Xitay yuqiri sotining "Qiynap iqrara qildurushni cheklesh" heqqidiki qarari ghulghula qozghidi

Muxbirimiz méhriban
2013-11-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay qoralliq küchliri xitay dölet bayrimi harpisida térrorluqqa qarshi manéwir élip bardi. 2010-Yili 30-séntebir, ürümchi.
Xitay qoralliq küchliri xitay dölet bayrimi harpisida térrorluqqa qarshi manéwir élip bardi. 2010-Yili 30-séntebir, ürümchi.
AFP


18 - Noyabir xitayda "Emkek bilen özgertish lagiri emeldin qaldurulidighanliqi élan qilin'ghandin kéyin, 21 - noyabir peyshenbe küni xitay yuqiri soti yene saqchilarning jinayet gumandarini qiynap iqrar qildurushining cheklinidighanliqi heqqidiki belgilimilerni élan qildi. Nöwette gherb metbu'atliri we xitay tor béketliride bu shi jingping hökümitining yéngi islahat qedimi bolushi mumkinmu dégen témida munaziriler köpeymekte. Undaqta xitay démokratliri bu mesililerge qandaq qaraydu?

Diqqitinglar muxbirimiz méhribanning bu heqtiki programmisida bolsun.

Xitay döletlik yuqiri sotining jinayet gumandarlirini soraq qilish jeryanida, "Qiynap iqrar qildurushni cheklesh" heqqidiki belgilimisi peyshenbe küni élan qilin'ghandin kéyin, kishlik hoquq aktipliri we xitay weziyitini közetküchiler, xitay hökümitining bundin ilgirimu bundaq qarar we belgilimilerni köp qétim élan qilghan bolsimu, emma qanunni iqra qilghuchi organlar we saqchi qatarliq qanun xadimlirining bu belgilimilerni öz emeliyitide ijra qilishigha guman bilen qaraydighanliqini ilgiri sürmekte.

Chet'ellerdiki xitay démokratlirining teshkilatidin amérikidiki puqralar küchi teshkilatining bashliqi yang jenli ependi, twitér qatarliq ammiwi tor béketliride yazghan inkasliri we erkin asiya radi'osi, amérika awazi, b b s agéntliqi qatarliqlarning ziyaritini qobul qilghinida, xitay hökümitining emgek bilen özgertish lagirlirini emeldin qaldurush we saqchilarning soraq jeryanida jinayet gumandarlirini qiynap soraq qilishigha qarita qanuniy belgilimiler tüzülgenlikini qarshi alidighanliqini bildürdi. Emma yang jenli ependi yene bu qanuniy belgilimiler heqiqiy ijra qilin'ghandila andin, xitayda islahat qedimi bésilishidin ümid bolidu dep qaraydighanliqini bildürüp "Eger bu qanuniy belgilime, qararlar rastinla emeliyleshse, bu nöwettiki xitay hökümitining yéngi bir islahat qedimini bésish üchün körsetken tirishchanliqi déyishke bolidu" dédi.

Béyjing bahari zhurnilining bash muherriri, siyasiy analizchi xu ping ependi bolsa, özining xitayda chiqirilip kéliwatqan qanuniy belgilimilerning ijra qilinishigha guman bilen qarap kéliwatqanliqini, shunga da'irilerning xitaydiki kishilik hoquq aktipkliri we awam puqralar arisidin kelgen erzdarlargha nispeten yenila qanunsiz tutqun qilish, qiynap soraq qilish qatarliq usullirining körinishini özgertip dawam qilishidin ensireydighanliqini bildürdi.

Xu ping ependi mundaq dédi:

- Xitay kommunist hökümiti qurulghan künidin buyan bu xil qanuniy - belgilimilerni köp qétim tüzdi. Tüzgendimu ajayip tepsiliy we mukemmel tüzüp élan qilip keldi. Emma méning közitishimche, xitayda bu xil qanuniy belgilimilerning heqiqiy ijra qilin'ghanliqigha da'ir ispatlar téxi tépilmidi. Belkim bu qétimmu ular bu xil tüzümlerni shekli özgergen halette bashqa namlarda saqlap qélishi mumkin. Shundaq,junggo kompartiysi 18 - nöwetlik 3 - umumiy yighinidin kiyin, bezi islahatlarni élip baridighanliqini bildürdi. Emma xitayda rastinla bu xil islahatlar élip bérilamdu? eger élip bérilsa qandaq shekilde élip bérilidu? weziyet tereqqiyatini dawamliq közitishimiz kérek.

Xu ping ependi sözini dawamlashturup mundaq dédi:

- Nöwette xitayda kishilik hoquq pa'aliyetchiliri, Uyghur, tibet qatarliq milletlerning xitay hökümitining siyasitige qarshi naraziliq heriketliri, erzdarlar we xitaydiki intérnét tori qatarliqlargha qaritilghan kontrolluq we basturush kommunist hökümet hakimiyetni qoligha alghandin buyanqi eng éghir haletke yetti dések xatalashmaymiz. Da'irilerning nöwette kishilik hoquq aktipliri we erzdarlargha qarita élip bériwatqan "Mejburiy ghayip qiliwétish", qanunsiz halda tutqun qilip, qerelsiz solap qoyush,tehdit qilish, qorqitish, ten jazasi bérish qatarliq türlük wastilerni qollinip, kishilerni éghir qiyin - qistaqqa élish arqiliq, esli qilmighan jinayetlirini iqrar qilishqa mejburlighan qilmishliri heqqide köpligen pakitlar aldimizda turuptu. Shunga men xitay kommunist hökümitining bundaq belgilimiliri we yalghan - yawidaq teshwiqatlirigha isenmes boldum. Biz dawamliq közitishimiz kérek.

Xu ping ependi sözini axirlashturup mundaq dédi:

- Junggo kompartiyesi da'iriliri kishilik hoquq pa'aliyetchiliri we xitay kommunist hökümiti bilen oxshimighan idiyidiki kishilerni xalighanche qolgha alidighan we ziyankeshlik qilidighan siyasitini özgertmidi. Xitay saqchiliri teripidin qanunsiz qolgha élin'ghanlar her waqit qiyin - qistaqqa élinip iqrar qildurush qilmishining qurbani bolup kelmekte. Peqet bir partiye mutleq hakimiyet yürgüzidighan tüzüm yoqitilip, heqiqiy démokratik tüzüm ornitilghandila andin xitayda qanun adilliq bilen ijra qilinidu.

Toluq bet