Shimaliy koréyening wodrot atom bomba siniqi yaponiyede küchlük tesir qozghidi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016-01-07
Share
kim-jong-un-wodrot-bomba.jpg Shimaliy koréye rehbiri kim jong-un wodrot bombisini sinaq qilish höjjitige imza qoymaqta. 2016-Yili 6-yanwar, piyongyang.
AFP

Yaponiye NHK téléwiziye qanilining xewirige qarighanda, shimaliy koréye merkizi axbarat agéntliqi bügün özlirining wodrot bombisi siniqini muweppeqiyetlik élip barghanliqini jakarlighan.

Yaponiye yer tewresh közitish istansisining xewer qilishiche, tokyo waqti etigen sa'et 10 din 30 minut ötkende shimaliy koréyede 5.1 Bal yer tewrigen.

Yaponiye téléwiziye qanallirining chüshlük xewiride déyilishiche,shimaliy koréyening wodrot bomba siniqi 6-yanwar chüshtin kéyin yaponiye parlaméntida ötküzülidighan döletning bu yilliq xam choti, xelq turmushi qatarliq iqtisadiy mesililer toghrisida yighin chaqirishqa jiddiy teyyarliq körüwatqan bir waqitqa toghra kelgen bolup shinzo abé bashchiliqidiki yaponiye hökümiti shimaliy koréyening bu tuyuqsiz herikitidin qattiq chöchügen.

Yaponiye ashi tor bétining "Birleshme agéntliq" ning xewiridin neqil élip körsitishiche, shimaliy koréye rehbiri kimjongyun, 1-yanwardiki yéngi yilliq téléwiziye nutqida bu qétimqi élip bérilidighan wodrot bomba siniqi heqqide toxtalmighan bolsimu, biraq özlirining alliqachan atom bombisigha ige bolghan küchlük döletlerdin birige aylan'ghanliqini nawada shimaliy koréyening igilik hoquqigha her qandaq bir dölet dexli qilsa, özlirining derhal taqabil turalaydighanliqini bildürgen.

Yaponiye JNN téléwiziye qanilining bügünki kechlik xewiride déyilisihiche, shimaliy koréye tunji wodrot bombisini sinaq qilghandin kéyin yaponiyening ibariki ölkisidiki yaponiye özini qoghdash hawa armiyisi bazisidiki küreshchi ayropilanlar buyruqqa asasen charlash herikitige ötken.

Xewerde éytilishiche, bash wezir shinzo abé shimaliy koréyening bu herikitini qattiq eyiblep, yaponiye terepning amérika, koréye, xitay, rusiye we birleshken döletler teshkilati bilen öz-ara hemkarlashqan asasta mesilisini hel qilishqa tirishidighanliqini bildürgen.

Abé sözide yene: "Shimaliy koréyening atom siniqi bizning bixeterlikimiz üchün tehdit. Biz elwette buninggha yol qoymaymiz" dégen.

Shimaliy koréyening bu herikiti yapon xelqi ichidimu küchlük inkaslarni qozghighan bolup, ziyaritimizni qobul qilghan yuri xanim bu heqte toxtilip mundaq dédi: "Shimaliy koréye bilen junggoning üzlüksiz herbiy jehette küchiyishi qoshna döletlerning bixeterlikige qattiq tehdit boluwatidu. Bu xildiki herbiy eslihelerge kétidighan mebleghlerni elwette bu döletler öz puqralirining turmush parawanliqigha ishletse bek yaxshi bolidu-dep oylaymen".

Biraq, yaponiyediki qanunshunas yamagajo shimaliy koréyening bu herikitige nisbeten yaponiyening süküt qilip turmay derhal heriket qollinip bashqa döletler bilen birlikte mesilini hel qilishqa tirishishining zörürlükini ilgiri sürdi.

"Asahi shinbun" gézitining tor bétide, yaponiye dölet bixeterliki komitéti derhal yuqiri derijilikler yighini chaqirghanliqi éytilghan bolup, xewerde yaponiye emeldarliridin suga: "Yaponiye bu heqte jiddiy uchur toplashqa tirishiwatidu", déyilgen.

Yaponiye jnn téléwiziye qanilining koréye paytexti sé'olda turushluq muxbirining neq meydandin anglitishiche, koréye prézidénti pak shimaliy koréye wodrot bomba siniqi élip barghandin kéyin derhal yighin chaqirip amérikining koréyede turushluq bash elchisi we koréyediki amérika herbiy bazisining qomandani bilen bu heqte söhbetleshken.

Koréye terep bu qétimqi wodrot bombisi siniqini tuyuqsiz we oylimighan yerdin élip bérilghan herbiy heriket dep baha bergen.

Yaponiyediki bir qisim shimaliy koréye herbiy esliheliri mutexessislirining bildürüshiche, bu qétimqi wodrot bomba siniqi shimaliy koréyening shimaliy xamyong ölkisi kilju nahiyesidiki punggyéri atom sinaq merkizide élip bérilghan bolup, bu yerde ilgiri yeni 2006-, 2009-, 2013-yilliri arqa-arqidin üch qétim yadro siniqi élip bérilghan jay bolup, xitay bilen chégralinidiken.

Shimaliy koréyening bu qétimi herikitini xitay dölitimu eyibligen bolup, yaponiyede yashawatqan manju yazghuchi mengsha xitayning bu xil eyiblesh diplomatiyesining iqtisadiy menpe'etni közligenliktin ikenlikini ilgiri sürüp: "Junggo ilgiri shimaliy koréye bilen yéqin dostlardin idi. Emdilikte bolsa shi jinping iqtisadiy menpe'etni közligen halda koréye bilen yéqinliship, özliri uzun yil béqip kelgen shimaliy koréyeni tashliwetti" dédi.

Shimaliy koréye, 2015-yilliq yaponiye dölet mudapi'esi aq tashliq kitabida xitaydin qalsa yaponiye eng chong tehdit hésablinidighan döletler qataridin orun alghan.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet