Тәрбийиләш мәркизидин қутулуп чиққан тунҗи гуваһчи билән сөһбәт (4)

Мухбиримиз гүлчеһрә
2018-01-30
Share
omurbek-eli-yepiq-terbiyelesh.jpg Өмүрбәк әли уйғур елигә хизмәт мунасивити билән барған вақти. 2017-Йили март, үрүмчи.
Ömürbek Eli özi teminligen

 

Қазақистан пуқраси өмүрбәк ели, бултур мартта үрүмчидә қанунсиз тутқун қилинип, түрмә вә йепиқ тәрбийиләш мәркизидә 8 айдин артуқ еғир күнләрни өткүзиду. Йеқинлириниң қазақистан дипломатийә тармақлириға әрз қилиши нәтиҗисидә, у бултур 11 айниң ахири йерим җан һаләттә қоюп берилип, қазақистанға қайтурулиду. Һалбуки у бурунқи у әмәс. Чүнки у учриған адаләтсизлик, хорлуқ, қийин қистақлар униң җисмини еғир хоратқан болсиму, әмма уни роһий җәһәттин, тавлап чиққан. Омүрбәк хитай һөкүмитиниң адаләтсизликлирини дуняға аңлитишқа тәйяр икән, у өзиниң һазирқи һалитини гоя қәпәстин қутулуп чиққан бүркүткә охшатти. Мухбиримиз гүлчеһрә тәрбийиләш мәркизидин қутулуп чиққан тунҗи гуваһчи, өмүрбәк билән елип барған сөһбитиниң-4 қисмини аңлитиду.


Өмүрбәкниң ейтишичә, наһәқ тутулуп айларчә хитай түрмисидә вә тәрбийиләш мәркәзлиридә тартқан һәқсизликләр йәтмигәндәк, униң қазақистан граждани сүпити билән қазақистанға қайтишиму асанға тохтимиған. Қорғас чеграсидики таможна даирилири уни 6 саәт тохтитип тәһдит ишлитип қайта сорақ қилғандин кейин чиқип кетишкә рухсәт қилған. У шу чағдики ойлиғанлири, һес-туйғулирини әсләп, туғулуп өскән юртини чоңқур сөйсиму әмма, қазақистан гражданлиқини алған 12 йилдин буян, тунҗи қетим ана юртиниң бир дозахқа айлинип қалғанлиқини һес қилғанлиқини ейтиду.

Өмүрбәк қазақистандики өз аилисигә қайтип келип көргини атисиз балиларниң сәрсанлиқи, роһсизлиқи иди, у өйигә келипла, барлиқ ғәм-ғуссилири һәтта ағриқ азаблириниму қайрип қоюп, балилириниң өзиниң йоқлуқи қалдурған қәлб ярилирини сақайтишқа, пүтүн меһрини аилисигә, балилириға беришкә тиришқан. Әмма униң аҗизлиған җисми, бир һәптигичә аран бәрдашлиқ бәргән.

У өйгә қайтип келип дәл бир һәптә болғанда 2017 йили, 11-декабир күни туюқсиз һошидин кәткән. Алмутадики дохтурхана җиддий кесәлләр бөлүмигә қутқузушқа апирилған өмүрбәк униң еғир бурун яллуғи сәвәбидин бурун, еғиз вә алди меңисигичә йириңлиғанлиқи сәвәблик "меңигә оксиген йәтмигән" дәп диагноз қоюлуп дәрһал оператсийә қилинған. Өмүрбәкниң ейтип беришичә, у қаримайдики түрмә вә тәрбийиләш мәркизидә туруватқан вақтидиму, беши қаттиқ ағриғанлиқтин бир қанчә қетим һошидин кәткән, түрмидики хадимлар униңға күчлүк ағриқ тохтитиш дориси берипла, дохтурға апармиған, давалатмиған. Түрмидә узун мәзгил озуқ йетишмәслик, соғуқ һава, кечә-күндүз кишәнлик һаят, вақтида давалимаслиқ, еғир роһий бесим қатарлиқлар, униң бурун яллуғини җан алидиған хәтәрлик дәриҗисигә апарған икән.

Еғир бурун яллуғи сәвәблик һаятидин айрилғили азла қалған өмүрбәкни қутқузувалған, униң хитай түрмисидин йеңидин қутулуп чиққанлиқидин хәвәрсиз дохтурниң "саңа һаятлиқ керәк әмәсму, йириң меңигә өтүп кәткән болса, паләч болаттиң, һәтта һаятиңға хәвп йәткән болатти" дегән баянлирини әслигәндә, өмүрбәк хитайдики өзи учриған адаләтсизлики сәвәблик шунчә риязәт чәккән болсиму, бирақ ихтиярсиз "йәнила йәйдиған рисқим бар икән, алла мени сақлапту" дегән. 

Хитай һөкүмитиниң уйғур дияридики "йепиқ тәрбийиләш мәркизи" дәп аталған сирлиқ лагеридин сақ-саламәт чиқалиған бу шаһит, өзиниң ашу қорқунчлуқ күнлириниң җисманий җәһәттә уни бурун яллуғи, еғир дәриҗидики рематизм вә бөрәк яллуғи қатарлиқ кесәлликләргә гириптар қилип һазирғичә зор бәдәлләр төләватқан болсиму, бирақ өзиниң ашу еғир түрмә һаяти арқилиқ әркинликниң қәдригә техиму йәткәнлики, әң муһими һәқ вә адаләтни яқилаш ирадисиниң тавлап чиқилғанлиқини билдүрди. У өзини һазир "мән гоя қәпәстин чиққан бүркүт" дәйду.

Қазақистан даирилири өмүрбәк қайтип кәлгәндин кейин униң әһвалини игиләп, көңүл бөлүп келиватқан болуп, җисманий саламәтлики, қәлб ярилири аста-аста әслигә келиватқан омүрбәк хитай һөкүмитиниң адаләтсизликлирини қазақистан даирилири, қазақистан вә хәлқаралиқ кишилик һоқуқ органлири һәмдә ахбарат васитилиригә аңлитишқа башлиғанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт