Türkiye qoja'éli uniwérsitétida Uyghur mesilisi heqqide muhakime yighini ötküzüldi

Muxbirimiz erkin tarim
2016-01-11
Share
turkiye-chankari-unversititi-mezlum-sherqiy-turkistan.jpg 22-Aprél türkiye chankiri üniwérsititide ötküzülgen "Mezlum diyar sherqiy türkistan" dégen témidiki yighindin körünüshler
RFA/Arslan


2015 - Yili türkiye uniwérsitétlirida Uyghurlar heqqide köplep muhakime yighinliri ötküzülgen idi. 2016 - Yilining Uyghur mesilisi toghrisidiki tunji muhakime pa'aliyiti 7 - yanwar küni türkiyening gherbiy shimaligha jaylashqan qoja'éli uniwérsitétida bolup ötti.

Bu yighinni qoja'éli uniwérsitéti türk dunyasi kültür we tetqiqat kulubi uyushturghan.

"Sherqiy türkistan" témisidiki mezkur yighin'gha muhammet hikmet yürek ependi riyasetchilik qilghan bolup, yighinda Uyghurlar toghrisida izdiniwatqan oqughuchilardin sinem saqa, zuhal yüksel, zeynep biber xanimlar we mustafa nur chalishqan ependi sözligen. 3 Sa'et dawamlashqan yighin'gha qoja'éli uniwérsitétining oqutquchi we oqughuchiliridin bolup 200 etrapida kishi qatnashqan. Qoja'éli uniwérsitétida ötküzülgen bu yighin 2016 - yili kirgendin kéyinki Uyghurlar toghrisidiki yighinning birinchisi bolup hésablinidu.

7 - Yanwar küni "Sherqiy türkistan" mawzuluq yighinni uyushturghan türk dunyasi medeniyet we tetqiqat kulubining re'isi muhammet hikmet yüje ependi ziyaritimizni qobul qilip, aldi bilen yighin toghrisida melumat bérip mundaq dédi:

"Men qoja'éli üniwérsititi türk dunyasi medeniyet we tetqiqat kulubining mes'uli. Biz türk dunyasining mesililirini uniwérsitétimizda kün tertipke élip kélishke tirishiwatimiz. 7 - Yanwar peyshembe küni sherqiy türkistanni kün tertipke élip kéleyli dep oylap bu pa'aliyetni ötküzduq. Sherqiy türkistan bizning Uyghur qérindashlirimizning hazirqi wetini. Biz Uyghur qérindashlirimiz duchar boliwatqan qiyinchiliqlarni oqutquchi - oqughuchilirimizgha anglitayli dep bu pa'aliyetni ötküzduq, intayin yaxshi ötti. Échilishta rabiye qadir xanim sinalghugha élip ewetken körünüshlerni qoyup berduq. Rabiye qadir xanim bizge bolghan rehmitini bayan qiliptu. Yighinimizgha oqutquchi - oqughuchilar we rayonimizdiki bezi ammiwiy teshkilatlarning mes'ulliridin bolup 200 etrapida kishi qatnashti."

Muhammet hikmet yüje ependi mezkur yighinda töt kishining söz qilghanliqi we némilerni bayan qilip ötkenliki toghrisida toxtilip munularni dédi:

"Yighinda söz qilghanlar üniwérsitétimizda oquwatqan oqughuchilardin terkip tapqan. Jem'iy 4 kishi söz qildi. Men yighin'gha riyasetchilik qildim. 4 Kishining nutqini, aldi bilen sherqiy türkistanning tarixidin bashliduq. U yerde tarixta qaysi döletler quruldi? néme weqeler boldi? uni anglattuq. Arqidin söz qilghan kishi xitayning sherqiy türkistan siyasitini anglatti,yeni Uyghurlargha qarita yürgüziwatqan assimilyatsiye siyasitini anglatti. Üchinchi bolup söz qilghan dostimiz sherqiy türkistan dewasigha töhpe qoshqan meshhur shexslerning ish - izliri toghrisida melumat berdi. Eng axirida söz qilghan tötinchi dostimiz bolsa dunya döletliri Uyghur mesilisige qandaq qaraydu? bolupmu ottura asiya türkiy jumhuriyetlirining Uyghur mesilisige bolghan köz qarishi we démokratiye bilen bashquriliwatqan döletlerning Uyghur mesilisige bolghan pozistisyesi we inkasliri toghrisida melumat berdi. "

U, bu yighinni échishtiki meqsetlirining kishilerning sherqiy türkistan mesilisige bolghan qiziqishini kücheytish ikenlikini, bu yighin arqiliq meqsitige yetkenlikini bayan qilip mundaq dédi:

Bizning bu yighinni uyushturishimizdiki meqset kishilerning bu mesilige bolghan sezgürlikini ashurush idi. Biz Uyghur qérindashlirimizgha qandaq yardem qilalaymiz déginimizde hemmimiz hem pikir bolghan bir nerse xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan adaletsizliklerni xelqqe anglitish ikenliki, shunga biz bu xil yighinlarni türkiyening hemme jayida ötküzüshni pilanlawatimiz.

Yighinda Uyghurlar toghrisida doklat bergen sinem saka xanim, doklati toghrisida melumat bérip mundaq dédi:

"Men bu yighinda xitay hökümitining Uyghurlargha qarita élip bériwatqan bésimlirini, zulumlirini we xitayning siyasitini anglattim. Qisqiche qilip éytqanda sherqiy türkistan xelqi tartiwatqan dert - elemler toghrisida melumat berdim."

Sinem saqa xanim özining kichikidin tartip ata - bowilirining ata yurti bolghan sherqiy türkistan'gha qiziqidighanliqini, shunga bu mesile toghrisida dawamliq izdiniwatqanliqini bayan qilip mundaq dédi:

"Sherqiy türkistan bizning öz yurtimiz. Bizning ata - bowilirimiz türki'eyege köchüp kelgen rayon. Bizning qiziqishimizning sewebi bu. Shunga biz xitay hökümitining qérindashlirimizgha élip bériwatqan bésim siyasitige qarap turalmaymiz, bésim siyasitining tügishi kérek. Biz türk jama'etchilikining mesilige bolghan sezgürlikini kücheytish üchün bu pa'aliyetlerni élip bériwatimiz. Bundin kéyinmu dawamlashturimiz."

Melum bolushiche, ötken yili türkiye uniwérsitétliridin istanbul uniwérsitéti, ghazi uniwérsitéti, enqere uniwérsitéti, erjiyes uniwérsitéti we bashqilar mexsus Uyghur tetqiqat mesililiri boyichimu xelqaraliq ilmiy muhakime yighin ötküzgen idi. 2016 - Yilining tunji pa'aliyiti 1 - ayning 7 - küni qoja'éli uniwérsitétida ötküzüldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet