Istanbulda ötküzülgen chaghan bayrimigha Uyghurlar naraziliq bildürdi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2015.02.20
bakirkoyde-otkuzulgen-chaghan-bayrimi-paaliyiti-001.jpg Istanbulda ötküzülgen chaghan bayrimidin bir körünüsh
RFA/Arslan


Istanbulning maltepe we bakirköy nahiyeside xitay konsulxanisi ötküzgen chaghan pa'aliyiti Uyghurlarning naraziliqini qozghidi. Bir qisim Uyghurlar ijtima'iy taratqularda mezkur pa'aliyetke qarshi naraziliq pikirlirini bayan qilishqan bolsa, istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan “Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti” xitay konsulxanisi bilen hemkarlashqan sheher bashliqlirigha naraziliq mektupi yolidi.

Bir sheher bashliqi mektupqa jawab qayturghan bolsimu, chaghan pa'aliyitini uyushturghanliqini aqlighan. Yene bir sheher bashliqi naraziliq mektupigha inkas qayturmighan.

Xewerlerge qarighanda, 2015 - yili 2 - ayning 15 - küni istanbulning bakirköy nahiyiside ötküzülgen chaghanliq pa'aliyetni xitayning istanbulda turushluq konsulxanisi bilen bakirköy nahiyisining sheher bashliqi bülent kerim'oghli hemkarliship uyushturghan.

Bu pa'aliyet béyjing medeniyet ministirliqining qollishi bilen élip bérilghan bolup, pa'aliyetke xitay konsuli gu jingchi we bakirköy sheher bashliqi bülent kerim'oghli qatnashqan. Pa'aliyet jeryanida xitay medeniyitini teshwiq qilidighan körgezme échilghan.

2015 - Yili 2 - ayning 14 - küni yene maltepe sheher bashliqi éli qilichning hemkarlishishi bilen xitay konsulxanisi maltepedimu bu xildiki bir pa'aliyet élip barghan.

Igilinishiche, xitaylar bu pa'aliyetlerde oyun körsitish üchün bir qisim sérkchi we janbaz Uyghurlarni élip kelgen.

18 - Féwral “Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti” bu heqte bir naraziliq bayanati élan qilip, bayanatni bakirköy we maltepe sheher bashliqlirigha ewetken.

Jem'iyet élan qilghan bayanatta, Uyghur élida héchkimning hayati bixeterliki kapaletke ige emesliki, mushundaq bir peytte malte we bakirköy sheher bashliqlirining xitay bilen hemkarliship chaghan bayrimi ötküzüshke shara'it yaritip bergenlikining xata ikenliki körsitilgen.

Bayanatta xitay wekilliridin Uyghur élidiki siyasetliri toghrisida hésab sorashning ornigha ulargha bundaq bir sorun hazirlan'ghanliqi eyiblen'gen we mundaq déyilgen: sherqiy türkistanda her küni zulum we bésimni kücheytiwatqan ishghaliyetchi xitaylar bilen hemkarliship, sherqiy türkistanda héch bésim yoqtek mu'amile qilghan maltepe sheher bashliqi éli qilich we bakirköy sheher bashliqi bulent kerim'oghligha naraziliq bildürimiz we ularni qattiq eyibleymiz.

Maltepe sheher bashliqi éli qilich ependi “Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti” ning mektupigha shu küni jawab yazghan.

Éli qilich ependi mektupta Uyghurlarni yaxshi köridighanliqini, sherqiy türkistandiki zulumgha süküt qilish bilen eyibleshni qobul qilalmaydighanliqini, özining qeyerde bir zulum bolsa uninggha qarshi turush meydanida turup kéliwatqan bir sheher bashliqi ikenlikini, xitaylar bilen bolghan munasiwette tinchliq we medeniyet hemkarliq üchün bezi pa'aliyetlerde hemkarliship kéliwatqan bolsimu, Uyghurlar üstidin yürgüzülüwatqan zulumgha azabliniwatqanliqini ipadiligen.

Maltepe sheher bashliqining jawab mektupi “Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti” ning resmiy tor bétide élan qilin'ghan.

Mektupta déyilgen: aldi bilen, sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning béshigha kelgen zulumgha qarshi sükütte qaldi dep eyiblishinglar méni qattiq renjitkenlikini bildürüshni xalaymen. Dunyaning qeyerde bolsa bolsun, yüz bergen paji'elerge sükütte qilish méning meydanim bolalmaydu. Bu heqte bir türküm xata siyasetlerning xelqler otturisidiki tinchliq we qérindashliqqa tosqunluq qilishigha yol qoymasliqimiz kérek.

Mektupta yene, maltepede xitayning chaghan bayrimi ötküzüshtiki seweblerni ipadilep mundaq déyilgen: maltepede uyushturghan xitay bahar bayrimi pa'aliyiti üchün dunyaning yene bir uchidin kelgen méhmanlargha türk medeniyitini tonutush imkaniyitige érishtuq. Uningdin bashqa yene, bu pa'aliyette sherqiy türkistanliq qérindashlirimiznimu untup qalmiduq. Sherqiy türkistanliq dunya janbazliq chémpiyoni bolghan yash Uyghur qérindashlirimiz bu pa'aliyetning sherep méhmanliri boldi. Sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning körsetken maharetlirini qoshumche ewetken resimlerdin köreleysiler.

Maltepe sheher bashliqi xitay hey'etler bilen bille
Maltepe sheher bashliqi xitay hey'etler bilen bille

Maltepe sheher bashliqi mektupta yene, zulumgha uchrawatqan Uyghurlar üchün wijdanining azabliniwatqanliqini ipadilep mundaq dégen: sherqiy türkistanda zulumgha uchrighan her bir qérindishim üchün wijdan azabi tartiwatimen. Emma ikki mesilini bir - birige arilashturup qoymasliqimiz kérek. Biz maltepede tinchliq, qérindashliq, xushalliq muhit yaritimiz dep yolgha atlanduq. Maltepe nahiyimizni pütün étiqad we medeniyetlerdin terkip tapqan bir medeniyet merkizige aylandurushni xalaymen. Bu heqte her bir wetendashning qollishi men üchün intayin qimmetliktur. Hörmet bilen maltepe sheher bashliqi éli qilich.

Bakirköyde ötküzülgen xitayning chaghan bayrimini tebriklesh pa'aliyitige qarita Uyghur xewer we tetqiqat tor bétide bir maqale élan qilin'ghan.

Mezkur torning bashqurghuchi hamut köktürk ependi teripidin yézilghan bu maqalide mundaq déyilgen: 1949 - yildin buyan türk ana yurti sherqiy türkistanni ishghal astida tutup kéliwatqan, sherqiy türkistanda yashaydighan musulman türklerge bésim, zulum, assimilyatsiye we irqi qirghinchiliq yürgüzüp kéliwatqan xitay hakimiyitige, türkiye jumhuriyet xelq partiyisining ezasi bakirköy sheher bashliqining körsetken yéqinchiliqi, ishghaliyetchi xitayning bésim we zulumidin qéchip öz yurtlirini terk étishke mejbur bolup türkiyide yashawatqan sherqiy türkistanliqlarni qayghulanduridu we ghezeplendüridu.

Maqalide yene mundaq déyilgen: her zaman kishilik hoquq we insanperwerlikni aldinqi shert qilishni dawa qilip kéliwatqan sotsiyalistik démokratiye partiyige tewe bakirköy sheher bashliqining, bu eqilge sighmaydighan we her qandaq chüshenche bérip özini aqlishi, sherqiy türkistanda Uyghurlargha qarshi bésim, zulum we qirghinchiliq yürgüzgen xitaygha bir mukapat bérilgenlik dep baha bérimiz.

Türkiyediki Uyghur tetqiqatchi azadjan bughra ependi xitayning bundaq pa'aliyet arqiliq közligen siyasiy meqsitige yételmeydighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.