“авангарт мулазимәт гуруһи” ниң уйғурлар дияриға тәклип қилиниши диққәт қозғимақта (1)

Мухбиримиз әзиз
2017-06-01
Share
black-water “қара су” - “авангарт мулазимәт гуруһи” ниң қурғучиси ерик принсниң хитай билән һәмкарлишиши хәлқара мәтбуатларда. “пул-муамилә вақти гезити” дин сүрәткә елинған
Financial Times

Уйғурлар дияридики сиясий вәзийәтниң барғансери җиддийлишип беришиға әгишип, хитай һөкүмитиниң буниңға мас һалда түрлүк тәдбирләрни еливатқанлиқи мәлум. Әнә шу тәдбирләрниң бири, хитай һөкүмитиниң “террорлуққа қарши туруш” дегән нам астида ғайәт зор чиқим билән америкидики хусусийлар ширкити шәклидә оттуриға чиққан “қара су ялланма армийиси” ниң давами болмиш “авангарт мулазимәт гуруһи” ни уйғурлар дияриға тәклип қилишида әкс әтти. Буниң билән бу йеңи тәдбирниң давалғуш вә еғир бесим ичидә туриватқан район вәзийитигә қандақ тәсир көрситиши җамаәтчиликниң диққитини қозғимақта.

Өткән икки айдин буян америкидики көп қисим кишиләргә тонушлуқ “қарасу ялланма қошуни” ниң қурғучиси ерик принсниң хитай һөкүмити билән тохтамлишип, хитайниң йүннән өлкиси вә уйғурлар диярида мәшқ базиси ачмақчи болғанлиқи һәрқайси мәтбуатларда кәң йәр алди. Җамаәтчиликниң күчлүк диққитини қозғаватқан нуқтиларниң бири болса, уйғурлар диярида “әсәбийликкә қарши туруш” вә “террорлуққа зәрбә бериш” һәққидики шуарлар тохтимастин товлиниватқан мушундақ бир пәйттә, хитай һөкүмитиниң мәзкур ялланма қошунни башлап келиши болғанлиқи мәлум.

“нюйорк вақти”, “муһапизәтчи”, “вал ситрет гезити” қатарлиқ нопузлуқ гезитләрниң мәлуматлириға қариғанда, “қара су” ширкити әң дәсләп хусусийлар игидарчилиқ қиливатқан ялланма армийә ширкити шәклидә вуҗутқа кәлгән . Уни америкиниң нами мәшһур болған “америка деңиз армийисиниң деңиз, һава вә қуруқлуқ армийиси алаһидә әтрити” (йәни SEAL) ниң һәрбий мәҗбурийәттин чекингән лейтенант дәриҗилик офитсери ерик принс 1997-йили қуруп чиққан вә америкида тизимға алдурған. Ерик принс өзиниң “қара су” ялланма армийисини қандақ башлиғанлиқи һәққидә сөз болғанда мундақ дәйду:

“бу мундақ. Мән <SEAL> дин айрилғандин кейин ‛қара су‚ қошунини қуруп чиқтим. Әмәлийәттә SEAL му 1970-йиллардин башлапла хусусий мәшқ әслиһәлири билән, шундақла хусусийларни мәшқ қилдуруш билән мәшғул болуп кәлгән һәмдә рәсмий кәсипий сәвийилик муһит билән тәмин әткән орган болған иди. Мәнму худдий шуниңдәк мулазимәт билән тәмин етидиған бир органни қуруп чиқтим, халас.  Әмма у вақитларда мән дөләт мудапиәсигә даир һечнәрсә билмәйттим, шундақла дөләт мудапиәсигә даир һечқандақ тохтам ишлириғиму қол тиқмиған идим. Шуниң билән мән SEAL дин айрилип мушу мәшқ базисини қуруп чиқтим. Шуниңдин кейин херидарлар бир-бирләп кәлгили турди. Кейинрәк болса ‛11-синтәбир вәқәси‚ йүз бәрди вә техиму көп ширкәтләр биздин мәшқ билән тәмин етишни яки ярдәм қилишни тәләп қилишқа башлиди. Шуниң билән биз мәшқләндүрүш, һава қатниши бихәтәрлики, натонуш җайларда қурулуш селиш дегән саһәләр бойичә иш башлап кәттуқ. Қисқиси, ‛қара су‚ қошунидикиләр асасий җәһәттин сабиқ алаһидә қисим җәңчилиридин тәркиб тапқан болуп, улар өлүм дегәнни қетиғиму елип қоймайдиғанлар. Биз һәрқачан херидарлиримизниң тәлипи бойичә иш көримиз һәмдә биҗанидиллиқ билән улар үчүн хизмәт қилимиз.”

Һазирға қәдәр мәзкур ширкәт көп қетим исим өзгәрткән болсиму, йәнила көп қисим кишиләргә “қара су” дегән нам билән мәлум болуп кәлмәктә. “қара су” ширкити қурулғандин буян һәрбий сәптин чекингән, шундақла алаһидә қисимларда мәшқ көргән кишиләрдин мунтизм һәрбий қошун тәшкил қилип чиққан. Шуниңдин кейин бу һәрбийләр һәқ төләшни халайдиған һәрқандақ дөләтни бихәтәрлик (муһапизәт) вә һәрбий хизмәт мулазимити билән тәмин етип кәлмәктә. 2007-Йили мәзкур ялланма қошун бағдадта  бир қетимлиқ муһапизәт вәзиписини иҗра қилиш җәрянида 17 ирақ пуқрасини етивәткән. Шуниңдин буян бу вәқә америка мәтбуатлирида “топилаңдин тоғач оғрилаш” дәп көпләп бәс-муназирә қозғап кәлгән иди.

Бу һәқтә мәхсус издәнгән сиясий анализчи, америкидики әң даңлиқ гезит болған “вал ситрет гезити” ниң сабиқ обзорчиси майкил кригер мундақ дәйду: “‛қара су‚ қошуниниң тунҗи болуп кәң миқяста җамаәтниң диққитини тартиши 2003-йили болди. Есиңиздә болса керәк, шу вақитта йәни америка ираққа бесип кирип узақ өтмәйла паул бремер америкиниң дипломатийә хадими болуп ираққа әвәтилгән. ‛қара су‚ ға даир миш-мишлар шу вақитларда оттуриға чиқишқа башлиған иди. Ишниң һәммидинму қизиқ йери мушуниңда.”

“дөләтлик хәлқ радийоси” (NPR) ниң хәвиридә ейтилишичә,  шуниңдин кейин ширкәтниң қурғучиси ерик принс ширкәтни сетиветип, “авангарт мулазимәт гуруһи” намлиқ йеңи ширкәтни ачқан һәмдә өз алдиға йеңидин ялланма қошун тәшкил қилған. Буниңға америка, германийә, әнглийә вә фирансийә қатарлиқ дөләтләрдики алаһидә қисмидин чекингән әскәрләр өзини тизимлатқан. Аз дегәндиму 800 кишилик ялланма әскири болған бу ширкәт 2010-йилидин буян “әрәб баһари” малиманчилиқида әрәб бирләшмә хәлипиликиниң дубәй шәһиридә, униңдин кейин болса хитайниң африқидики ширкәтлиридә аманлиқ, мәшқләндүрүш, деңиз сәпири бихәтәрлики, бихәтәрлик мәслиһәтчилики қатарлиқ көп хил мулазимәтләрдә болуп кәлмәктә.

Ерик принс йеңидин тәшкиллигән “авангарт мулазимәт гуруһи” ниң һазирқи күндә хитай даирилири билән һәмкарлиқ орнатқанлиқи һәққидә сориған соалимизға қарита сияси анализчи майкил кригер мундақ дәйду: “әмдиликтә болса улар мушу мәхлуқни яратти, һалбуки бу мәхлуқ, һазир бағлақтин бошинип кәтти. Шуниң билән биргә, африқа вә хитайға йүзләнди, лекин америка болса буниңдин вайим йеййшкә башлиди. Чүнки бу ширкәт, һазир хитай истихбарат органлири билән һәмкарлишиватиду. Ерик принс болса һазир ‛авангарт мулазимәт гуруһи‚ намлиқ бу ширкәтниң рәиси болуп ишләватиду. Бу ширкәт өзини хоңкоңда тизимға алдурди, йәнә келип униң асаслиқ иқтисадий киримини хитайдики дөләт игидарчилиқ қилидиған әң чоң ширкәтләрдин болған CITIC гуруһи тәминләватиду. Демәк, һазир ерик принс хитай истихбаратиға, шундақла хитай банкисиға бағлинип қеливатиду һәмдә хитайниң африқида байлиқ мәнбәлирини истила қилишиға һәмдәмлишиватиду. Һалбуки, америкида һазир бу һәқтә бәзи тәкшүрүшләр башлиниватиду.”

Мәлум болушичә, ерик принс башчилиқ қиливатқан “авангарт мулазимәт гуруһи” билән хитай һөкүмити зич һәмкарлишиватқан болуп, бу һәмкарлиқниң муһим нуқтиси сүпитидә кәлгүси бир-икки йил ичидә хитайниң йүннән өлксидә вә уйғурлар диярида һәрбий мәшқ базиси ечишниң тәйярлиқ хизмәтлири җиддий ишләнмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт