Мән немә үчүн “һиҗрәт” сәпиригә атландим? (4)

Мухбиримиз қутлан
2017.02.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tayland-uyghur-musapir-sot-mashina.jpg Бир йилдин бери тайландта тутуп буриливатқан уйғурларни сот мәйданиға елип кетиватқан машина. 2015-Йили 24-март, баңкок.
RFA

Төтинчи қисим: шәрқий-җәнубий асия әллиридики қисмәтләр

2009-Йилиниң ахирида достлири билән мәхпий йиғилип, йәкәндики мәлум бир қоруда диний тәблиғ паалийитигә қатнашқан җалалидин бу мәйдандин қутулуп чиққан бирдин-бир киши. Ашу қетимлиқ сақчиларниң туюқсиз бастуруп кириши вә тутқун қилиш һәрикитидә яш җалалидин 3 метирлиқ тамдин артилип чүшүп қечип кетиду.

Йәкән наһийәлик сақчи идариси тәрипидин тутуш буйруқи чиқирилған җалалидин таки 2013-йилиға қәдәр йошурунуп яшашқа мәҗбур болиду. У ахири йошурунчә хитай өлкилиригә қечип бариду. У йәрдин “адәм қачақчилиқи” билән шуғуллинидиған гуруппиларға 70 миң сом пул төләп, хитай чеграсидин лаусқа аман-есән өтүп кетиду.

Яш җалалидин қәйсәридики туралғусида туруп зияритимизни қобул қилғанда, өз һекайисини мундақ давамлаштурди:“биз пул төләп өткән бу қачақ йол шу йилларда бәкму җанланған икән, әмма кейинчә бу йолларниң пүтүнләй дегүдәк тақалғанлиқини аңлидуқ. Бу қечиш сәпири һаятимдики унтулмас бир кәчүрмиш болди. Ойлап бақсам, милйон-милйон пули бар кишиләр пул хәҗләпму бу җапалиқ сәпәрдә биз һес қилған ашу аҗайип туйғуларни һес қилалиши натайин. Чүнки бизниң қәлбимиздә алла йолида һиҗрәт қилиштин башқа нийәт йоқ иди. юртимиздики реаллиқ вә хитайниң тәқиблири бизниң өз туприқимизда әркин яшишимиз вә диний етиқадимиз билән күн көчүрүшимизгә йол бәрмиди. Шундақкән, бизниң һиҗрәттин башқа таллишимиз йоқ иди. Шуңа бу сәпәргә тәвәккүл қилдуқ.

Биз 2013-йили хитайниң җәнубий өлкилиридин қечип өткән дәсләпки кишиләр топи болғанлиқимиз үчүн шәрқий-җәнубий асия әллиридә дөләттин-дөләткә, чеградин-чеграға өтүп, тез сүрәттә сәпәр қилдуқ. Алла панаһлиқ берип, бу сәпәрдә сақчиларниң қолиға чүшүп қалмидуқ. Биздин кейин йолға чиққанларниң көпинчиси яки вийетнамда яки тайландта тутулуп қапту. Бизниң гуруппида пәқәтла 13 киши болғачқа биз йетип барған йеримизда узун турмай, тез сүрәттә сәпәрни давамлаштурдуқ. Хитайниң җәнубий өлкилиридин таки баңкок яки куала-лампурғичә созулған бу "қачақ йол" да адәм бедиклири зәнҗирсиман һаләттики бир қечиш торини һасил қилған икән. Улар пәқәт пулнила тонуйдиған кишиләр болуп, қәйәргә йетип барсақ, шу йәрдин бизни елип үсти йепиқ машинилар билән арқа йоллардин йеңи мәнзилгә йәткүзидикән. Биз мушундақ меңип бир һәптидә тайландқа йетип бардуқ.

Тайландта 3-4 күн турупла малайшияға өтүп кәттуқ. Куала-лампурға барғандин кейин у йәрдин кетиш унчә асан болмиди. Қолимизда һечқандақ қәғәз яки паспорт болмиғачқа бу йәрдә пурсәт күтүшкә тоғра кәлди. Түркийәдики қериндашлар йолимизни меңип, малайшиядики түрк әлчиханисидин бизгә паспорт беҗирип беришкә көп күч чиқарди. Бундақ күтүш вә рәсмийәт беҗириш җәряни таки бир йилғичә созулди. Бизниң гуруппида қолида түзүк иқтисади болмиғанлардин мән бар идим. Әмма немила болмисун, малайшиядики бир йилдин артуқ йошурунуп туруш җәрянида мениңму рәсмийәтлирим пүтүп, ахири түркийәгә учидиған айропиланға чиқтим.

Биз шу қетим малайсиядин айропиланға чиқалиғанлар җәмий 180 дәк киши болуп, билишимчә, уларниң ичидә 20-30 дәк киши малайшияда тутулуп қалғанлар икән. Қалғанлиримиз қериндашларниң ярдими билән түрк паспорти беҗирип йолға чиққанлар идуқ. Шу күни йилларчә созулған бу қачқунлуқ сәпиримизни ахирлаштуруп түркийәгә йетип кәлдуқ”.

(Түгиди)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.