Erkin alptékin keshmirde Uyghurlar bilen, hindistanda dalay lama bilen körüshti

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2015.07.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
erkin-alptekin-keshmir-2015.jpg Erkin alptékin ependi keshmirde
RFA/Ekrem


Aldinqi heptiler keshmir we hindistanda ziyarette bolghan erkin alptékin ependi keshmirge yerliship qalghan Uyghurlar bilen iptar sorunida mungdashqan hemde hindistan'gha bérip, dalay lama we tibet sergerdan hökümitining rehberliri bilen söhbet élip barghan.

Erkin aliptékin ependi oghli parsning hindistan parlaménti tetqiqat bölümide élip baridighan alte heptilik praktikisi seweblik keshmir we hindistan ziyaritige na'il bolghan. Erkin aliptékin ependining keshmir ziyaritining paydisi, 1949 - yilidin kéyin bu tupraqqa yerliship qalghan Uyghurlar bilen didarlishish we ularning hal - ehwalini igilesh, arzu - tileklirini anglash bolghan. Melumki, xitay kommunistliri 1949 - yili Uyghur wetinige tajawuz qilip kirgendin kéyin, minglighan Uyghur ilgiri - kéyin eysa yüsüp aliptékin we muhemmed emin bughralargha egiship hijret qilghanidi. Bularning bir bölüki keshmirge, bir böliki afghanistan'gha, yene bir böliki hindistan'gha yerleshken. Erkin aliptékinning baliliq dewri 5 yil keshmirde we 5 yil hindistanda ötken. Shu zamanlarda keshmirge orunliship qalghan bir bölük Uyghur alliqachan kishilerning xatirisidin kötürülüp ketkenidi.

Erkin aliptékin ependi bu qétimqi keshmir ziyaritide qedinas dostlirining yardimi bilen bu Uyghurlardin 20 - 30 che kishi bilen körüshken we bir iptarliq sorunida uzun mungdashqan. Keshmirde zadi qanchilik Uyghur yashaydighanliqi melum emes. Keshmirde yerlik xelqler bilen öylük - ochaqliq bolup hayat köchürgen bu Uyghurlarning hazirqi ewladliri ana tilini untup ketken bolsimu, özining Uyghurluqini unutmighan. Keshmirlik Uyghurlar söhbet esnasida ana tilini perzentlirige ögitish üchün erkin aliptékindin Uyghur tiligha a'it matériyallarni telep qilghan.

Hindistan ziyariti mezgilide erkin alipékin ependi dalay lama bilen söhbetleshken. Dalay lamaning teklipi bilen tibet sergerdan hökümiti we parlaméntidiki yashlargha nutuq sözligen. Erkin aliptékin ependi tibet yashlirigha Uyghur - tibet arisida uzun tarixta xitaygha qarshi birlikler qurulghanliqini, miladi 751 - yilidiki talas urushida birlikte xitayni meghlup qilip, xitayni merkizi asiya ellirige ming yilghiche qedem basalmaydighan halgha chüshürüp qoyghanliqini anglatqan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.