Адилайдтики уйғурлар хитайниң йеңи ечилған консолханисиға қарши намайиш елип барди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021.03.31
Адилайдтики уйғурлар хитайниң йеңи ечилған консолханисиға қарши намайиш елип барди Австралийәниң адилайд шәһиридә яшаватқан уйғурлар, хитайниң адилайд шәһридә йеңидин ечилған хитай консулхансиға қарши елип барған намайиштин корунуш. 2021-Йили 31-март.
RFA/Arslan

30-Март күни австралийәниң адилайд шәһиридә яшаватқан уйғурлар, хитайниң адилайд шәһридә йеңидин ечилған хитай консулхансиға қарши намайиш паалийити елип барди.

Биз бу һәқтә толуқ мәлумат елиш үчүн намайишни уюштурған шәрқий түркситан австралийә җәмийитиниң рәиси нурмуһәммәд түркистани вә муавин рәиси таш яри әпәндиләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Нурмуһәммәд түркистани әпәндиниң билдүрүшичә, шәрқий түркистан австиралийә җәмийитиниң уюштуруши билән елип берилған намайишқа адилайд та паалийәт қиливатқан, уйғурлар, тибәтләр, хоңкоңлуқлар, фалоңгоңчилар, ветнамлиқлар вә бир қанчә парламент әзалири шундақла йәрлик хәлқләр болуп көп санда киши намайишни қоллап қатнашқан.

Адилайд шәһиридики хитайниң йеңи консулханиси 30-март сәйшәнбә күни ечилиш мурасими өткүзгән болуп, бу вақитта уйғурлар вә башқилар хитай консолхана алдиға җәм болуп хитайға қарши намайиш қилған вә хитайға болған наразилиқини ипадиләп һәр хил шоарлар товлиған.

Австиралийәдики аталмиш “шинҗаң җәмийити” ниң әзалири. Атидики сүрәттә, оңдин үчинчиси халидә исимлик уйғур аял.

Нурмуһәммәд түркистани әпәндиниң билдүрүшичә, у намайиш җәриянида мухбирларға баянат берип, адилайд шәһридә хитай консолханиси ечилғанлиқиниң адилайд хәлқи үчүн бир апәт болидиғанлиқини ипадилигән вә йәрлик хәлқләрни хитайдин агаһландурған. Намайиш җәриянида йәнә хитайниң уйғурлар үстидин елип бериватқан зулум вә бесимлирини тохтитиш, хитайниң түрмлиригә вә лагерлириға қамалған бигунаһ уйғурларни дәрһал қоюп бериш һәққидә чақириқ қилинған.

Нурмуһәммәд түркистани намайиш җәриянида йәнә австралийә ахбаратларға хитап қилип, хитайниң шәрқий түркистанда елип бериватқан чекидин ашқан зулуминиң қирғинчилиқ дәриҗисигә йәткәнликини билдүргән. У, австралийә хәлқи вә һөкүмитини агаһландуруп, хитайниң кемәймичилик сиясити вә тәсир даирисини австиралийәдә күчлүндүрүш мәқситидә бу консолханини ечиватқанлиқи билдүргән.

Хитай консолхасининиң ечилиш мурасимиға бир уйғур аял қатнашқан болуп, намайишчилар бу уйғур аялға қаттиқ қаршилиқ көрситип һәр хил шоарлар товлиған. Иҗтимаий таратқуларда бир видийо тарқалған болуп, бу видийода, мәзкур аял хитай консолханисиға кирип кетиватқанда намайишчиларниң қаттиқ қаршилиқиға учириғанлиқи, у аялға қарши “мунапиқ”, “хаин”, “номуссиз” дегәндәк вақирашлар болғанлиқи, буниң билән сақчилар җиддийлишип кәткәнлики намайән болған.

Видийо иҗтимаий таратқуларда кәң тарқалғандин кейин пүткүл уйғурлар арисида бәс-муназирә пәйда қилди. Нурмуһәммәд түркистани әпәндиниң билдүрүшичә, улар бу аял тоғрисида буниңдин илгири бир йүрүш издиниш елип барған болуп, мәзкур аялниң исминиң халидә икәнликини, у аял бир хитай билән той қилип австралийәгә көчүп кәлгәнлики вә 2009-йили “үрүмчи вәқәси” йүз бәргәндин кейин хитайлар тәрипидин австиралийәдә уйғурлар мәсилисини бормилаш вә тәтур тәшвиқат елип бериш үчүн қурулған аталмиш “шинҗаң җәмийити” дегән җәмийәтниң муавин рәиси икәнликини билдүрди.

Шәрқий түркистан австралийә җәмийитиниң муавин рәиси таш яри әпәнди бу қетимқи намайишниң наһайити җанлиқ өткәнликини, хитай консолханидики ечилиш мурасимини алақзадә қиливәткәнликини билдүрди.

Таш яри әпәнди халидә исимлик аял тоғрисида тохтилип, адилайд шәһридә халидә исимлик бир аялниң барлиқини 10 йилдин буян аңлиған болсиму пәқәт шу күни түнҗи қетим у аялни хитай консолханидин чиқиватқанда ениқ көргәнликини вә уйғур яшларниң у аялға қол селип қоюштин сақчиларниң тосуп тәдбир алғанлиқини билдүрди.

Таш яри әпәнди, халида исимлик бу аялниң хитай үчүн хизмәт қилиған йочүн аял икәнликини вә уйғурларниң образиға дағ кәлтүргәнликини ипадилиди.

Нурһәммәд әпәндиниң билдүрүшичә, хитайниң йеңи ечилған бу консолханиси адилайд райониниң аһалилләр олтурақлашқан районидин 5000 квадрад метир орунни сетивелип консолханиниң орни қилған вә униңға төт әтрапни көзитиш үчүн чоң типта узақтин йүз тонуш вә күзитиш апаратилири қоюлғанлиқиға диққәт тартқан.

Нурмуһәммәд әпәнди, хитайниң бу орунда консолхана ечишқа дипломатийә вә қануний җәһәттин рохсәт алған яки алмиғанлиқини сүрүштә қиливатқанлиқини тәкитлиди.

Бу қетимқи намайиш австиралийәниң радийо-телевизийә қаналлирида, гезит вә таратқуларда кәң тарқалған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.