Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зиярити қаттиқ наразилиққа учриған

Берндин ихтиярий мухбиримиз һәбибулла изчи тәйярлиди
2024.06.18
li-qiang-awstraliye-namayish-1 Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Хитай баш министир ли чяңниң австралийә зиярити австралийәдики уйғур, тибәт, хоңкоң вә фалүнгуңчиларниң қаттиқ наразилиқиға учриған.

Бу хитай баш министириниң 7 йилдин кейин австралийәдики тунҗи зиярити болуп, ли чяң бу қетимқи зияритиниң тунҗи бекити болған австралийәниң аделайд шәһиригә кәлгәндә, аделайда яшайдиған уйғур, тибәт, хоңкоң, тәйвән вә хитай өктичилириниң қаттиқ қаршилиқиға учриған болуп, 16-июн күни аделайда, 17-июн күни австралийә пайтәхти канберрада кәң-көләмлик бирләшмә намайиш өткүзүлгән.

Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Ли чяңниң бу қетимқи австралийә зиярити, хитай бир қисм австралийә мәһсулатлириға қойған таможна беҗини бикар қилғанлиқи вә австралийә пуқралириға виза кәчүрүм қилинғанлиқи мунасивити билән елип берилған. Бу һәқтә аделайдики тәңритағ уйғур аяллири бирләшмисиниң рәиси рамилә чаншев ханим, хитай-австралийә оттурисидики сода мунасивәтлири үчүн уйғур вә тибәт хәлқи учраватқан қирғинчилиққа көз юмулмаслиқи керәкликини тәкитләп, бу икки күнлүк намайиш һәққидә тәпсилий мәлумат берип өтти.

Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишида хитай һөкүмитини яқилиғучи хитай оқуғучи вә австралийәдә яшайдиған хитайлар қарши намайиш қилмақта. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишида хитай һөкүмитини яқилиғучи хитай оқуғучи вә австралийәдә яшайдиған хитайлар қарши намайиш қилмақта. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Хитайниң австралийәдики әлчиханиси вә аделайдтики консулханиси намайишчиларниң авазини бесиқтуруш үчүн, көп сандики хитай оқуғучилири вә австралийәдә яшайдиған хитайларни тәшкилләп әкәлгән болуп, намайишчилар билән хитайлар арисида қисқа бир сүркилүш келип чиққан. Рамилә ханимниң ейтишичә, нәқ мәйдандики сақчилар дәрһал намайишчилар билән хитайниң ялланма намайишчилирини айривәткән.

 

Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Бүгүн, йәни 17-июн күни ли чяңниң австралийәдә дағдуғилиқ күтүвелиш мурасимиға қарши австралийә пайтәхти канберрадиму кәң көләмлик бирләшмә намайиш давам қилған болуп, бу намайиштиму хитай әлчиханиси вә австралийәдики хитай карханичилири 2-3 миң хитай оқуғучи вә хитай көчмәнлирини яллап дағдуғилиқ күтүвелишқа чиқарған вә намайишчилар билән хитайлар арисида кәскин сүркилиш йүз бәргән. Хитай намайишчилар уйғур вә башқа намайишчилар шоар товлиғанда қизил нахшиларни вә шоарларни товлиған һәм намайишчиларниң байрақлирини хитай қизил байриқи билән тосушқа урунған. Ахирида нәқ мәйдандики сақчилар дәрһал һәрикәткә келип хитайға қарши намайишчилар билән хитай һөкүмити тәрәпдарлири хитайларниң орнини айривәткән. Бу һәқтә австралийәдики шәрқий түркистан австралийә җәмийитиниң рәиси мәмәт убулму тәпсилий мәлуматларни радийо аңлиғучилар билән ортақлашти.

 

Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишидин көрүнүш. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

 Д у қ ички ишлар комитети мудири бәхтияр бөрә әпәндиниң билдүрүшичә; канберрадики намайиш ли чияң парламент бинасиға кәлгәндә башланған болуп, намайишчилар парламент бинаси алдида намайиш елип барған. Намайишқа уйғур, тибәт, хоңкоңлуқлардин болуп миңға йеқин киши қатнашқан. Намайиш җәрянида ли чяңни қарши елишқа чиққан хитайлар тил-һақарәт вә йолсиз усуллар билән тибәт, уйғур вә хоңкоңлуқ намайишчиларға һуҗум қилмақчи болған.

 

Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишида хитай һөкүмитини яқилиғучи хитай оқуғучи вә австралийәдә яшайдиған хитайлар қарши намайиш қилмақта. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
Хитай баш министири ли чяңниң австралийә зияритигә наразилиқ билдүрүш намайишида хитай һөкүмитини яқилиғучи хитай оқуғучи вә австралийәдә яшайдиған хитайлар қарши намайиш қилмақта. 2024-Йили 16-июн, аделәйд, австралийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Аделайд, канберра қатарлиқ шәһәрләрдә елип берилған бу намайишлар йәнә, гуардиян, ройтерс, әлҗәзирә қатарлиқ ахбарат васитилиридиму хәвәр қилинған, гуардиян гезити бу қетимқи ли чияңниң зияритини, “австралийә-хитай мүшүк ейиқ дипломатийәси” дәп тәриплигән. Хитай баш министири ли чияңниң бу икки күнлүк зиярити җәрянидики наразилиқлар вә намайишлар австралийә мәтбуатлиридиму кәң-көләмдә хәвәр қилинған болуп, уйғур намайишчилар “хитай ирқий қирғинчилиқни тохтат! шәрқий түркистанға азадлиқ! шәрқий түркистанған мустәқиллиқ! тибәткә мустәқиллиқ! ши җинпиң диктатор! ” дегәндәк шоарларни товлиған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.