Үмид мәмәт: өйүмдин мәҗбурий айрилипла қалмай, җенимдин айрилишқиму тас қалдим (1)

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2018-02-21
Share
qaramay-dashigo-oy-cheqish-1.jpg Қарамай шәһиридики уйғурлар топлишип олтурақлашқан районида өйләрниң мәҗбури чеқиливатқан көрүнүши. 2014-Йили..
Photo: RFA

Уйғур диярида өй-макани мәҗбурий чеқиветилгән вә буниңға наразилиқ билдүргини үчүн хитай түрмисидә тәһдитләргә йолуққан бир аилиниң һекайиси.

Уйғур елиниң мәлум бир җайидин аилиси билән биргә шиветсийәгә келип сиясий панаһлиқ тилигән үмид мәмәтниң панаһлиқ илтимаси рәт қилинған. Шиветсийә һөкүмити уни хитайға қайтуридиғанлиқини билдүргән. Хитайға қайтурулса, өзлириниң өлүмгә мәһкум болуш еһтимали зорлуқини тилға алған бу аилә, шу тапта еғир вәһимә ичидә қалған.

Үмид мәмәт көп теңирқаш нәтиҗисидә, мәйли хитайға қайтурулсун яки чәтәлдә қелип қалсун, өз бешидин өткүзгән қабаһәтлик күнләрни дуня җамаитигә мәлум дәриҗидә болсиму билдүрүп қоюшқа бәл бағлап, бүгүн кәчмишлири һәққидә бизгә мәлумат бериш йолини таллиған. Әмма, вәтәндә өзиниң бу кәчмишлиригә мунасивәтлик болған көплигән кишиләрниң бихәтәрликини нәзәрдә тутуп, уларниң хизмәт орни, исми һәққидә очуқ тохтилиштин өзини қачурди. Вәтәндики бир туғқанлири вә қовми-қериндашлириниң хәтәргә йолуқмаслиқи үчүн, улар тоғрисида көп тохтилишни халимайдиғанлиқини алдин әскәртти.

Үмид мәмәт хитай тилида оқуған. Хизмәт тапалмиғанлиқи үчүн, ушшақ тиҗарәт билән шуғуллинип тирикчилик қилиш йолини таллиған. Уйғур елиниң мәлум наһийәсидин болған бу яш, 2015-йили қиш айлирида күтүлмигән паҗиәләрни бешидин өткүзгән.

Бир күни үмид мәмәт шәһәрлик һөкүмәтниң бир парчә уқтуруш қәғизини тапшуруп алиду. Бу уқтурушта, уларниң һазир олтуруватқан қору-җайлирини 15 күн ичидә бикарлап бериш ейтилған. Әгәр һөкүмәтниң бу буйруқиға бой сунмиса, өйлириниң мәҗбурий чеқилидиғанлиқи уқтурулған.

200 Квадрат метирдин артуқ қору-җайниң игиси болған үмид мәмәт аилиси, күтүлмигән бу тәһдиттин чөчүйду вә буни қанунсизлиқ һес қилип, шәһәрлик һөкүмәткә әрз қилмақчи болиду.

Шәһәрлик һөкүмәт даирилири болса, бу уқтурушниң қанунлуқ икәнликини, үмид мәмәт аилисиниң базар нәрқидә 2 милйон йүәнгә ярайдиған 200 квадрат метирлиқ земини үчүн һөкүмәтниң 300 миң йүән пул беридиғанлиқини ейтип, бәлгиләнгән муддәттә өйини бикарлап көчүп кетишкә буйруйду.

Үмид мәмәт әтрапидики қолум-қошнилиридин әһвал игиләп беқиш қарариға келиду. Қошнилириму өзлириниң һәқсизликләргә учриғанлиқини, һөкүмәттин қорқуп қаршилиқ билдүрүшкә петиналмайватқанлиқини тилға елишиду. Һәтта 400 яки 500 квадрат метирлиқ земини болған аилиләргиму базар нәрқидин 5-6 һәссә төвән төләм пули бериш бәлгиләнгәнлики ениқ болиду. Һөкүмәт органлирида хизмити болған, өйлири чеқилиш хәвпигә дуч кәлгән бәзи кадирлар, шәһәрлик һөкүмәтниң өзлирини ениқ агаһландурғанлиқини, әгәр һөкүмәтниң буйруқиға бой сунуп 15 күн ичидә өйлирини бикарлап бәрмисә, хизмәттин һәйдилидиғанлиқи вә өйлириниң бәрибир мәҗбурий чеқилидиғанлиқи тоғрисида тәһдитләргә йолуққанлиқини әскәртишиду.

Үмид мәмәт қолум-қошнилириниң дәрд-һәсрәтлирини аңлиғандин кейин, алди билән қануний йолларға мураҗиәт қилип, адвокат тутуп, сотқа әрз қилиш йолини таллайду. Һалбуки, сот даирилири шәһәрлик һөкүмәтни һәқлиқ чиқирип, һөкүмәтниң бу әмригә бой сунуш лазимлиқини билдүриду. Адвокатму сотчиниң пикири билән, бу делодин тоғра бир нәтиҗә чиқидиғанлиқиға көзи йәтмәй, буларниң адвокатлиқидин ваз кечиду.

Бирақ, үмид мәмәт қолум қошнилири арисидики һәқсизликкә учриған 15 аилидин бирдин вәкилни елип, шәһәрлик һөкүмәткә қайта шикайәт қилип бариду. Буниң йәнила бир нәтиҗиси болмиғандин кейин, үрүмчигә берип әрз қилиш қарариға келиду. 3 Аял, 12 әр үрүмчигә қарап йолға чиқиду. Улар алди билән үрүмчи шәһәрлик һөкүмәткә кириду. Ойлимиған йәрдин, бу 15 нәпәр әрздар шәһәрлик һөкүмәттә "қанунсиз әрз қилғучилар" санилип, сақчиларға тапшуруп берилиду вә түрмигә бәнд қилинип, тән җазасиға учрайду.

Үмид мәмәт аяли гүлмирә ханим бу вәқәләрни тилға алғанда, өзлириниң мәсилини қануний йоллар билән, әрз-шикайәтләр билән һәл қилимиз дәп, хата ойларда болғанлиқини, ери үмид мәмәт түрмигә бәнд қилинғанда, өзиниң қаттиқ қорқуп кәткәнликини тилға елип, һөкүмәт даирилириниң бәзидә өйлиригә бесип кирип, өзини вә қейнанисини шәһәрлик һөкүмәткә тутуп апирип тәһдитләр салғанлиқини баян қилиду.

Бу һәқтә кейинки қетимлиқ программилиримизда тәпсилий тохтилимиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт