Вашингитонда «хитайниң ялған тәшвиқати вә уйғур киризиси» намлиқ тор муһакимә йиғини өткүзүлди

Мухбиримиз меһрибан
2020-09-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай һөкүмити бир гуруппа чәтәл мухбирлирини тәшкилләп, «қайта тәрбийәләш мәркәзлири» ни зиярәт қилдуруватқан көрүнүш. 2019-Йили 4-январ.
Хитай һөкүмити бир гуруппа чәтәл мухбирлирини тәшкилләп, «қайта тәрбийәләш мәркәзлири» ни зиярәт қилдуруватқан көрүнүш. 2019-Йили 4-январ.
REUTERS

10-Сентәбир күни вашингтонда уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң орунлаштурулушида «хитайниң ялған тәшвиқати вә уйғур кризиси» темисида хитай тилида тор муһакимә йиғини өткүзүлди.

Уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң йиғин һәққидики еланида мәзкур йиғинда хитай һөкүмитиниң уйғур вәзийити вә башқа кишилик һоқуқ мәсилиләрдики ялған тәшвиқатиға бағлинип қелишниң уйғурлар учраватқан бастурушниң һәқиқий маһийитини хәлқараға тонутушта вә хитайниң уйғурларни бастуруш сияситигә қарита тәдбир қоллиништа елип кәлгән сәлбий тәсири муһакимә қилинидиғанлиқи оттуриға қоюлған.

Йиғин дуня уйғур қурултийи хитай ишлири комитетиниң мудири, вәзийәт анализчиси елшат һәсән әпәндиниң риясәтчиликидә елип берилған.

Елшат һәсән әпәнди 11-сентәбир күни радийомиз зияритини қобул қилип, йиғин қатнашчилири вә йиғинда нуқтилиқ музакирә қилинған темилар һәққидә тохталди.

Елшат һәсән әпәндиниң билдүрүшичә, йиғин 10-сентәбир күни вашингтон вақти әтигән саәт 10-дин 11:30 ғичә давамлашқан. Йиғинда кишилик һоқуқни көзитиши тәшкилатиниң тәтқиқатчиси ваң ячю ханим, тәйвәндики мухбир яң хаввей вә лагер тутқуни мухбир әркин турсунниң америкадики оғли арафат әркинләр пикир қатнаштурған.

Йиғин һәққидики нәқ мәйдан син көрүнүшидин мәлум болушичә, аввал сөз нөвити алған ваң ячю ханим сөзидә нуқтилиқ һалда хитай коммунист һөкүмитиниң уйғурлар һәққидики бир тәрәплимә, ялған тәшвиқатлириниң чәтәлләрдә пәйда қилған сәлбий тәсири һәққидә тохталған.

Ваң ячю ханим өзиниң йеқинқи йилларда елип барған тәтқиқат издинишлирини оттуриға қоюп, хитай һөкүмитиниң уйғурлар һәққидики ялған тәшвиқатиниң иқтисадий җәһәттин хитай дөлитигә йеқиндин бағлинип қалған пакистан, сәуди әрәбистан қатарлиқ мусулман дөләтлири, түркийә вә оттура асиядики түркий тиллиқ җумһурийәтләр вә африқа әллиридә алаһидә үнүм көрсәткәнликини билдүргән.

Йиғинда йәнә америкадики яш уйғур паалийәтчиси арафат әркинму сөз қилған. У сөзидә хитай һөкүмитиниң өзи вә аилиси һәққидә ялған хәвәр тарқатқанлиқи тоғрилиқ гуваһлиқ бәргән.

Арафат әркин баянида хитай һөкүмәт даирилириниң ялған хәвәрләрни тарқитиш билән бирликтә йәнә арафатқа вә униң юртидики аилә әзалириға һәр хил бесим вә тәһдитләрни қилғанлиқини баян қилип өткән.

Елшат һәсән әпәндиниң билдүрүшичә, йиғинға тәйвәндин қатнашқан мухбир яң хаввей әпәнди йеқинқи бирқанчә йилда мәхсус чәт әлләрдики уйғур гуваһчилирини зиярәт қилип, уйғурлар һәққидә хитай тиллиқ таратқуларда мақалә елан қилип кәлгән мухбирларниң бири икән.

Мухбир яң хаввей әпәнди сөзидә өзи икки йилдин буян нуқтилиқ зиярәт қилған уйғурларниң баянлири билән хитай һөкүмитиниң тәшвиқати оттурисида зор пәрқләрниң барлиқини билдүргән.

Яң хаввей әпәнди сөзидә чәт әлләрдики уйғур тәшкилатлириниң доклатлири, аилиси һәққидә гуваһлиқ бәргән уйғурлар вә хитай һөкүмити өз тәшвиқати үчүн мәхсус уйғур райониға зиярәткә тәклип қилинған албанийәлик мухбир олрих язиҗиға охшаш кишиләрниң хәвәрлири арқилиқ хитай таратқулиридики уйғурлар һәққидики ялған тәшвиқатлириниң маһийитиниң дуняға ашкариланғанлиқини баян қилди.

Елшат һәсән әпәнди зияритимиз ахирида йәнә йиғинда оттуриға чүшкән соаллар һәққидиму тохталди.

У 10-сентәбир ечилған «хитайниң ялған тәшвиқати вә уйғур кризиси» намлиқ муһакимә йиғининиң хитай һөкүмитиниң бир тәрәплимилик ялған тәшвиқатлириниң маһийитини мувәппәқийәтлик йорутуп бәргәнликини билдүрди. У йәнә бүгүнки күндиму чәтәлләрдә туруп, хитай һөкүмәт таратқулири вә хитайниң үндидар, тик-ток қатарлиқ иҗтимаий алақә васитилирини қоллиниватқан хитай пуқралириниң, һәтта бир қисим уйғурларниң барлиқини тилға елип, чәтәлләрдә хитай һөкүмитиниң бир тәрәплимилик ялған тәшвиқатиниң зийинидин сақлиниш үчүн көп мәнбәлик хәвәр қаналлириға етибар беришиниң муһимлиқини тәкитлиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт