Қирғизистан, өзбекистан вә русийәдики уйғурлар 2022-йиллиқ роза һейтни қизғин күтүвалди

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2022.05.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qirghizistan-qurbanliq-qurban-heyt-2.jpg Қурбан һейтта һиндонезийәдики мусулманлар җамаитидин қирғизистандики уйғурларға әвәтилгән халис ярдәм. 2019-Йили 11-авғуст, қирғизистан.
RFA/Féruze

Уйғурлар ислам динини қобул қилғандин буянқи 10 әсирдин көпрәк вақит җәрянида мусулманлар дунясиниң бир парчиси болуш сүпити билән һәр йили келидиған рози һейт билән қурбан һейтни дағдуғилиқ тәбрикләп кәлмәктә. Шу җүмлидин вәтән сиртидики уйғурлар көпрәк олтурақлашқан оттура асия җумһурийәтлиридә, болупму қазақистан, қирғизистан, өзбекистан, һәтта русийәдики уйғурларму бир айлиқ роза тутуш пәрзини ада қилип, 2-май күни йетип кәлгән рози һейтни дағдуғилиқ күтүвалди.

Бу йиллиқ роза һейт байримидиму қирғизистан, өзбекистан вә русийә федиратсийәсидики уйғурларниң түрлүк шәкилләрдә роза һейтни қутлиғанлиқи, һейтлиқ өрп-адәтләр вә түрлүк әнәнә-удумларни давамлаштуруш арқилиқ, өзлириниң миллий һәм диний кимликини сақлашқа тиришқанлиқи мәлум.

Өзбекистан оттура асияда тарихий мәдәнийәт әнәнилиригә бай, түрк-ислам мәдәнийити чоңқур йилтиз тартқан бир мәмликәт. Өзбекистан мустәқил болғандин кейин совет иттипақи дәвридә чәкләнгән ислам мәдәнийитигә аит нурғун адәтләр, әнәниләр қайтидин җанлинишқа башлиған. Болупму һәр йили келидиған рози һейт билән қурбан һейтни мәмликәт бойичә дағдуғилиқ тәбрикләш әнәниси йәниму күчәйгән. Өзбекистандики уйғурларму бу җәһәттә өзлириниң миллий әнәнилирини сақлаш вә уни давамлиқ раваҗландурушта актип паалийәтләрни елип бармақта. Радийомиз зияритини қобул қилған өзбекистан пайтәхти ташкәнттики уйғур җамаитиниң рәиси алимҗан заетов әпәнди роза һейт мунасивити билән уйғур хәлқигә саламлирини йоллиди. У бу йил өзбекистандики уйғур җамаитиниң қериндаш өзбек хәлқи билән бирликтә роза һейтни қизғин күтүвалғанлиқини билдүрди. У зияритимиз җәрянида һейт күни йеңи келинчәкләрниң саламини елиш әнәниси тоғрисида тохтилип өтти.

Игилинишичә, русийә федиратсийәсиниң бир қисим чоң шәһәрлиридә мәлум санда уйғурларниң яшайдиғанлиқи мәлум. Русийәдә әслидә роза һейт күни нормал хизмәт күни иди, лекин бу йиллиқ роза һейт русийәниң дөләт байрамлиридин биригә тоғра келип қалғачқа, русийәдики уйғурлар бу пурсәттин пайдилинип, бу йиллиқ роза һейтни қизғинлиқ билән өткүзгән. Русийәниң новосибирск шәһиридики уйғур җамаити роза һейт күни җәм болуп, бирликтә роза һейти тәбриклигән. Новосибирск шәһиридики уйғур җамаитиниң рәиси хәмит тохтийев бу мунасивәт билән радийомиз зияритини қобул қилип, бу йиллиқ роза һейтни қандақ өткүзгәнлики һәққидә мәлумат бәрди.

Қирғизистан пайтәхти бишкәк шәһиридики уйғурларму башқа қериндаш милләтләр билән бирликтә бу йиллиқ роза һейт намизини оқуди. Корона вируси вабаси тарқалғандин буян коллектип сорунларда учришиш чәклимигә учриған иди, бу йил тунҗи қетим роза һейт намизи бишкәктики “ғалибийәт” мәйданида оқулди. Бишкәктики уйғурларниң йәнә бир қисми өзлири олтурақлашқан мәһәллиләрдики мәсчитләрдә һейт намизини оқуп, роза һейтни қутлиди. Қирғизистан уйғурлири “иттипақ” җәмийитиниң рәиси әсқәр қасими бу йил қирғизистан уйғурлириниң рамазан ейида сахавәтлик ишларни елип барғанлиқини баян қилип өтти. У йәнә корона вируси вабаси тарқилип аридин икки йил өткәндә, бу йиллиқ рози һейт намизиниң тунҗи қетим чәклимисиз оқулғанлиқини тәкитләп өтти.

Игилишимизчә, бу йиллиқ роза һейтта қирғизистандики уйғурлар өзлириниң тарихий вәтинидики қериндашлирини әсләп, улар үчүн дуа тилавәт қилишқан. Қирғизистанниң уйғурлар көпрәк олтурақлашқан новопокровка йезисидики аяллар кеңишиниң рәиси асийәм моллабақийева радийомиз зияритимизни қобул қилип, бу йиллиқ рамазан ейида вә униң арқисидин йетип кәлгән рози һейтта җамаәтниң һейтни тәбрикләш билән бир вақитта йәнә уйғур хәлқи үчүн азадлиқ, әркинлик тилигәнлики вә дуа қилғанлиқини тәкитләп өтти.

Дуня уйғур қурултийиниң қирғизистандики вакаләтчиси розимухәммәт абдулбақи новопокровка йезисиниң мәсчитидә оқулған роза һейт намизидин кейин уйғур җамаитигә д у қ ниң йеқинқи паалийәтлирини тонуштуруп өткән, җүмлидин шиветсарийәниң җәнвә шәһиридә өткүзүлгән кәң көләмлик намайиш тоғрисида мәлумат бәргән.

Қирғизистанниң җәнубидики җалал-абад шәһиридә яшайдиған уйғур җамаити бу йиллиқ роза һейт намизини шәһәр мәйданида оқуған. Намазға қатнашқан “иттипақ” җәмийити җалал-абад шөбисиниң рәиси әлишир насирахунов радийомиз зияритимизни қобул қилип, уйғур хәлқигә өзлириниң һейтлиқ саламини йоллиди.

Рәсмий мәлуматларға асасланғанда, қирғизистанда 60 миң әтрапида уйғур аһалиси яшайду. Уйғурлар қирғизистанниң җәнубидики ош, җалал-абад вилайәтлиридә, иссиқ көл вилайитидики қарақол шәһири билән пайтәхт бишкәк шәһиридә, шундақла әтраптики шәһәр-қишлақларда яшайду. Қирғизистан уйғурлири бир-бири билән өм вә инақ яшаш, шундақла қериндашларчә мунасивәт қуруш билән бир вақитта йәнә өзбекистан, қазақистан, һәтта русийәдики уйғур җамаәтлири билән болған қоюқ мунасивәтлириниму сақлап кәлмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт