Қәйсәри валиси : “шәрқий түркистан мәһәллиси қуруп, уйғур мәдәнийитини қоғдаймиз”

Мухбиримиз әркин тарим
2015-01-09
Share
qeyseri-walisi-uyghur-bilen-2.jpg Қәйсәри валиси уйғурлар билән биллә
RFA/Erkin Tarim


Қәйсәри валиси орхан дүзгүн әпәнди қәйсәригә йеңи кәлгән 400 әтрапида уйғур орунлаштурулған мәһәллигә келип уйғур мусапирлардин һал сориди вә радийомизниң зияритини қобул қилип, бу кәлгән уйғурлар үчүн йеңи бир мәһәллә қуруп, уйғурларниң өрп вә адити, мәдәнийәтини қоғдап қелиш үчүн күч чиқиридиғанлиқини ейтти.

Түркийәдә уйғурлар әң көп олтурақлишиватқан шәһәрләрдин бири түркийәниң оттура райониға җайлашқан қәйсәри. Бундин 50 йил бурун 200 аилә уйғур олтурақлашқан қәйсәридә әһмәт йәсәви мәһәллиси намида бир мәһәллә бар иди. Өткән һәптә малайшия арқилиқ түркийәгә кәлгән 100 аилә уйғур һөкүмәтниң өйлиригә орунлаштурулған иди. Бүгүн йәни 1 - айниң 9 - күни җүмә намизидин кейин қәйсәри валиси орхан дүзгүн әпәнди уйғурлар туруватқан бинаға келип, улардин һал - әһвал сориди. Шундақла мусапир уйғурларға хошхәвәр йәткүзди. У уйғур мусапирларға дегән сөзидә, түркийә дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоған вә баш министир әхмәт давутоғлу билән көрүшүп, уйғур мәһәллиси қуруп беридиғанлиқини ейтти. Биз нәқ мәйданға телефон қилип униң билән сөһбәт елип бардуқ.

- Һөрмәтлик вали, сиз һазир уйғур мусапирлардин һал сораветипсиз, уларни дөләтниң қоро - җайлириға сиз орунлаштурупсиз, бу һәқтә бираз тәпсилий мәлумат бәрсиңиз қандақ? - дегән соалимизға қәйсәри валиси орхан дүзгүн әпәнди мундақ җаваб бәрди:

- Өткән һәптә қәйсәригә шәрқий түркистандин 400 әтрапида уйғур қериндишимиз кәлди. Биз уларни дөләтниң бош турған аилә қоросиға җайлаштурдуқ. Буларниң күндилик еһтияҗлирини дөләтниң пули вә сахавәтчи байларниң ярдими билән қамдаватимиз. Бизниң мәқситимиз уларниң бала - чақилири билән хатирҗәм турмуш кәчүришини әмәлгә ашуруш.

- Һөрмәтлик қәйсәри валиси орхан дүзгүн әпәнди, мән түнүгүн бу мусапир уйғурлар билән сөһбәт елип барған идим, улар өз юртида әқәлли яшаш һәқ - һоқулириға игә болалмиғанлиқини, қәйсәригә кәлгәндин кейин, сизниң мусапирпәрвәрликиңиздин интайин хурсән болғанлиқини баян қилип өтти. Бу уйғурларға 100 йүрүш өй тәсис қилипсиз, улар келәчәктә бу йәрдә туриверәмду яки башқа пиланиңлар барму? - дегән соалимға вали мундақ җаваб бәрди:

- Қәйсәриниң инҗәси мәһәллисидә шәрқий түркистан мәһәллиси қурушни пиланлаватимиз. Йеқинда мән бизниң дөләт рәисимиз вә баш министиримиз билән көрүшүп, уларниң ярдими билән қәйсәридә йәнә бир шәрқий түркистан мәһәллиси қуримән. Қәйсәридә уйғурларниң өрп - адәтлирини, уйғур мәдәнийитини яшнитишни арзу қилимиз. Мән уйғурларниң өйидә меһман болған вақтимда уларниң йемәк - ичмәк вә адәтлирини көрүп, бизниң бурунқи адәтлиримиз ядимға кәлди. Уйғурларниң бу есил адәтлирини сақлап қелиш үчүн бу йәрдә шәрқий түркистан уйғур мәһәллиси қуримиз. Қәйсәридә бундин 50 йил бурун кәлгән 600 әтрапида уйғур яшаватқан бир уйғур мәһәллиси мәвҗут. Мән бурун һейт байрамларда бу мәһәллигә берип улар билән һейтлишаттим, уларниң меһман достлуқини, сәмимийитини көрүп наһайити һаяҗанлинаттим. Йеңи кәлгән уйғурларни орунлаштуридиған бир мәһәллә қурсақ қәйсәридә иккинчи уйғур мәһәллиси болиду.

- Һөрмәтлик орхан дүзгүн вали, бу уйғурлар 4 - 5 километир узақтин, көп қейинчилиқларни йеңип қәйсәригә кәлди. Бу уйғурларниң ейтишичә, һәммиси дегүдәк хитай һөкүмитиниң диний, сиясий вә иқтисадий бесимиға чидиялмай, өз юртида яшаш имканийити қалмиғачқа бу йәргә кәлгән икән. Сиз дөләткә вәкиллик қилидиған рәһбәр болуш сүпитиңиз билән, бу һәқтә немә демәкчисиз ? - дегән соалимизға у, мундақ җаваб бәрди:

- Әлвәттә инсанларниң әң бүйүк арзуси, туғулуп чоң болған земиндә дәпн қилиниш. Чүнки балилиқ, яшлиқ чағлири өткән, ата - бовилиридин қалған земинлири бар җайлар муқәддәс җайдур. Әпсуски, дуняниң һәрқайси җайлирида бесим, зулум түпәйли өз юртидин айрилишқа мәҗбур болған мусапирларни учриталаймиз. Биз дуняда бесимниң түгишини арзу қилимиз. Әмма өз юртидин айрилишқа мәҗбур болған қериндашлиримизға ярдәм қилиш һәммимизниң миллий бурчи һесаблиниду.

- Һөрмәтлик вали орхан дүзгүн әпәнди, уйғур мәһәллиси қуруп уйғур мәдәнийитини қоғдаймиз дедиңиз, бундақ бир мәһәллә қурушниң йәнә немә әһмийити бар сизчә? - дегән соалимизға у, мундақ җаваб бәрди:

- Қәйсәридә уйғур ақсақалиримиз бар, чоңлиримиз бар. Улар билән сөзләшкән вақтимда, балилиқ чағлиримдики өз чоң дадам ядимға келиду. Биз уйғурлар билән ортақ мәдәнийәткә игә. Тилимизниң йилтизи охшаш болғачқа тилимизму охшап кетиду. Уйғур мәдәнийити түрк мәдәнийитиниң айрилмас бир парчиси, шуңа уйғур мәдәнийитини қоғдап қелиш дегәнлик түрк мәдәнийитини қоғдап қелиш дегәнлик, мәнчә буниң әһмийити интайин зор.

- Әң ахирида, дунядики пүтүн уйғурларға немә демәкчисиз? - дегән соалимизға қәйсәри валиси орхан дүзгүн әпәнди мундақ җаваб бәрди:

- Уларға қәйсәридин салам йоллаймән. Иншааллаһ уларниңму өз вәтинидә өз мәдәнйитини, өз өрп - адәтлирини, диний етиқадлирини қоғдап әркин яшишини арзу қилимиз. 2015 - Йилиниң улар үчүн инсаний һәқ вә һоқуқлириға игә болған бир йил болушини тиләймән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт