Уйғур мәсилиси әднан октар вә хитай дипломатлири сөһбитидә

Түркийидә дарвинизм вә коммунизм нәзәрийиси мәсилиси һәққидә шундақла уйғурлар вә шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида китаб вә илмий мақалә йезип елан қилған әднан октар исимлик түрк язғучи өзиниң өткүр пикирлири билән түркийә хәлқи арисида тонулған мәшһур шәхстур.
Ихтиярий мухбиримиз арслан
2013.01.31
ednan-oktar-305.jpg Аднан октар а9 телевизийә қанилида хитай әлчиси билән сөһбәт җәрянини аңлитиватқан көрүнүш. 2013-Йили январ.
RFA/Arslan

Әднан октар йеқинда хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханисидин бир һәйәтни ишханисида қобул қилди вә шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида сөһбәт елип барди.

Игилинишичә, әднан октар хитай әлчихана хадимлири яң юң вә ваң шиявниң башчилиқидики һәйәт билән учрашқанда, уйғурларға алақидар бир қанчә тәләпни оттуриға қойған вә хитайниң демократийилишиши һәм зулумни тохтитиш тоғрисида бир қанчә түрлүк тәклип сунған.

Аднан октур хитай әлчиси билән уйғур мәсилиси тоғрисида сөһбәтләшкәндә, хитай әлчи китабтин бир нәрсиләр көрситиватқан көрүнүш. 2013-Йили январ.
Аднан октур хитай әлчиси билән уйғур мәсилиси тоғрисида сөһбәтләшкәндә, хитай әлчи китабтин бир нәрсиләр көрситиватқан көрүнүш. 2013-Йили январ.
RFA/Arslan

Әднан октар хитай һәйити билән учрашқанлиқи тоғрисида “9а телевизийә қанили” да сөз қилип мундақ деди:
Хитай һәйитидин немә үчүн шәрқий түркистан хәлқиниң зулумға учраватқанлиқини сорудум, әлвәттә улар буни рәт қилди. Хитай әлчисидин, нәқ мәйдан телевизийә программиға чиқип у йәрдә зулум йоқлуқини аңлитишни вә дәлил-испатларни көрситишни тәләп қилдим, улар һәйран қалди вә бу тәләпни хитай баш әлчисигә шундақла истанбулдики консулханиға йәткүзидиғанлиқини билдүрди. Мушундақ қилса яхши болиду, чүнки хитай биз үчүн муһим, түркийә-хитай достлуқи муһим, әгәр түркийә-хитай достлуқи яхши болса, түрк-ислам бирликиниң дәрвазиси ечилиду, ислам дуняси, түркийә вә түрк дуняси дөләтлири хитайни қоллайду, хитайму ислам дунясини, түрк дуняси вә түркийини қоллайду, мушундақ қилғанда чоң бир қәдәм бесилған болиду, әлвәттә хитай униңдин қорқушқа, әндишә қилишқа пүтүнләй хатимә бериши керәк.

Әднан октар хитай әлчисигә сунған тәклиплирини билдүрүп мундақ деди:
Хитайда явропаға охшаш демократийә болсун дедим. Хитайда өлүм җазасиниң бикар қилиниши тәләп қилдим вә буларни хитай һөкүмитигә йәткүзүшни тәвсийә қилдим. Улар өлүм җазасини әмәлдин қалдурушниң қийин бир җәрян икәнликини билдүрди. Әмма һәр қандақ әһвалда өлүм җазаси болмаслиқи керәк. Хитай әлчисидин йәнә бир қетимлиқ учришишни телевизийә қанилиниң нәқ мәйдан программисида елип беришни тәләп қилдим. Мушундақ қилсақ тәсири болиду дәп ойлаймән.

Әднан октар телевизийә қанилида бәргән баянатида “қизил хитай қизил рәңни коммунизмдин алған болуп, охшаш вақитта мусулман түрк қериндашлиримизниң қенини төкүш билән қизил рәң болди. Бу зулум йәнә қачанғичә давам қилиду? хитай һәм қанхорлуқтин һәм у йәрдә чәксиз күч қоллинип қәтли қилинған қериндашлиримизниң қатили болуштин қачан ваз кечиду?” дегәнгә охшаш соалларни сориғанлиқини баян қилди.

Әднан октар мәркизи истанбулға җайлашқан “илмий тәтқиқат вәхпи” ниң рәиси шундақла “9а телевизийә қанили” ниң саһиби. Әднан октар 100 дин артуқ китаб вә нәччә йүз парчә илмий тәтқиқат мақалиси язған язғучи. Әднан октар һәр күни дегүдәк “9а телевизийә қанили” да нәқ мәйдандин тарқитилидиған программиға қатнишип дуняниң сиясий вәзийити, мусулманлар дуч келиватқан мәсилиләр вә түркийә сияситидики өзгиришләр тоғрисида бәс-муназирә елип бариду вә пикир-қарашлирини оттуриға қойиду.

Әднан октар уйғур мәсилисигиму җиддий көңүл бөлүп келиватқан шәхс болуп, пат-пат телевизийә қаналлиридики программилирида уйғурлар вә шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида алаһидә тохтилип өтиду. Униң “коммунист хитайниң зулум сиясити вә шәрқий түркистан” намлиқ китаби нәшр қилинди. Униңдин башқа йәнә “шәрқий түркистан” намида мәхсус тор бети болуп, бу тор бекәттә уйғурлар вә шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида мақалә һәм сөһбәт хатириси елан қилип кәлмәктә.

“коммунист хитайниң зулум сиясити вә шәрқий түркистан” намлиқ китабта йезилишичә, әднан октар, 1956-йили әнқәрәдә туғулған, башланғуч вә оттура мәктәпләрни әнқәрәдә оқуғандин кейин истанбул мимар синан гүзәл-сәнәт факултетида вә истанбул университети пәлсәпә бөлүмидә оқуған. 1980-Йиллардин башлап иман-ислам, илмий вә сиясий саһәләрдә “һарун йәһя” исми билән нурғун китаб вә илмий мақалә язған әднан октарниң 45 миң бәтлик бир мәҗмуәси бар болуп, бу мәҗмуә дунядики уйғур қатарлиқ 60 тин артуқ тилға тәрҗимә қилинған.

Игилинишичә әднан октар уйғур дияриға мәхсус адәм әвәтип у йәрни көзитип, уйғурларниң әһвалини тәкшүрүп кәлгән.

Әндан октар буниңдин илгири хитай һәйити билән бир қанчә қетим учрашқан вә уйғур мәсилиси тоғрисида сөһбәтләшкән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.