Ғуламидин пахтаниң һаяти (17): түркийә армийәсидә һәрбий вәзипә өтишим

Мухбиримиз қутлан
2017.08.29
ghulamidin-paxta-herbiylikte.jpg Ғуламидин пахта әпәнди германийәдики “азадлиқ радийоси” дин 2 йиллиқ рухсәт елип, түркийәгә қайтип һәрбий мәҗбурийәт өтәватқан мәзгиллиридә. 1961-Йили,сивас, түркийә.
RFA/Qutlan

Ғуламидин пахта әпәнди өзиниң бир өмүрлүк һаят мусаписигә нәзәр ташлиғинида түркийә армийәсидә һәрбий вәзипә өтигән йиллирини әсла унталмайду.

У, һәрбий тәлим-тәрбийә вә әскирий мәҗбурийәтниң бир миллий дөләтниң бихәтәрлики үчүнла әмәс, бәлки шу вәтәндики пуқраларда вәтәнпәрвәрлик роһи билән пуқралиқ бурчини һес қилдурушта муһим бир синақ икәнликини тәкитләйду.

У мусапирәт һаятиниң дәсләпки йиллирида вәтәнсизликниң бир қәдимий хәлқ үчүн нәқәдәр қийин икәнликини чоңқур дәриҗидә һес қилиду. У әйни вақиттики һессиятини мәрһум шаири абдурәһим өткүрниң муну мисралири билән ипадә қилиду:

Ғериб дәрдини ғурбәттә ададин сораң,
Висал қәдрини ашиқ гәдадин сораң.
Вәтәнсиз һаятта нә мәна, нә тәм?
Буни өз елидин айрилған җудадин сораң!

Түрк вәтини униңға иккинчи вәтәнниң ғурурини һес қилдуриду. Һалбуки, ғуламидин пахта түркийәгә кәлгән йиллирида дәсләп оқушта болғанлиқи, униңдин кейин истанбулдики топқапи музейида муһим хизмәтләрни атқузғанлиқи вә кейинчә германийәгә берип оқуп, “азадлиқ радийоси” да ишлигәнлики сәвәблик, түркийәдә һәрбий мәҗбурийәт өтәшкә имкан тапалмайду.

1961-Йилиниң авғуст айлирида, у германийәдики түрк әлчиханисидин бир парчә җиддий мәктуп тапшурувалиду. Униңда ғуламидин пахтаниң түрк вәтәндиши болуш сүпити билән 48 саәт ичидә истанбулдики түркийә армийәси шөбә қоманданлиқ шитабиға берип, һәрбий мәҗбурийәт өтәш үчүн тизимға алдуруши тәләп қилиниду.

Ғуламидин пахта түркийәгә қайтип һәрбий мәҗбурийәт өтәш үчүн “азадлиқ радийоси” дин 2 йиллиқ рухсәт алиду. У дәрһал германийәдики олтурақ өйи вә башқа мал-мүлүклирини сетип, истанбулға қарап йолға чиқиду.

Ғуламидин пахтаниң германийәдики хизмәт, өй вә башқа тәәллуқатлирини ташлап, 48 саәтниң ичидә истанбулда үнүши, түркийә армийәсиниң истанбул шөбә қоманданлиқ мәркизидики һәрбий офитсерларни һәйран қалдуриду. Улар ғуламидин пахтаниң әмәлий әһвалини көздә тутуп, униң дәсләпки 6 айда түркийә армийәсидә һәрбий тәлим-тәрбийә елишини, қалған 18 айда түркийәниң йирақ шәрқий чеграсидики тағлиқ районда оқутқучи болуп вәтән үчүн хизмәт қилишини орунлаштуриду.

Ғуламидин пахта бу вәзипини хушаллиқ билән қобул қилиду. Әнқәрәдики түркийә армийәси баш қоманданлиқ мәркизи ғуламидин пахтани сивас вилайитидики әскирий тәлим-тәрбийә алидиған һәрбий базиға әвәтиду.

Сивас вилайитидики һәрбий базида өткән 6 ай ғуламидин пахтаниң һаятидики унтулмас сәһипиләрни яритиду. У түркийә қуруқлуқ армийәсиниң топчи әскәрләр қисмиға тәқсим қилинип, һәрбий тәлим-тәрбийәниң түрлүк саһәлири бойичә чениқиду. Бу йиллар дәл түркийәниң советлар иттипақидин ибарәт дәриҗидин ташқири чоң қошнисиниң һәрбий тәһдити астида туруватқан, шундақла натониң күнлүки астида коммунизм лагери билән тиркишиватқан бир мәзгили иди. Шуңа пәвқуладдә җиддий бир вәзийәттә һәрбий мәҗбурийәт өтигән ғуламидин пахта әмәлий мәшиқ вә нәқ мәйдандики уруш тактикилириниң һәммә түридә чениқиду.

6 Айлиқ җиддий һәрбий тәлим-тәрбийәдин кейин ғуламидин пахта сивастики һәрбий офитсерлар курсини тамамлайду. Һәрбий мәктәп униң илгирики нисбәтән юқири болған оқуш вә дөләткә хизмәт қилиш тарихини көздә тутуп, униңға түркийә армийәсиниң “йедәк субай”, йәни бир юлтузлуқ запас офитсер унванини бериду. У, “йедәк субай” унванини алған һәрбий офитсерниң әгәр уруш партлиса, түркийә армийәсидә тәхминән 100 әскәргә қоманданлиқ қилиш һоқуқиниң барлиқини тәкитләйду.

(Давами бар)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.