ក្រុមមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលបានឃ្លាំមើលដំណើរការសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម បានទាមទារឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) ស៊ើបអង្កេតការិយាល័យសហចៅក្រមនៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហមជាបន្ទាន់មួយ ដើម្បីឲ្យតុលាការអន្តរជាតិមួយនេះ ឯករាជ្យ និងមិនស្ថិតនៅក្រោមការជ្រៀតជ្រែកផ្នែកនយោបាយ។
លោក ឆាំង យុ ជានាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា ការិយាល័យសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតជាការិយាល័យសំខាន់មួយក្នុងការស្វែងរកអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធ និងទទួលខុសត្រូវខ្ពស់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដើម្បីរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះទាំងឡាយ ដូច្នេះការលាលែងរបស់សហចៅក្រមអន្តរជាតិម្ដងហើយម្ដងទៀតនេះ វារឿងអាថ៌កំបាំងនៅក្នុងការិយាល័យនេះ។
លោក ឆាំង យុ៖ «អ៊ីចឹងវាមានភាពមិនប្រក្រតី ហើយអ្វីដែលយើងមានការមន្ទិលសង្ស័យ ឬគិតទុកពីមុនមក ឥឡូវនេះវាកាន់តែបង្ហាញកាន់តែច្បាស់ឡើងៗ អ៊ីចឹងអង្គការសហប្រជាជាតិត្រូវតែបោះជំហាន ហើយដោះស្រាយបញ្ហានេះ»។
ការទាមទារឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើការស៊ើបអង្កេតការិយាល័យសហចៅក្រមនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ឬហៅថា សាលាក្ដីខ្មែរក្រហមនេះ នៅបន្ទាប់ពីសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិបម្រុង លោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ អានសើមេត៍ លាឈប់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលាលែងពីតំណែងរបស់សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិនេះ ជាលើកទីពីរហើយ បន្ទាប់ពីលោក ស៊ីកហ្វ្រីក ប្លាំង (Siegfried Blunk) ជាសហចៅក្រមអន្តរជាតិបានលាឈប់ពីការងារកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១១។
ការលាឈប់របស់សហចៅក្រមអន្តរជាតិទាំងពីររូបនេះ ក្នុងហេតុផលសំខាន់ដូចគ្នា គឺពួកគាត់មិនមានសេរីភាពពេញលេញក្នុងការស៊ើបអង្កេតលើសំណុំរឿង ០០៣ និង ០០៤ ដែលសំណុំរឿងទាំងពីរនេះ ត្រូវបានសាធារណជនរិះគន់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនគាំទ្រឲ្យតុលាការស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងដ៏សំខាន់ទាំងនេះទេ។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកវិភាគបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅតែជ្រៀតជ្រែកទៅក្នុងកិច្ចការរបស់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហមនោះ យុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម នាឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ មិនទទួលបានយុត្តិធម៌ទាំងស្រុងទេ។ ម្យ៉ាងទៀតកិត្តិយសរបស់តុលាការកូនកាត់មួយនេះ ក៏មិនមានដែរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដែលខ្លួនទទួលជំនួយពីសហគមន៍អន្តរជាតិក្នុងមួយឆ្នាំរាប់សិបលានដុល្លារអាមេរិកនោះ។
ឆ្លើយតបទៅនឹងការលើកឡើងនេះ មន្ត្រីនាំពាក្យនៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម លោក នេត្រ ភក្ត្រា មិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយអំពីករណីនេះទេ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២។ ប៉ុន្តែលោក នេត្រ ភក្ត្រា បានពន្យល់ថា ជាគោលការណ៍ កន្លែងទំនេរនៅក្នុងការិយាល័យសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអគ្គលេខាធិការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ អាចស្នើបេក្ខជនចៅក្រមថ្មីមកឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដើម្បីជំនួសលោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ។
លោក នេត្រ ភក្ត្រា៖ «ហើយការតែងតាំង ឬយ៉ាងណានោះ វាអាស្រ័យលើឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដែលមានតួនាទីត្រួតពិតនិត្យនៃក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ក៏ដូចជាការផ្លាស់ប្ដូរ ឬការតែងតាំង»។
លោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ បានផ្ដល់ហេតុផលនៅក្នុងលិខិតរបស់លោកផ្ញើជូនលោក បាន គីមូន (Ban Ki-moon) អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានឲ្យដឹងថា លោកមិនអាចបំពេញការងាររបស់ខ្លួនដោយត្រឹមត្រូវ និងសេរីបានទៀតឡើយនៅក្នុងសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម។
សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់លោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា បានសរសេរថា កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោកបានរៀបចំកិច្ចប្រជុំក្រៅផ្លូវការមួយជាមួយសហចៅក្រមជាតិ លោក យូ ប៊ុនឡេង។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ លោក យូ ប៊ុនឡេង បានបដិសេធមិនធ្វើការជជែកពិភាក្សាលើសំណុំរឿង ០០៣ និង ០០៤ នោះទេ។
សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែលបានសរសេរទៀតថា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ លោក យូ ប៊ុនឡេង បានចេញបញ្ជាជាលាយលាយលក្ខណ៍អក្សរមួយជូនលោក ដោយបង្គាប់ឲ្យលោកត្រូវតែបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ខ្លួន។
ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី សហចៅក្រមជាតិ លោក យូ ប៊ុនឡេង មានប្រសាសន៍នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់លោកកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០១២ ថា សហចៅក្រមអន្តរជាតិបម្រុង លោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ មិនមាននីតិសម្បទានៅក្នុងការបំពេញកិច្ច នីតិវិធី ឬចំណាត់ការណាមួយទាក់ទងនឹងសំណុំរឿងឡើយ ដោយរួមទាំងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីសំណុំរឿងដែលមានចែងក្នុងវិធាន៥៦ នៃវិធានផ្ទៃក្នុងរបស់តុលាការ។
លោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ អានសើមេត៍ ជាជនជាតិស្វីស។ លោកបានស្បថចូលកាន់តំណែងជាសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិបម្រុងនៅចំពោះមុខកិច្ចប្រជុំពេញអង្គនៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម កាលពីថ្ងៃទី២១ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១១ ដោយអនុលោមតាមកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រមទាំងច្បាប់គ្រប់គ្រងដំណើរការនីតិវិធីរបស់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហម។
សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិបម្រុងមានកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ក្នុងការស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងដែលត្រូវបានបញ្ជូនពីការិយាល័យសហព្រះរាជអាជ្ញាតាមមាត្រា ៥ មាត្រា ៦ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការបង្កើតតុលាការខ្មែរក្រហម និងមាត្រា ១២ មាត្រា ២៣ និងមាត្រាផ្សេងៗទៀត នៃច្បាប់ស្ដីពីការបង្កើតសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក អ៊ូ វីរៈ មានប្រសាសន៍ថា ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នារវាងសហចៅក្រមជាតិ និងសហចៅក្រមអន្តរជាតិនេះ វាអាស្រ័យលើឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទេ ពិសេសទៅលើករណីស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿង ០០៣ និង ០០៤។
លោក អ៊ូ វីរៈ៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏បានបង្ហាញឆន្ទៈនេះជាសាធារណៈដែរ ដែលមិនចង់ឲ្យស៊ើបអង្កេតករណី ០០៣ និង ០០៤ ហើយព្យាយាមធ្វើម៉េចមិនឲ្យការស៊ើបអង្កេតនេះមិនអាចទៅរួច ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏បានព្យាយាមមិនឲ្យលោក ឡូរ៉ង់ ហ្នឹង អាចបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនបាន ព្យាយាមគ្រប់រូបភាពទាំងអស់ ទោះបីជាផ្ទុយនឹងមាត្រា ៥ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងក៏ដោយ»។
គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សក៏បានចេញសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានមួយដែរ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ទាក់ទងទៅនឹងការលាលែងរបស់សហចៅក្រមអន្តរជាតិបម្រុងនេះ។ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សបានអំពាវនាវកុំឲ្យការជ្រៀតជ្រែកពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឬស្ថាប័នរដ្ឋដែលស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលរបស់រដ្ឋាភិបាលក្ដី ដើម្បីឲ្យសាលាក្ដីខ្មែរក្រហមអាចដំណើរការប្រកបដោយឯករាជ្យពិតប្រាកដ និងស្វែងរកយុត្តិធម៌ជួនជនរងគ្រោះក្នុងរបបខ្មែរក្រហមបាន។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់ទាក់ទងទៅនឹងការចោទប្រកាន់ថា រដ្ឋាភិបាលបានជ្រៀតជ្រែកទៅក្នុងកិច្ចការរបស់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហមនេះ។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រធានក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត សុក សំអឿន បានអធិប្បាយថា ករណីចម្រូងចម្រាសរវាងសហចៅក្រមជាតិ និងសហចៅក្រមអន្តរជាតិនេះវាអាចមកពីបញ្ហាបច្ចេកទេស ដូច្នេះករណីនេះអង្គការសហប្រជាជាតិអាចសិក្សាអំពីករណីនេះមុននឹងតែងតាំងអ្នកថ្មីមកជំនួសលោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ។
រហូតមកទល់ពេលនេះ គេមិនទាន់ដឹងនៅឡើយទេ ថាតើអង្គការសហប្រជាជាតិនឹងតែងតាំងអ្នកថ្មីជំនួសលោក ឡូរ៉ង់ កាស្ពែរ ជាសហចៅក្រមអន្តរជាតិនៅពេលណានៅឡើយទេ?
កំណត់ចំណាំ៖ ចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណាដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃតែប៉ុណ្ណោះ។