Qazaqistanning jenubiy paytexti almatada oq étish weqesi yüz berdi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2016-07-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Almata shehirining körünüshi.
Almata shehirining körünüshi.
wikipedia.org

Qazaqistan ammiwi axbarat wasitilirining xewerlirige qarighanda, 18-iyulda almata shehirining almali nahiyilik ichki ishlar bashqarmisi we milliy bixeterlik komitétining sheherlik bashqarmisi etrapida we bashqimu yerlerde oq étish weqeliri yüz bérip, uning aqiwitidin bir nechche kishi qurban bolghan we yaridar bolghan. Ularning ichide saqchilar we tinch ahalimu bolup, hujum qilghuchilarning birining tutulghanliqi heqqide éniq éytilsimu, ularning qanche ikenliki heqqide her xil melumatlar bérilmekte.

Igilishimizche, düshenbe küni köpligen yerlik téléwiziye qanalliri dem élish élan qilghan bolup, weqe heqqide deslepki melumatlar peqet tor betliride tarqitilghan idi.

"Bnyus.Kz" agéntliqi 18-iyulda sa'et 14:10 da élan qilghan "Almatadiki térrorluq heriket: weqename" namliq maqalide éytilishiche, almali nahiyilik ichki ishlar bashqarmisigha qorallan'ghan bir kishi bésip kirmek bolup, ishik aldidiki qarawulni yaridar qilghan hem uning qorali bilen bir aptomobilni sheher turghunidin tartiwélip, bir nechche yerde oq chiqarghan. Buning aqiwitide tinch ahalidin we saqchilardin bir nechche kishi yaridar bolghan. Arida oq étishish yüz bérip, hujum qilghuchilarning biri qolgha chüshken, uning shériklirige izdeshtürüsh élan qilin'ghan. Shu munasiwet bilen ichki ishlar orgini sheherde alahide halet élan qilip, ahalini öz öyliridin chiqmasliqqa, kochilarda éhtiyat bolushqa, adem köp yighilidighan yerlerge barmasliqqa chaqirdi. Sheherning bir nechche mehkimiliri, ayrim bank bölümliri, soda orunliri waqtidin burun taqiwétildi. Buningdin tashqiri, tor betliride bir nechche térrorchilarning bashqimu yerlerge hujum qilghanliqi, hetta görüge élish weqeliriningmu bolghanliqi heqqide melumatlar peyda bolsimu, sheher hakimiyiti köpligen melumatlarning heqiqetke mas kelmeydighanliqini bildürüp, sheher ahalisini parakendilikke bérilmeslik we asassiz xewerlerge ishenmeslik heqqide xewerler tarqatti. Kéyinchirek hoquq qoghdash organliri intérnétta yalghan melumat tarqatqanlarning hemmisini éniqlap, qanun aldida jawabkarliqqa tartish heqqide qarar chiqarghan idi.

Peqet shu küni kéche sa'et 11 din ötkende, tén'grinyus agéntliqining xewer qilishiche, memliketning ichki ishlar ministiri qalmuxanbét qasimof ilgiri bulangchiliq we qoral saqlighanliqi üchün bir nechche yil türmide yétip chiqqan bir jinayetchining saqchilardin öch élish meqsitide mushundaq heriketke barghanliqini uqturghan. Memliketning milliy bixeterlik komitétining bashliqi wladimir jumakanof, 1990-yili qizilorda wilayitide dunyagha kelgen, kéyinki waqitta almata wilayitining ili nahiyisige qarashliq intimaq yézisida istiqamet qilghan ruslan quliqbayéf isimlik bu kishining türmide chéghida islam dinining salafizm yönilishi terepdarliri bilen chiqishqanliqini hemde yéqinda bir ayal kishini öltürgenlikini prézidéntqa yetküzgen.

"Nur.Kz" agéntliqida bérilgen "Nazarbayéf almatadiki oq étishni térrorluq heriket dep atidi" namliq maqalide éytilishiche, almatadiki weqeler munasiwiti bilen astana shehiride pewqul'adde yighilghan bixeterlik kéngishi mejliside memliket rehbiri mundaq dégen: "Bügün almatada, epsuski, yene adem ölgen térrorluq heriket yüz berdi. Qurban bolghanlarning we zerdab chekkenlerning yéqinlirigha teziye bildürimen, ulargha tégishlik psixologiyilik we maddiy yardem körsitish kérek. Shundaqla hoquq qoghdash organliri yönilishide sheherde tertip saqlashni teminlesh boyiche zörür chariler körüshni tapshurimen."

Prézidént shundaqla almata ahalisini pat-patla xewerdar qilip turush we jem'iyetlik tinchliqni qolgha keltürüsh, her qandaq töhmetlerning aldini élish we uni tarqitiwatqanlarni pash qilish, pütkül memliket ahalisining tertip ornitish boyiche eng qet'iy charilerning körülüwatqanliqida ishenchlik bolush zörürlükini bildürdi.

"Qazaqaxbarat" agéntliqining xewer qilishiche, almatadiki oq étish aqiwitide üch saqchi we ikki puqra qaza bolghan. Qurban bolghan her bir saqchi a'ilisige hökümet teripidin 15 milyon tenggidin yardem körsitilmekchi. Buningdin tashqiri almata ahalisi teripidin zerdab chekkenlerge qan tapshurush we maddiy yardem körsitish ishlirimu kétiwatmaqta.

Qazaqistanliq mutexessislerdin siyasetshunas yérlan karin almatadiki térrorluq heriketning jinayetchi guruppilarning heriketlirige oxshap kétidighanliqini tekitlise, dosim setpayéf resmiy organlar teripidin mezkur weqening yorutushini qattiq tenqid qilghan. U shundaqla qazaqistan türmiliride en'eniwi din'gha qarshi éqimlarning teshwiq qiliniwatqanliqini bildürgen. Mundaq pikirler '36 info.Kz' agéntliqida bésilghan "Mutexessisler almatadiki térrorluq heriket munasiwiti bilen öz pikirlirini bayan qildi" namliq maqalide éytilghan. Buningdin tashqiri, "Tobol info" tor gézitide shu mezmundiki maqalide iqtisadchi zharas axmétof almatadiki hujum sewebini iqtisadiy mesililerning hel qilinmighanliqidin dep bilgen.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan siyasetshunas andréy chébotaryéf almatadiki weqe seweblirini üzul-késil körsitishning qiyin ikenlikini éytip, mundaq dédi: "Néfit bahasining erzanlishi munasiwiti bilen yüz bergen dunya krizisi sewebidin ahalining köp qismining ijtima'iy ehwali nacharlashmaqta. Ene shuning arqisida naraziliqlarmu köpiyiwatidu. Biz buni may we iyun aylirida yer mesilisi bilen orun alghan namayishlardinmu körduq. Mundaq naraziliqning yene bir türini biz radikalliq heriketlerdinmu körüwatimiz. Mesilen, aqtöbediki, mana tünügünki almatadiki weqeler. Elwette, bu weqeler bir-biri bilen zich baghlanmisimu, amma ularning körünüshi oxshap kétidu, yeni bu térrorluq heriketler bügünki qéliplashqan omumiy weziyettin dérek bérip turidu."

Toluq bet