Qirghiz - xitay chégrisidin qanunsiz ötken üch adem xitaygha qayturulmaqchi

Ixtiyariy muxbirimiz azad
2015.01.12
qirghizistan-chigra-herbi.jpg Qirghizistanning issiqköl oblastidiki chigra eskerliri
RFA/Azad


Qirghizistan chégra mudapi'e qisimlirining bayanatchisi 10 - yanwar küni taratqulargha bergen melumatida qirghiz - xitay chégrasidin qanunsiz halda ötken üch neper xitay puqrasining tutulghanliqini ashkarilidi.

Bu bayanatchining bildürüshiche, tutulghanlarning ikkisi qirghiz millitidin, bir nepiri Uyghur millitidin bolup, bular qirghizistanning issiqköl oblastigha qarashliq yette öküz rayonining qizil eshme yézisidiki chégrada tutulghan. Bu ademlerning soraq dawamida éytqanlirigha asaslan'ghanda, xitay hakimiyitining ziyankeshlikige uchrap qéchip kelgenler iken. Ularning héchqandaq qanuni höjjetliri yoq bolup, tekshürüsh dawamida ularning yénidin alte dane pichaq, xerite, dora - dermek we yimeklikler tépilghan.

Issiqköl oblastigha qarashliq qara qol chégra qisimlirining bashchisi ruslan zakiruf bu heqte munularni bildürdi: “Bu ademler qizilsu oblasti aqchi nahiyesining yamansu yézisidin bolup, özlirining xitay hakimiyitining ziyankeshlikige uchrap qirghizistan'gha qéchip ötüshke mejbur bolghanliqlirini éytishti. Bizning chégra qisimlirimiz we memliketlik xewpsizlik komitétining xadimliri nöwette bu ademlerning chégraning qaysi bölikidin ötkenlikini iniqlash ishlirini ilip bériwatidu. Kéyin bular issiqköl oblastliq memliketlik xewpsizlik komitétigha ötküzüp bérilidu.”

Kéyinki waqitlarda xitayning Uyghur ilida yürgüzüwatqan siyasi, iqtisadi ziyankeshlikliri hemde basturushliri netijiside bu rayondin qoshna döletlerge we chet'ellerge qachidighanlar barghansiri köpeymekte. 2014 - Yili yanwarda qirghizistanning issiqköl oblastigha qéchip chiqqan 11 neper Uyghur qachqun qirghizistan chégra qisimliri teripidin “Qoralliq qarshiliq körsetti” dégen bahane bilen étip öltürülgen idi.

Xewpsizlik ishliri boyiche siyasiy analizchi artur médétbékuf bu heqte toxtilip mundaq deydu: “Bu ademlerning chégradin qanunsiz ötüshi bizning chégra mudapi'e qisimlirimizning bu jehettiki xizmetlirining yétersiz boluwatqanliqini körsitip béridu. Biz peqetla chégradin qanunsiz ötkenliki bayqilip tutulup qalghanlar heqqidila söz qiliwatimiz. Biraq qandaqtur bir sewebler bilen, qirghizistanliqlarning yardimige ériship chégradin ongushluq halda ötüp ketkenlerning bar - yoqluqi heqqide biz héchnersini bilmeymiz.”

Qirghizistan chégra qisimliri teripidin tutulghan bu üch adem b d t ning munasiwetlik nizamnamiliri asasida qachqun nami bilen xelq'araliq organlardin siyasiy bash panahliq telep qilish hoqoqigha ige bolsimu, biraq qirghizistan hökümiti özi qol qoyghan xelq'araliq ehdinamilerni bir chetke qayrip qoyup bu ademlerni xitaygha qayturup béridighanliqini bildürdi.

Bu ademlerning qachan hemde qandaq usulda xitaygha bérilidighanliqi hazirche éniq emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.