siyasitini yenimu kücheytti” dep körsetti

Muxbirimiz gülchéhre
2015.06.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tiananmen-tyenenmen-weqesi-saqchi.jpg 4-Iyun tyen'enmén weqesining xatire künide xitay qoralliq küchlirining kochida amanliq saqlap turghan körünüshi. 2-14-Yili 4-iyun, béyjing.
AFP

Dunya Uyghur qurultiyi we amérika Uyghur jem'iyiti, 4-iyun tyen'enmén qirghinchiliqining 26 yilliqini xatirilesh munasiwiti bilen arqa-arqidin bayanat élan qildi.

Ular bayanatlirida xitay kommunist hakimiyitining 1989-yili démokratiye arzusini ipadiligen studéntlargha élip barghan shu qirghinchiliqini insaniyetke qarshi jinayet dep eyiblidi. Yene xitayning oxshimighan pikirdikilerni basturush endizisining téximu kücheytip kéliwatqanliqini bolupmu Uyghurlarni basturushta téximu radikal wasitilerni qolliniwatqanliqini tenqidlesh bilen bir waqitta xitayni bu xil basturush siyasetlirini derhal toxtitishqa, dunya jama'etchilikini xitayning sherqiy türkistanda we xitayda élip bériwatqan dölet térrorluqini toxtitishi üchün jiddiy tedbir qollinishqa chaqirdi. Nöwette muxbirimiz gülchéhre dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit we amérika Uyghur jem'iyiti re'isi alim séyitoflar bayaniliridin, mezkur bayanatlarning toluq mezmunlirini yetküzidu.

Dunya Uyghur qurultiyi-4 iyun küni, tyen'enmén qirghinchiliqining 26 yilliqi munasiwiti bilen élan qilghan bayanatida,1989-yili 3-iyun kéchide xitay armiyisining qetli'amigha uchrighanlargha éhtiram we teziye bildürüsh bilen teng, Uyghurlar gerche weqediki biwasite qirghinchiliq qurbanigha aylan'ghanlar bolmisimu, lékin shu yilidiki tyen'enmén oqughuchilar herikitining yétekchiliridin biri örkesh dölet ikenliki eskertilip,xitayning qolida ömürning sunuqimu yoq tiyen'enmén namayishchilirini qoral küchi bilen basturghanliqi we hakimiyitini saqlap qélish üchün xelqni basturushta her qandaq wasite qollinishtin yanmaydighanliqini dunyagha ashkarilighan idi.

D u q yene gerche xitay kommunist da'iriliri özining jinayetlirining pash bolup qélishining aldini élishqa qattiq tedbiri qollinip kelgen bolsimu melum bolghan, uningdinmu qattiq basturush endizisini hazirgha qeder Uyghurlar üstide dawam qiliwatqanliqi ashkarilinip kéliwatqanliqini körsetken.

Bayanatta yene erkinlik, démokratiye, tinchliq söyer Uyghur xelqi we dunya Uyghur qurultiyining insanperwerlik yüzisidin, tyen'enmén namayishi qanliq basturulghanliqigha 26 yil bolghan bundaq bir künde tyen'enmén rohini qollash bilen teng xitayning bigunah ammigha qaritilghan qirghinchiliq jinayitini eyiblep inkas qayturush mejburiyiti bar dep qaraydighanliqi tekitlen'gen.

Bu heqte dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi:
-Dunya Uyghur qurultiyi tyen'enmén qirghinchiliqining 26 yilliqida bayanat élan qilish arqiliq xitaydin tyen'enmén qirghinchiliqidiki jinayitini tonushni, oxshimighan pikirdiki puqralirigha we sherqiy türkistandiki Uyghurlargha qaratqan qanliq qirghinchiliq siyasetlirini toxtitishini telep qilimiz, yene bir tereptin xelq'ara jem'iyetni, kishilik heq-hoquqqa hörmet qilidighan döletlerni, xitay hökümitining Uyghurlargha we bashqilar üstidin élip bériwatqan qanunsiz öltürüsh qilmishlirigha xatime bérishi üchün jiddiy we ünümlük tedbir élishqa chaqirimiz.

“Tyen'enmén qirghinchiliqi” ning 26 yilliqi munasiwiti bilen bir kün awwal bayanat élan qilghan amérika Uyghur jem'iyiti 1989-yilidiki xitayning tiyen'enmén meydanidiki oqughuchilargha élip barghan qirghinchiliqini “Insaniyetke qarshi jinayet” dep eyibligen idi. Bügün bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan mezkur jem'iyet re'isi alim séyitof mundaq dédi:
-Xitay hökümiti 1989-yili 4-iyun tyen'enmén meydanida tinch namayish qilghan oqughuchilargha, bigunah xitay puqralirigha qirghinchiliq jinayitini ishligen bolsa xitay kommunist hökümiti bundaq dölet térrorluqini Uyghurlargha 1949 yili ta sherqiy türkistanni bésiwalghandin buyan dawamlashturup kelmekte we barghanche téximu qebih wasitilerni qollanmaqta. Bu bayanatimiz arqiliq biz xitay démokratchiliri we adaletni yaqilaydighan xitay puqralirining démokratiye izdesh iradisini meniwi jehettin qollaydighanliqimizni bildürüsh bilen teng, xitay puqraliri we démokratchi xitaylarningmu Uyghurlarning erkinlik arzulirigha hörmet qilishi we qollishini ümid qilidighanliqimizni ipadilimekchi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.