Xitayning bay weqesi heqqidiki xewerliridin ashkarilan'ghan ré'alliqlar (2)

Muxbirimiz shöhret hoshur
2015-12-18
Share
charlash-xelq-seperwer-tianshanwang-8.jpg Bay kömürkan hujumchilirini qorshap tutush opiratsiyesidin körünüsh.
ts.cn


Ilshat hesen: xitay qoralliq küchliri opiratsiyede Uyghurlarni qalqan qilip qollan'ghan

Xitayning bay weqesi heqqidiki xewerliridin ashkarilan'ghan yene bir ré'alliq, xitay qoralliq küchlirining gumandarlarni qorshap yoqitish opiratsiyesi dawamida Uyghur ahaliler we saqchilarni qalqan süpitide paydilan'ghanliqidur. Gerche xewerde 10minglighan ammining opératsiyige ixtiyariy qatnashqanliqi bayan qilin'ghan bolsimu, emma xewerde pikir bayan qilghan bir charwichi özlirining ikki aydin béri aram tapalmaywatqanliqini we awarichilik ichide yashawatqanliqini bildürüsh arqiliq, özlirining bu heriketke mejburlan'ghanliqini ashkarilap qoyghan. Bu heqte pikir bayan qilghan siyasiy közetküchi ilshat hesen ependi xitayning Uyghur ahalilerni opiratsiyede qalqan qilip qollinishining siyasiy we tarixiy sewebliri üstide toxtaldi.

Xitayning bay weqesi heqqidiki yéqinqi xewerliridin ashkarilinishiche, gumandarlar yoshurun'ghan gharni eng deslep bayqighan we yétip barghanlar, shundaqla gumandarlar teripidin tutulup görüge élin'ghanlar 4 neper Uyghur charwichi, ikkinchi nöwette ghargha yéqinlashqan we hujumchilar teripidin ghargha sörep ekirilip öltürülgen Uyghur saqchi memet toxtiniyaz. Mana bu pakitlar mezkur opiratsiyede eng aldinqi qatarda Uyghur ahalilerning, uning arqida Uyghur saqchilarning, eng axirqi septe, yeni eng bixeter orunda xitay qoralliq küchlirining orun alghanliqini ashkarilimaqta. Xewer süretliridiki ahalilerning top - top halette tagh baghrida piyade méngiwatqan, xitay saqchilirining bolsa tik uchar bilen hawada charlawatqan we kochilarda broniwiklar bilen charlash élip bériwatqan körünüshimu Uyghurlarning bu qétimqi opiratsiyede qalqan süpitide paydilinilghanliqini körsetmekte.

Bu heqte pikir bayan qilghan ilshat hesen ependi mundaq deydu: "Bu yéngi bir métod emes, bu xitaylarning tarixtin buyan qoshna ellerge qarita qollinip kéliwatqan öz yéghida öz göshini qorush, yatlarning qoli arqiliq yatlarni bir terep qilish tedbirining yene bir qétimliq ijrasi."

Ilshat ependi yene xitay terepning bu xil opiratsiyelerde Uyghur ahalilerni we saqchilarni aldigha chiqirishta ularning til alahidiliki we jughrapiyiwiy muhitni pishshiq bilishini seweb körsitidighanliqini, emeliyette heqiqiy sewebning bu emeslikini otturigha qoyidu. Uning qarishiche, xitay qoralliq küchliri rayon'gha nisbeten ishghalchi küch, shunga ular gerche zamaniwiy qoralghan ige bolsimu, yüriki yenila pok - pok. Shunga ular taghliq rayonlardiki bundaq opiratsiyelerde sepning aldida turushqa jür'et qilalmighan؛ hetta gumandarlar yoshurun'ghan ghar bayqalghandin kéyinmu birqanche heptigiche ghargha yéqinlishalmighan. Ilshat ependi sözide xitayning nöwettiki ilghar téxnikining sayiside gumandarlarning izini bayqashta ahalilerge nisbeten üstün ewzellikke ige ikenlikini tekitleydu. "Eger Uyghurlarni aldigha chiqirishtin meqset til mesilisi bolsa idi, - deydu ilshat ependi sözide, - gumandarlar yoshurun'ghan ghar bayqalghandin kéyin, ular otchachar arqiliq qirip yoqitilmastin, ular bilen di'alog qurulghan we ularni tirik qolgha chüshürüp sotqa tartqan bolatti."

Xitay xewerliride 18 - sintebir küni weqe yüz bergendin kéyin gumandarlar chékin'gen taghni 1300 kwadrat kilométir kölemde qorshawgha élip yeni chembirek shekillendürüp axturush we zerbe bérish élip barghanliqi, shekillen'gen qorshawning asmanda tor, yerde qapqan sheklide puxta bolghanliqi ilgiri sürülgen؛ emma yene xitayning öz xewerliridin ashkarilinishiche, gumandar turghun emet mökün'gen ghardin qéchip chiqip aldi bilen bowisining qéshigha barghan, uni saqchilargha bowisi we ayali tapshurup bergen؛ yeni turghun memet qush ötelmes dep tesiwrlen'gen u qorshawdin bimal halda bösüp ötken. Mana bu nuqtida toxtalghan ilshat hesen ependi, bu ehwalni opiratsiyege qatnashqan Uyghurlarning qelbide hujumchilar terepte turghanliqi, turghun emetning taghdin öyige qeder qéchip kélishige köz yumghanliqining ipadisi dep qaraydu. Xitay xewerliride turghun emetning a'ilisi teripidin saqchigha tapshurulushini döletni qollash we dölet terep turush déyilidu, xewerde pikir bayan qilghan turghun emetning ayalining sözliri bashqiche: "Turghunla emes, herqandaq birsi kelgen bolsimu, saqchigha tapshurup bérettuq, chünki biz shu chaghda teshwiqatlar arqiliq idiye jehettin shu halgha kelgen iduq."

Ilshat ependining qarishiche mana bu bayanlarmu, mezkur a'ilining turghun emetni saqchigha amalsizliqtin tapshurghanliqining ipadisi.

Yene ilshat ependining qarishiche, puqralarni qalqan qilip qollinish adette térrorchilarning métodi, emma bay weqeside puqralarni qoral qilip qollan'ghanlar xitay xewerliridiki "Térrorchilar" emes, belki döletning qoralliq küchliri, térrorchi dep eyiblen'gen gumandarlarning görüge éliwalghan yolbashlighuchi 4 charwichini chéqilmay qoyuwetkenliki diqqetke sazawer alahide bir nuqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet