Хитай иранни җазалаш мәсилисидә америкини рас қолламду?

Вашингтонда ечиливатқан ядро қорал бихәтәрлики алий йиғини 13‏ - април күни, ядро қоралларға игә болуш арқилиқ өзини көрситишни ойлаватқан радикал тәшкилатлар вә шималий корийә, иранларға охшаш дөләтләр мәсилисигә тақалғанда, йиғинда муназирә җиддийләшти. Учур вастилири хитай иранни җазалашни рас қолламду дегән мәсилини мулаһизә қилишқа башлиди.
Мухбиримиз вәли
2010-04-13
Share
Xu-jintaw-we-Obama-Washingtonda-yadro-mesilisi-yighinida-305.jpg Сүрәт, 2010 - йили 12 - апрел күни, вашингтонда ечилған йәр шари буйичә йадро қорал бихәтәрлики алий йиғинида президент обама һәр қайси дөләтләр башлиқлирини қобул қилғанда хитай рәиси ху җинтав биләнму көрүшкән көрүнүш.
AFP Photo

12‏ - Април күни вашингтонда йәр шари буйичә ядро қорал бихәтәрлики алий йиғини ечилди. Бу, америкида 1945‏ - йили сан франсескода ечилған йиғиндин буянқи мушу темидики әң чоң хәлқаралиқ һәрикәт болуп һесаблиниду. Бу алий йиғинға 47 дөләт башлиқи қатнашти.

Окраина оран искилатидин ваз кәчти

Ройтрс агентлиқиниң баян қилишичә, пүтүн дуняни ядро қораллиридин хали қилишни, һазирқи вақитта ядро қораллириниң террорчиларниң қолиға өтүп кетишидин сақлинишни мәқсәт қилған бу йиғинда, окраина президенти виктор янукович уран искилатидин ваз кәчкәнликини вә уран материяллирини 2012‏ - йилидин бурун йиғиштуруп болидиғанлиқини җакарлиди. Канадаму окраина арқилиқ сабиқ совет иттипақи мәнбәсидин кәлгән уран материяллирини вә америка мәнбәсидин кәлгән уран айриш йеқилғулирини өз йеригә қайтуруп беридиғанлиқини җакарлиди.

Пакистан қатарлиқ атом оқ учи бар дөләтләр позитсийә билдүрмиди

Йәнә бәзи дөләтләр, мәсилән чили өзидики уран материяллирини америкида сақлаш үчүн йөткәйдиғанлиқини җакарлиди. Әмма 1970‏ - йилидики ядро қораллириниң тарқилип кетишидин сақлиниш келишимигә имза қоймиған, лекин атом оқ учи бар дөләтләрдин һиндиистан, пакистан шундақла атом қораллири бар -йоқлуқи ениқ болмиған исраилийә вә башқа дөләтләр бу һәқтә ениқ пикрини оттуриға қоймиди.

Қазақистан америкиниң мәйданини қизғин қоллиди

Русийә агентлиқлириниң баян қилишичә, ядро қорал бихәтәрлики алий йиғинида қазақистан президенти нур султан назарбайеф америкиниң пүтүн дуняни ядро қораллиридин хали қилиш мәйданини вә тәдбирлирини қизғин қоллиди.

Ху җинтавниң бүгүнки гепи түнүгүн қилған гепигә охшимайду

13‏ - Април күни, вашингтонда ечиливатқан ядро қорал бихәтәрлики алий йиғининиң мәзмуни ядро қоралларға игә болуп өзини көрситишни ойлаватқан радикал тәшкилатлар вә шималий корийә, иранға охшаш дөләтләр мәсилисигә тақалғанда, америка президенти обама һәр қайси дөләт башлиқлиридин, ядро қорал искилатиниң террорчилар яки әткәсчиләр тәрипидин оғриланмаслиқиға ениқ вәдә беришни тәләп қилғанда, бәс - муназирә җиддийләшти.

Ройтрс язғучиси крис буклейниң хәвәр қилишичә, 12 - април күни обама билән көрүшкәндә 'хитай билән америкиниң иран мәсилисидики нишани охшаш, хитай бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң иранни җазалаш лайиһисидә америка билән һәмкарлишишни халайду' дәп җакарлиған ху җинтав, 13‏ - април күнигә кәлгәндә 'иранни җазалаш дипломатийә йоли билән болиду' дәп җакарлиған.

Иран хитайниң америка билән һәмкарлишдиғанлиқиға ишәнмәйдикән

Ройтрс агентлиқиниң язғучиси рамин мостафавиниң бүгүн теһрандин хәвәр қилишичә, иран ташқи ишлар министири меһманпарас 'иранни җазалаш җәһәттә, биз хитайниң америка билән һәмкарлишишиға ишәнмәймиз' дәп җакарлиған.

Ху җинтав техичә иран мәсилидә ениқ гәп қилмиди

Учур васитилири ху җинтавниң бу қетим вашингтонда ечилған ядро қорал бихәтәрлики алий йиғинида қилған сөзлиридики һелиләргә асасән, хитай иранни җазалаш мәсилисидә америкини рас қолламду дегән мәсилә һәққидә мулаһизә елан қилишқа башлиди.

С н н дики муназириләрдә бәзи тәтқиқатчиларниң ейтишичә, ху җинтавниң гәплиригә һелә арилашқан, униң гепидә ениқ уқум йоқ, ху җинтавниң хитай иранни җазалаш мәсилисидә америка билән һәмкарлишишни 'халайду' яки һәмкарлишиши мумкин, 'дипломатик йол' билән һәл қилиниши лазим дегәнлири қуруқ гәп, у техичә ениқ позитсийә билдүрмиди.

Атом синиақлирида еғир зиянға учриған уйғур, тебәт хәлқиниң авазини дуня чоқум аңлиши керәк

Франсийә агентлиқиниң баян қилишичә, ху җинтавниң сөзлири кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң қаршилиқиға учриди. Тибәтләр 12‏ - април күни намайиш қилғанда 'хитай билән һиндистандин ибарәт икки ядро дөлитиниң оттурисида қалған тибәт мәсилиси хәлқаралиқ мәсилә', 'хитайниң атом синиақлирида еғир зиянға учриған уйғур хәлқиниң авазиниму дуня чоқум аңлиши керәк', 'ху җинтавниң иран мәсилисидә қойған шәртлирини қобул қилишқа болмайду' дәп марш ейтип маңди. Бүгүнму вашингтонда йәнә хитайға қарши намайиш йүз бәрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.