ឧក្រិដ្ឋជនវាយប្រហារគ្រាប់បែកទៅលើក្រុមអ្នកតវ៉ាជាអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលបានសម្លាប់មនុស្សជិត ២០នាក់ នៅមិនទាន់រកឃើញនៅឡើយទេ បន្ទាប់ពីមានការស៊ើបអង្កេតចំនួន ១៣ឆ្នាំកន្លងមក។
លទ្ធផលនៃការស៊ើបអង្កេតករណីវាយប្រហារគ្រាប់បែកនោះ នៅមិនទាន់បានបង្ហាញជាសាធារណៈនៅឡើយទេ ទោះបីការស៊ើបអង្កេតរបស់ការិយាល័យស៊ើបអង្កេតសហព័ន្ធ (FBI) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានបញ្ចប់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំហើយក៏ដោយ។
អ្នកតាមដានការស៊ើបអង្កេតករណីវាយប្រហារគ្រាប់បែកឆ្នាំ១៩៩៧ បានឲ្យដឹងថា ការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យរបស់ FBI ត្រូវបានរារាំង ហើយមន្ត្រីរបស់ FBI ត្រូវបានគំរាមកំហែង។
អតីតនាយកអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងជាមេធាវីលោក មូតុន ក្លា (Morton Sklar) ជាមេធាវីរបស់លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានគណបក្ស សម រង្ស៊ី កាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី មានប្រសាសន៍ថា លោកបានប្ដឹងលោក ហ៊ុន សែន និងក្រុមរបស់លោក ចំពោះការពាក់ព័ន្ធនឹងការលាក់បាំងព័ត៌មានក្នុងការស៊ើបអង្កេតរបស់ FBI ការផ្ដល់ចម្លើយមិនពិត និងការគំរាមកំហែងមន្ត្រី FBI។
លោក សម រង្ស៊ី បានប្ដឹងលោក ហ៊ុន សែន ក្នុងឱកាសដែលលោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើដំណើរមកទីក្រុងញូវយ៉ក ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីខែកញ្ញា។
តុលាការសហរដ្ឋអាមេរិក មានយុត្តាធិការដើម្បីស៊ើបអង្កេតការរាំងការស៊ើបអង្កេតរបស់ FBI ដោយសារតែជនជាតិអាមេរិកម្នាក់ក៏បានរងរបួសក្នុងការវាយប្រហារគ្រាប់បែកនេះ។
កាលពី ១៣ឆ្នាំមុន នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៧ មានការវាយប្រហារមួយទៅលើក្រុមបាតុករចំនួន ២០០នាក់ នៅមុខសភាជាតិកម្ពុជា ដែលបណ្ដាលឲ្យមនុស្សចំនួន ១៦នាក់ស្លាប់ និង ២០០នាក់ទៀតរងរបួស។
លោក មូតុន ក្លា បន្តទៀតថា លោកបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងប្រឆាំងនឹងលោក ហ៊ុន សែន ជាបន្តទៀត ពីព្រោះលោក ហ៊ុន សែន បានរំលោភកិច្ចសន្យារបស់ខ្លួនកាលពីឆ្នាំ២០០៥ បន្ទាប់ពីមានបណ្ដឹងលោក សម រង្ស៊ី ជាលើកដំបូងប្រឆាំងនឹងលោក ហ៊ុន សែន ក្នុងករណីបោកគ្រាប់បែក។
លោក មូតុន ក្លា មានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ៖ "សម្រាប់អ្នកទាំងឡាយដែលដឹងអំពីករណីគ្រាប់បែក បានដឹងថា ការិយាល័យស៊ើបអង្កេតសហព័ន្ធ (FBI) ត្រូវបានស្នើឲ្យស៊ើបអង្កេតករណីវាយប្រហារគ្រាប់បែក ហើយ FBI បានធ្វើការស៊ើបអង្កេតបានយ៉ាងល្អ ហើយការស៊ើបអង្កេតនេះ ការពិតបានរកឃើញថា លោក ហ៊ុន សែន ខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ មានការពាក់ព័ន្ធនឹងការវាយប្រហារគ្រាប់បែក ដូច្នោះមានភស្តុតាងច្រើនដែលបានបង្ហាញថា មិនត្រឹមតែលោក ហ៊ុន សែន ទេ ដែលពាក់ព័ន្ធការវាយប្រហារគ្រាប់បែកនេះ ក្រុមអង្គរក្ស និង ហ៊ុន សែន បានជ្រៀតជ្រែកការងារស៊ើបអង្កេតរបស់ FBI ហើយជាការពិតមានការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ទៅលើអ្នកស៊ើបអង្កេត FBI ថា ប្រសិនបើបន្តការស៊ើបអង្កេតទៀត ជីវិតមន្ត្រីនោះនឹងមានគ្រោះថ្នាក់។ ដូច្នោះមានភស្តុតាងជាច្រើនដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើការលូកដៃចូលការស៊ើបអង្កេតរបស់ FBI"។
កាលពីឆ្នាំ២០០៥ ដើម្បីបញ្ចប់បណ្ដឹងរបស់លោក សម រង្ស៊ី លោក ហ៊ុន សែន បានសន្យានឹងលោក សម រង្ស៊ី ដើម្បីផ្ដល់អភ័យឯកសិទ្ធិឲ្យតំណាងរាស្រ្តគណបក្សប្រឆាំង ដោះលែងអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងចេញពីពន្ធនាគារ និងអនុញ្ញាតឲ្យមន្រ្តីគណបក្សប្រឆាំងនៅក្រៅស្រុក អាចវិលត្រឡប់ចូលស្រុកខ្មែរវិញ។
បច្ចុប្បន្ននេះបណ្ដឹងរបស់លោក សម រង្ស៊ី កំពុងពិនិត្យដោយព្រះរាជអាជ្ញាទីក្រុងញូវយ៉ក ថាតើគួរត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតបន្តទៀត ឬទេ?
លោក មូតុន ក្លា បានឲ្យដឹងទៀតថា តុលាការសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រហែលជាមិនអាចកាត់ទោសលោក ហ៊ុន សែន ទេ ដោយសារតែលោក ហ៊ុន សែន មានអភ័យឯកសិទ្ធិជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប៉ុន្តែតុលាការសហរដ្ឋអាមេរិក អាចធ្វើការស៊ើបអង្កេតលើឧក្រិដ្ឋជនពាក់ព័ន្ធនៃការវាយប្រហារគ្រាប់បែកនេះ។
អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch កាលពីខួបលើកទី១២ នៃការវាយប្រហារគ្រាប់បែកកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០០៩ បានធ្វើការរិះគន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា មិនបាននាំខ្លួនជនសង្ស័យដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការវាយប្រហារគ្រាប់បែកមកកាត់ទោស។
អង្គការ Human Rights Watch បានឲ្យដឹងទៀតថា នៅថ្ងៃវាយប្រហារគ្រាប់បែកក្រុមអង្គរក្ស លោក ហ៊ុន សែន ដែលពេលនោះជាកងពលតូចលេខ៧០ ត្រូវបានគេដាក់ពង្រាយនៅកន្លែងធ្វើបាតុកម្មមុនពេលផ្ទុះគ្រាប់បែក។ អង្គការបន្ថែមទៀតថា ក្រុមអង្គរក្សទាំងនោះមិនបានចាប់ជនសង្ស័យវាយប្រហារគ្រាប់បែក និងបានអនុញ្ញាតឲ្យជនសង្ស័យរត់ ហើយថែមទាំងគំរាមបាញ់អ្នកដែលចង់ចាប់ជនសង្ស័យនោះ។
លោក មូតុន ក្លា បន្តទៀតថា បច្ចុប្បន្ននេះ លោកបានសរសេរលិខិតទៅកាន់អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីបង្ហាញពីការលូកដៃចូលក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងការបន្តធ្វើការរំលោភបំពានលើសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។
លោក សម រង្ស៊ី នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៦ ខែវិច្ឆិកា មានប្រសាសន៍ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា លោកសម្រេចព្យួរបណ្ដឹងរបស់លោកប្រឆាំងលោក ហ៊ុន សែន កាលពីឆ្នាំ២០០៥ ពីព្រោះលោកគ្មានភស្តុតាងគ្រាប់គ្រាន់ និងថា លោក ហ៊ុន សែន បានសន្យាមិនបង្កបញ្ហាជាមួយលោកបន្តទៅទៀត។ លោកបានសម្រេចចិត្តប្ដឹងលោក ហ៊ុន សែន ជាថ្មី ដោយសារលោកមានភស្តុតាងពី FBI និងភស្តុតាងផ្សេងៗទៀត។
លោក សម រង្ស៊ី បច្ចុប្បន្នកំពុងរស់នៅនិរទេសខ្លួននៅប្រទេសបារាំង ក្រោយពេលតុលាការក្រុងភ្នំពេញ បានកាត់ទោសលោកឲ្យជាប់គុកចំនួន ១២ឆ្នាំ ពីបទផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ក្លែងបន្លំឯកសារ និងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ។
លោក សម រង្ស៊ី មានប្រសាសន៍បន្តទៀតថា ចំពោះបណ្ដឹងចុងក្រោយនេះ លោកនឹងបន្តរហូតទាល់តែមានការកាត់ទោសលោក ហ៊ុន សែន ៖ «សំណួរថា ហេតុអ្វីបានជាក្រុមអង្គរក្សរបស់លោក ហ៊ុន សែន បានទៅគំរាមកំហែងប៉ូលិសអាមេរិកាំង FBI បានប៉ុនប៉ងចង់បំភ័ន្ត ចង់បិទបាំងការពិត ហើយនាំឲ្យគេយល់អ្វីដែលខុសពីការពិត ឬលើកយកចំណុចណាដែលផ្ទុយពីការពិត ហ្នឹងគឺថា មានបំណងអាក្រក់ហើយ អ្នកដែលបិទបាំងការពិត...»។
បណ្ដឹងរបស់លោក សម រង្ស៊ី ក៏បានរួមបញ្ចូលមន្ត្រីយោធា និងប៉ូលិសមួយចំនួន ដូចជាអគ្គមេបញ្ជាការរងនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទម្នាក់ និងមន្ត្រីនាយដ្ឋានព្រហ្មទណ្ឌនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលមានការពាក់ព័ន្ធនឹងការបោកគ្រាប់បែកនេះ។
អ្នកនាំពាក្យរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ផៃ ស៊ីផាន នៅថ្ងៃអង្គារ បានបដិសេធការចោទប្រកាន់របស់លោក សម រង្ស៊ី ដែលថា លោក ហ៊ុន សែន មានការពាក់ព័ន្ធនឹងការបោកគ្រាប់បែកឆ្នាំ១៩៩៧ ៖ «ចំពោះគាត់នៅបន្តការចោទប្រកាន់ អានេះជារឿងរបស់គាត់ទេ។ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង មានតុលាការត្រឹមត្រូវ យើងមាននីតិរដ្ឋរបស់យើង ហើយជាពិសេសប្រទេសនេះជារាជាណាចក្រអាស្រ័យដោយអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន ដែលជាសមាជិកសហប្រជាជាតិ ហើយសម្ដេច ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី គាត់មិនអាចទៅធ្វើផ្ដេសផ្ដាសបានទេ»។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងមិនមានដំណោះស្រាយនយោបាយណាមួយជាមួយលោក សម រង្ស៊ី ដើម្បីអនុញ្ញាតឲ្យលោក សម រង្ស៊ី វិលត្រឡប់មកកម្ពុជានោះទេ។
អង្គការ Human Rights Watch បានហៅការខកខានដែលរដ្ឋាភិបាល និងម្ចាស់ជំនួយរបស់កម្ពុជា មិនបាននាំខ្លួនជនសង្ស័យមកកាត់ទោស សម្រាប់ការវាយប្រហារគ្រាប់បែកនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនានោះ ថាជាថ្ងៃនៃទិវានិទ្ទណ្ឌភាព៕