Бәхт дегән немә? (2)

Кишиләргә яхши муамилә қилиш, бәхтниң әң чоң сәвәблиридин бири, бурун өткән яхши кишиләрдин бири мундақ дегәникән: “бәзидә башқилар билән арамда азарчилиқ йүз бериду, ундин кейин учришип қелип, у маңа салам қилиду, шуниң билән көңлүм ерип кетиду”.
Ихтиярий мухбиримиз батур
2013.01.26


Чирайиңни даим хушхуй вә очуқ тутқин, кишиләрниң сәвәнликини кәчүргин вә униңдин бир өзрә издә, башқиларниң сәлбий тәрәплирини ахтурма, башқиларни әйибләштин бурун өзүңни әйиблә.

Башқилар саңа мәнпәәт бәрмигән, сени тосқан болса, сән уларға бәргин. Саңа зулум қилған қериндишиңни әпу қил, сени ташливәткәнләрни зиярәт қил, бурун яхшилиқ қилғанларға бүгүнму яхшилиқ қил, бәхт мана шу йәрдидур.

Кимниң әң бәхтлик икәнликини биләмсән? у шундақ киши икәнки, башқиларниң алаһидиликини вә талантини һөрмәтләйду, әмгикини қәдирләйду, улар үчүн хуш болиду. Мана бу бәхт мәңгү үзүлүп қалмайду, чүнки кишиләрниң ғәлибисини яратқан игиси бериду, бундақ ғәлибә вә утуқ үзүлүп қалмайду, әгәр бир кимниң оқушта яки хизмәттә нәтиҗә қазанғанлиқини, йәнә бириниң той қилалиғанлиқини, йәнә бириниң әмили өскәнликини, йәнә бириниң кесәлдин сақайғанлиқини көрсәң, хуш болғин, мана бу үзүлмәйдиған хушаллиқтур, бәхттур, һәсәттин йирақ болушниң чарисидур. Һәсәтхорлар бәхттин әң йирақ болғучилардур. Улар - ким хушал болса яки бирәр нәрсигә еришсә, көзидин уйқу қачиду, көңли отқа толиду, оз қоли билән бәхтини қоғлайду.

Бәхт вә қанаәт қилиш

Инсан тәбиити мал - дуняни яхши көриду, лекин билишимиз керәкки, өзи яхши көргән вә яки арзу қилған нәрсиләргә еришкән һәрқандақ киши бәхтлик һесабланмайду. Чүнки бу дуняда мал - дуняниң һәммисигә, арзу қилғанниң һәммисигә еришкили болмайду, бир күни һәммәйлән өлүп қәбригә киридиған гәп. Шундақ болғаникән, қанаәт билән яшишимиз керәк.

Кимки бәхтни издәйдикән үни мал - дуня, алтун - күмүш, катта бина - қәсирләрдин әмәс, бәлки өзидин, аилисидин, хәлқидин издигәй. Өзини һавайи һәвәскә бойсундурмиғай. Шундила һәқиқий бәхтни һес қилғуси.

Бәхт вә тән сақлиқ

Тән сақлиқ - тени сақ кишиләрдики падишаһлиқ таҗидурки, уни пәқәт кесәлләрла әң яхши һес қилалайду, чүнки тән сақлиқ аллаһһ таала инсанға ата қилған әң бүйүк немәттур.

Шуниң үчүн тән сақлиқиға шүкүр қил, хушал бол, уни кәтсә қайта кәлмәйдиған пурсәт дәп бил, уни өзүң вә башқиларни бәхтлик қилидиған ишларға сәрп қил, яхшилиққа ярдәмләш, ямандин тос, аҗиз, пеқир, йетим - йесир, мусапир, тулларға ярдәм қил. Чүнки сениң ашу сақлиқиң вә бош вақтиңда аллаһһ тааланиң һәққи бар. Тән сақлиқиңни асра, һәр ишта орта һаллиқни көзлә, қуруқ хиял, болмиған вәһимиләргә өзүңни әл қилип қойма. Чүнки бәдиниң роһуңни көтүриду, уларниң арисида нәпсиң вә әқлиң бар, әнә шу бәдиниң сақ болса, әқлиң һәм роһуң сақ болғай, һәм шу бәдиниңниң пакизлиқиға көңуүл бөл, чач, йүз, еғиз, шундақла пүтүн бәдиниң пакиз болғай, хушпурақ ишләт!

Бәхт вә адәт:

Бәхтлик болушниң әгишип маңидиған, көнидиған усул, сәвәблири бар, шундақла кишини бәхттин мәһрум қилидиған амилларму бар. Шуниң үчүн, бу усулларни өгинишиң вә өзләштүрүшүң, яманлирини ташлап, яхшилирини көпәйтишиң вә өзүңгә адәт қилишиң керәк, булар төвәндикичә:

1 - Өзгичә болушқа, ишни вайиға йәткүзүшкә тиришиш: илимдә, хизмәттә, дин яки мал - дуняда, башқилар билән болған иҗтимаий алақидә өзгичә, башқилардин пәрқлинип туридиған, алаһидә болушқа тиришиш, бир ишни өгәнгәндә бир орунда туруп қалмай, вайиға йәткүзүш һәм өгинишни тохтитип қоймаслиқ. Чүнки егизгә өрләватқанда тохтап қалсақ, арқиға чекинидиған гәп.

2 - Мәқсәт очуқ, ғайә ениқ, әмәлийәткә уйғун болуши керәк: бир ишни башлиғанда йәтмәкчи болған ғайә вә муддиаға мәркәзлишиш һәм уни әмәлгә ашурушниң тәпсилий пилани вә муддити бәлгиләнгән болуши, мәсулийәтчанлиқ туйғуси үстүн болуши керәк. Тайини йоқ, өзимизгә вә башқиларға зиянлиқ, мүҗмәл ишларға қәдәм басмаслиқ лазим.

3 - Қилидиған ишларниң рәт тәртипини бәлгиләш, аввал әң муһимини андин муһимини, ахирида муһим болмиғанлирини қилиш керәк. Чүнки бу һаятта қилидиған иш бәк көп, лекин һаятимиз толиму қисқа. Һаятимиздики ишларни мундақ тәртипләшкә болиду: һәм муһим һәм җиддий, муһим әмма җиддий әмәс, җиддий әмма муһим әмәс, һәм муһим һәм җиддий әмәс.

4 - Ишни қалаймиқан қилмай, ениқ пилан билән қилиш: буни қисқа вә узун мәзгиллик шәклидә бир қанчә түргә айришқа болиду. Мәсилән, һаят бойичә давамлишидиған пилан, 5 яки 10 йиллиқ, бир йиллиқ, алтә айлиқ, айлиқ, һәптилик вә күнлүк пилан дегәндәк. Буларниң һәммиси бир - биригә бағлинишлиқ, бир йәнә бириниң давами яки бири йәнә бириниң башланғучи болуши керәк.

5 - Қилмақчи болған ишқа диққәтни мәркәзләштүрүш, башлиғандин кейин көңүл бөлүш вә ахириғичә давамлаштуруш. Конилар: “қийин иш йоқ аләмдә, көңүл қойған адәмгә!” дегәникән. Униң үчүн иш қилғанда, әң мунасип васитиләрни таллаш, ишни вақтида башлаш, кечиктүрмәслик керәк. юқирида тилға елинған мәзмунлар бирләштүрүлгәндә, һәрқанчә узун мәзгиллик пилан болсиму, зерикип қелиш яки диққәтниң бурулуп кетишидин сақланғили болиду.

6 - Вақитни яхши идарә қилип, үнүмлүк пайдилиниш: чүнки униңдин обдан пайдилиналмисақ, зиян тартимиз. Биз өзимиз вақиттурмизки, бир минут өтсә, һаятимиздин бир парчә кәтти дегәнликтур.

7 - Нәпсни яхши тәрбийиләш, өзимиз нәпсимизгә бойсунмай, нәпсимизни өзимизгә бойсундуруш: чүнки инсан нәпси даим игисигә қарши иш қилишқа үндәйду. Өз нәпсигә вә ирадисигә игә болған кишила ғәлибә қазиналайду, әксичә нәпсигә тәслим болған киши мәғлубийәттин қутулалмайду.

Өз нәпсимиз, һавайи - һәвәслиримиз үстидин ғалиб кәлсәк, һәрқандақ дүшмәнгә тақабил туралаймиз. Өзимизни нәпсниң қулиға айлинип қелиштин қутқузғандин башқа, зәиплик вә бошаңлиқтинму сақлиниш керәк.

8 - Алақигә маһир, иҗтимаий ишларда паал болуш керәк: башқилар билән асан чиқишалайдиған, асан маслишалайдиған, хушчирай, көңли көкси кәң, башқиларниң ғәм - қайғүлириға һәмдәм болалайдиған, қулиқи юмшақ, муамилидә силиқ болуш лазим. “яхши сөз ташни ярар, яман сөз башни” дегәндәк, сөз - муамилидә мулайим болсақ, һәрқандақ ишта башқиларни әтрапимизға йиғалаймиз. Әгәр қопал, тәрса, чуслуқ билән муамилә қилидиған болсақ, төт кишини бир йәргә елип келишму қолимиздин кәлмәйду.

9 - Иҗабий тәпәккур қилишни адәт қилиш: әтраптики ишларға иҗабий тәрәптин баһа бериш, кишиләрниң иҗабий тәрәплирини издәш, қолида бар болған пурсәтләрни тепип чиқиш, давамлиқ сәлбий тәрәпләргә есиливалмаслиқ керәк.

10 - Һәр ишта мөтидил болуш, ишларни дәңсәп көрүп бир тәрәп қилиш, бехиллиқтин, исрапхорлуқтин сақлиниш, оттура һал болуш керәк.

Пәйғәмбиримиз бу һәқтә мундақ нәсиһәт қилған: “сениң үстүңдә пәрвәрдигариңниң һәққи бар, өз нәпсиң (йәни тениңниң) һәққи бар, аиләңниң һәққи бар, шуңа һәр һәқ игисигә өзиниң тегишлик һәққини бәр”. Авар тәрҗимиси

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.