Содийә ричардо урбина әпәнди уйғур тутқунларниң америкиға қоюп берилиши һәққидә буйруқ чүшүрди

7 - Өктәбир әтигән саәт онда, америка федератсийә сот мәһкимисидә гуантанамодики уйғур тутқунлири үстидә ечилған сотта америка вашингтон районлуқ сот мәһкимиси содийиси ричардо урбина әпәнди уйғур тутқунларниң америкиға дәрһал қоюп берилиши керәклики һәққидә буйруқ чүшүрди.
Мухбиримиз җүмә
2008.10.07
US-courthouse-305 7 - Өктәбир әтигән саәт онда, америка федератсийә сот мәһкимисидә содийә ричардо урбина әпәнди уйғур тутқунларниң америкиға дәрһал қойуп берилиши керәклики һәққидә буйруқ чүшүрди. Сүрәт, америка федератсийә сот мәһкимисиниң бинаси.
RFA Photo
Бу һәқтә тохталған рабийә қадир ханим мәзкур қарарни барлиқ уйғурларниң әркинлик сигнали дәп көрсәтти.

Уйғурларниң көзлиридин һаяҗан яшлири төкүлди

Содийә урбина әпәнди өз сот мәһкимисиниң мәзкур қарарини баян қилип өткәндә сотқа сирттин қатнашқан уйғурлар вә уйғур мәсилисигә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқан башқа кишиләр өз хушаллиқини йошуралмиған иди. Уйғурлар өз - ара қучақлашти, уларниң көзлиридин һаяҗан яшлири төкүлди.

7 Йилдин буян америкиниң гуантанамодики һәрбий түрмисидә йетиватқан 17 нәпәр уйғур гәрчә һөкүмәт тәрипидин "дүшмән җәңчиси әмәс" дәп бекитилгән болсиму, әмма мәзкур уйғурларни хитайдин башқа өткүзүвалидиған дөләт чиқмиғанлиқи сәвәбидин, бу уйғурлар йәнә давамлиқ түрмигә мәһкум болушқа мәҗбур болған иди.

Содийә урбина әпәнди : "бу, буйруқ. Мән бу кишиләрниң дәхли - тәрузгә учришини халимаймән"

Бүгүн мәзкур уйғур тутқанларниң америка һөкүмити устидин америка федерал сотиға сунған әрзи үстидә ечилған сотта, содийә урбина әпәнди мәзкур уйғур тутқунларниң америкиға қоюп берилишини қарар қилғандин кейин, уйғурларниң америкиға дәрһал қайтуруп келиниши керәкликини буйруди һәмдә уйғур тутқунлар америкиға киргәндә америка көчмәнләр идариси вә таможна хадимлириниң буларни қолға алимиз дәп хиял қилмаслиқини билдүрди вә: "бу, буйруқ. Мән бу кишиләрниң һәр қандақ шәкилдә дәхли - тәрузға учришини халимаймән. Бу уйғурлар һөкүмәт хадимлириниң дәхлисигә, тосқунлуқ қилишиға учримаслиқи керәк. Мән уларни көргәнгә қәдәр бу уйғурларниң сақ ‏ - саламәт болушини үмид қилимән" деди.

Содийә урбина әпәндиниң бу буйруқлирида бирхил битақәтлик вә қәтийлик туйғулири чиқип туратти. Америка һөкүмәт тәрәп адвокатлири бу уйғурларни америкиға қайтуруп
US-courthouse-150
Сот ахирида рабийә қадир ханим: " бу гүн пүтүн уйғур хәлқигә әркинликтин сигнал берилди" деди.
RFA Photo
Келиш қәдәм басқучлири үстидә тәйярлиқ көрүш үчүн соттин йәнә бир һәптә беришни тәләп қилған болсиму, әмма содийә урбина әпәнди буларниң бу тәләплирини рәт қилди.

Рабийә қадир ханим: " бу гүн пүтүн уйғур хәлқигә әркинликтин сигнал берилди"

Сот ахирида гуантанамодики уйғур тутқанларниң ақлинип америкиға қоюп берилиши һәққидә тохталған рабийә қадир ханим: " бу гүн пүтүн уйғур хәлқигә әркинликтин сигнал берилди" деди.

Гәрчә америка һөкүмитиму гуантанамодики уйғур тутқунларни душмән җәңчиси әмәс дәп испатлап чиққан болсиму, әмма хитай һөкүмәт даирилири изчил һалда гуантанамодики уйғур тутқунларни террорчилар яки террор гумандарлири дәп елан келиватқан иди.

Бүгүн хитай ташқи ишлар баянатчиси чиң гаң йәнә мәзкур уйғур тутқунларни террор гумандарлири дәп атиди вә уларни хитайға қайтуруп келип қанун буйичә җазалаш керәкликини йәнә тәкрарлиди.

Һәнри шаҗәфиски :"уйғурлар учун қутлуқ вә тарихи бир күндур "

Һалбуки, америка федератсийә сотиниң мәзкур қарари һәққидә тохталған уйғур кишилик һоқуқ қурулуши директори һәнри шаҗәфиски әпәндиниң билдүрүшичә, америка сотиниң мәзкур буйруқи хитай һөкүмитиниң уйғур тутқунларни террорчи қилип сүрәтләшкә көрсәткән барлиқ тиришчанлиқини инкар қилидикән.

У мундақ деди: " биз шуни көрүвалалаймизки, хитай һөкүмити гуәнтанамо түрмисигә қамалған уйғурларни террорчи қилип көрситишкә тиришип келиватқан иди. Бүгүн уларниң бу тиришчанлиқи америка соти тәрипидин инкар қилинди. Бу уйғурлар учун қутлуқ вә тарихи бир күндур."

Бу һәқтә тохталған дуня уйғур қурултийи рәиси вә уйғурлар миллий һәрикитиниң йетәкчиси рабийә қадир ханим, гәрчә хитай һөкүмитиниң, гуәнтанамо түрмисигә бир нәччә уйғурниң қамалғанлиқи сәвәбидин уйғурларни террорчи дәп көрситип, уйғурларниң өз әркинлики үчүн елип барған күрәшлирини террорчи категорийисигә киргүзүп, уйғурларни етник милләт сүпитидә йоқатмақчи болғанлиқини әмма хитайниң бу суйиқәстиниң әмәлгә ашмиғанлиқини илгири сүрди.

Рабийә қадир ханим йәнә, йиллардин бери гуантанамода азаб чәккән бу уйғурларниң төлигән бәдәллириниң һәргиз бикарға кәтмәйдиғанлиқини билдүрүшти һәмдә дунядики барлиқ уйғурларни гуәнтанамо тутқунлириниң уйғур мәсилисини дуняға тонутушта қошқан төһписини унтумаслиққа чақирди.

Америкиниң гуәнтанамо һәрбий түрмисидә әсли 22 нәпәр уйғур тутқун қамалған болуп, 2006 - йили улардин 5 нәпири албанийигә йәрләштүрүлгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.