Turan qurultiyi Uyghurlar üchünmu netijilik axirlashti

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2016-08-15
Élxet
Pikir
Share
Print
6 - Nöwetlik dunya turan qurultiyidin bir körünüsh
6 - Nöwetlik dunya turan qurultiyidin bir körünüsh
RFA/Ekrem

Uyghur wekilliri 6 - nöwetlik dunya turan qurultiyining özliri üchün zor netijiler yaratqanliqini ilgiri sürdi.

Wén'giriye paytexti budapéshtta 12 - awghust bashlinip 14 - awghust axirlashqan 6 - nöwetlik turan qurultiyigha d u q rehberliri we qazaqistanliq Uyghur sen'etkarlardin sirt, en'gliye, gollandiye, shiwétsiye qatarliq ellerdin kelgen Uyghurlarmu qatnashqan idi.

13 - Awghusttin bashlap, yüzminglarche insan toplan'ghan turan qurultiyi meydanida hemme millet özlirining milliy alahidiliklirini türlük sen'et we jeng maharetliri arqiliq tonutushqa bashlidi. Qedimiy jeng kiyimliri bilen jabdun'ghan honlar, saklar qatarliqlarning kengri seynada körsetken atliq jeng maharetliri, qilichwazliq, oqyachiliq, qamchiwazliq qatarliqlar bu yerge toplan'ghan türk irqigha mensup milletlerning küchlük alqishlirigha sazawer boldi.

Turan qurultiyigha türk - hon irqigha mensup 30 din artuq milletning yüzminglarche wekilliri toplan'ghan idi. Nesli bir bolghan bu milletler arisida birlik, qérindashliq rishtini baghlash, bu qétimqi qurultayning tüp meqsiti qilin'ghan, köpligen türkiy milletlerning musteqil wetini bolsimu, Uyghurlargha oxshash döliti yoq milletlermu bu yerning eziz méhmanlirigha aylan'ghan idi.

Teklipke bina'en bu qurultaygha qatnashqan d u q wekilliri adettikidin qizghin alqish we méhri - muhebbet bilen qarshi élishlargha érishti. D u q mu'awin re'isi ümid agahi ependi bu heqtiki tesiratlirini hayajan bilen bayan qilip ötti. D u q bash katipi dolqun eysa ependimu bu qétimqi qurultaydin hasil bolghan netijilerni yuqiri bahalidi.

Turan qurultiyi üchün ajritilghan köz yetküsiz bu meydanning etrapigha minglarche chédir tikilgen idi. Meydan otturisigha sehne hazirlan'ghan bolup, hemme millet özlirining oyunlirini körsitiwatatti.

13 - Awghust bu sehnide en'gliyedin kelgen Uyghur qizi rehime xanimning "Chirayliq hékaye" namliq naxshisidin kéyin, qazaqistandin kelgen Uyghur sen'etkarliri orunlighan usul pütün meydanda güldüras alqish sadaliri yaratti. Minglighan insan üzüldürmey chawaklar chalatti. Dolqun eysa ependi bu menzirini mundaq teswirleydu.

Majar yigiti atilla neq meydanda ziyaritimizni qobul qilghanda: "Uyghurche bu güzel sen'etni körüp Uyghurlardiki bu namayendiler, kishige bu milletning esir bir millet bolghanliqini untulduridu. Men Uyghurlarning wujudidin bundin ming yil ilgiriki jasaretni körüwatimen" dédi.

Sak qizi mélinamu hayajanlan'ghan halda "Neqeder güzel sen'et bu! Uyghurlarning rohi hemmidin bekrek hör iken. Men Uyghurlarning haman bir küni tarixta yoqitip qoyghan seltenetni eslige keltüreleydighanliqigha ishinimen" dédi.

Qazaqistan Uyghurliri tikken chédir, bu yerdiki qéni bir xelqlerning eng awat ziyaretgahigha aylan'ghan idi. Chédir etrapigha ornitilghan sen'etlik körünüshler, chédir ichidiki Uyghurche kiyim - kéchek körgezmiliri, kitablar, ün - sin buyumliri we ay - yultuzluq kök bayraqlar kishilerni özige magnittek tartiwatatti. Kishining ishen'güsi kelmeydighan bir qizghin mu'amile, bir hewes, bir yéqinchiliq bu yerdiki bashqa milletlerge qarighanda Uyghurlargha bekrek teqdim qiliniwatatti. Bundaq bölishi, köpligen hon - türk nesillik milletlerning esli ejdadining Uyghurlargha baghlan'ghanliqidin idi.

Mezkur qurultayni orunlashturghan turan teshkilatining re'isi andiras ependi qurultayning 2 - küni sözligen nutqida buni alahide tilgha élip: "Uyghur, bu ulugh ejdadimizning warisliri bügün bizning yardimimizge mohtaj, Uyghuristan'gha yardem qilayli, Uyghurlarni qollayli" dégen idi.

Bu qétimqi qurultayda Uyghurlargha wekillik qilidighan ikki chédir tikildi. Birini qazaqistandin kelgen Uyghurlar tikti. Chédir aldida toxtimay naghra - sunay chélip, Uyghurche usullar oynap Uyghur kimlikini yenimu tonushqa zor hesse qoshti.

Yene biri, d u q rehberliri üchün hazirlan'ghan xas chédir. Bu chédirda qérindash milletlerning wekilliri bilen söhbetler qurush, kélechektiki ish birlikini muzakire qilish, dostluq, qérindashliq rishtini baghlash we chingitishtek téximu ehmiyetlik pa'aliyetler bolup ötti. Bu chédirlargha tikilgen ay - yultuzluq kökbayraqlar kishilerning tanglar yorughuche ziyaret obyéktigha aylan'ghan idi.

Melumki, 2006 - yilidin buyan, Uyghur wekilliri turan qurultiyi we honlar qurultiyigha qatniship kelmekte.

14 - Awghust turan qurultiyi axirlishipla, 15 - awghust küni 7 - nöwetlik honlar qurultiyi bashlandi. Ümid agahi ependining bildürüshiche, bu qurultaygha 980 neperdin artuq türk - hon nesillik milletlerning wekilliri qatnashqan.

Toluq bet