លោក ហ៊ុន សែន ស្នើ​ចិន​ជួយ​គាំទ្រ​លើ​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន-តេជោ ខណៈ​ចិន​កំពុង​ខ្វះ​លុយ​គាំទ្រ​គម្រោង BRI

ដោយ ខាន់ លក្ខិណា
2024.03.29
លោក ហ៊ុន សែន ស្នើ​ចិន​ជួយ​គាំទ្រ​លើ​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន-តេជោ ខណៈ​ចិន​កំពុង​ខ្វះ​លុយ​គាំទ្រ​គម្រោង BRI លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ចាវ ឡឺជី (Zhao Leji) ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍ នៃ​សភា​តំណាង​ប្រជាជន​ចិន ​នៅ​ខេត្ត​ហៃណាន ចាប់​ដៃ​គ្នា​ក្នុង​ជំនួប កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។
Photo: RFA

អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ស្នើ​រដ្ឋាភិបាល​ចិន​ឱ្យ​ជួយ​គាំទ្រ​លើ​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន-តេជោ។

អ្នក​ឃ្លាំ​មើល បារម្ភ​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​កម្ពុជា ពី​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​ដោយ​គ្មាន​តម្លាភាព និង​គណនេយ្យភាព ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​លង់​កាន់​តែ​ជ្រៅ​ទៅ​ក្នុង​អន្ទាក់​បំណុល​ចិន និង​នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​ចិន ទាំង​សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ។

ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​ជា​អនាគត​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​លោក ហ៊ុន សែន ស្នើ​ឱ្យ​ភាគី​ចិន គាំទ្រ​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន​តេជោ។ លោក អះអាង​ថា គម្រោង​ព្រែក​ជីក​នេះ ជួយ​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ដល់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ និង​ជាតិ​កម្ពុជា។

សេចក្ដី​ស្នើ​នេះ លោក ហ៊ុន សែន មិន​បាន​ធ្វើ​ដោយ​ផ្ទាល់ ទៅ​កាន់​មេ​ដឹក​នាំ​ចិន​ទេ ប៉ុន្តែ​តាម​រយៈ​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍ នៃ​សភា​តំណាង​ប្រជាជន​ចិន​នៅ​ខេត្ត​ហៃណាន លោក ចាវ ឡឺជី ក្នុង​ជំនួប​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៨ ខែមីនា។

លោក ចាវ ឡឺជី ប្រាប់​លោក ហ៊ុន សែន ថា នឹង​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ជំរុញ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ ក្រោម​ក្របខ័ណ្ឌ​ខ្សែ​ក្រវាត់​និង​ផ្លូវ (BRI) ហើយ​ប្ដេជ្ញា​ជួយ​កម្ពុជា ក្រោម​ក្រប​ខណ្ឌ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ត្បូងពេជ្រ។

លោក ចាវ ឡឺជី ក៏​បាន​ប្រាប់​លោក ហ៊ុន សែន ដែរ​ថា នឹង​ជួយ​ជំរុញ​អ្នក​វិនិយោគ​ចិន ឱ្យ​ទៅ​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា​បន្ថែម​ទៀត លើ​វិស័យ​ជា​ច្រើន ដូចជា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ជា​ដើម។

ទាក់ទង​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន អ្នក​តាម​ដាន​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោបាយ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វ៉ាន់លី ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី នៅ​ថ្ងៃទី២៩ មីនា ថា គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន​នេះ ប្រសិន​បើ​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​តម្លាភាព និង​គណនេយ្យ​ភាព គឺ​ជា​គម្រោង​ចាំបាច់​របស់​កម្ពុជា ដើម្បី​ពង្រីក​វិស័យ​ដឹក​ជញ្ជូន​ផ្លូវ​ទឹក ទៅ​កាន់​កំពង់​ផែ​សមុទ្រ​ទឹក​ជ្រៅ ពីព្រោះ​ការ​ខ្វះ​មធ្យោបាយ​ដឹក​ជញ្ជូន​នេះ ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ខាត​បង់​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម។

យ៉ាងណា លោក សេង វ៉ាន់លី សម្ដែង​ការ​បារម្ភ​អំពី​របៀប​គ្រប់គ្រង​ព្រែក​ជីក​នេះ ដូចជា ការ​កំណត់​តម្លៃ​ដឹក​ជញ្ជូន និង​សិទ្ធិ​ចាត់​ចែង​រវាង​រដ្ឋ និង​ឯកជន​ជា​ដើម។

លោក សេង វណ្ណលី៖ «ប៉ះពាល់​ដែល​ខ្ញុំ​អាច​មើល​ឃើញ​​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង កសាង ហើយ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​កាន់​កាប់​បាន​មួយ​រយៈ ហើយ​ក៏​ផ្ទេរ​មក​ឱ្យ​រដ្ឋ​កាន់​កាប់​វិញ។ ជា​ទូទៅ​ យើង​ឃើញ​មាន​ប្រទេស​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​មិន​សូវ​មាន​គណនេយ្យ​ភាព តម្លាភាព ការ​គ្រប់គ្រង​មិន​សូវ​ប្រកប​ដោយ​នីតិរដ្ឋ រដ្ឋ​ច្រើន គឺ​ក្រោយ​មក​ច្រើន​តែ​រដ្ឋ​នឹង​កាន់កាប់»

លោក សេង វណ្ណលី ថា ក្នុង​ទំនាក់ទំនង​កម្ពុជា-ចិន​នេះ មាន​ការ​កើន​ឡើង​ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទ្វេ​ភាគី និង​ការ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ពិត​មែន ប៉ុន្តែ លោក​ថា សមិទ្ធ​ផល និង​គម្រោង​ទាំង​នេះ ក៏​នាំ​មក​នូវ​ផល​អវិជ្ជមាន​ដល់​កម្ពុជា និង​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ដែរ ទាំង​ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី និង​រយៈពេល​វែង។

លោក​ថា អន្ទាក់​បំណុល ដែល​កើត​ចេញ​ពី​គម្រោង​ខ្សែ​ក្រវាត់ និង​ផ្លូវ​របស់​ចិន គឺ​ជា​បញ្ហា​មួយ ពីព្រោះ​ជាង ៤០% នៃ​បំណុល​បរទេស​ជាង ១០ពាន់​លាន​ដុល្លារ​របស់​កម្ពុជា គឺ​ជំពាក់​ចិន។

លោក​ពន្យល់​ថា រឿង​នេះ​ជា​លទ្ធផល អាច​រុញ​ឱ្យ​កម្ពុជា ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​គន្លង​ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ​របស់​ចិន នៅ​ពេល​ដែល​ការ​វិនិយោគ និង​កម្ចី​ពី​ចិន មាន​ ការ​រិះគន់​រឿង​ខ្វះ​តម្លាភាព ព្រមទាំង​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ជីវភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​បរិស្ថាន​ជា​ដើម។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ភាគ​ច្រើន គឺ​ផ្ដល់​ផល​ប្រយោជន៍​ដោយ​ត្រង់​ដល់​ក្រុម​ឧកញ៉ា អ្នក​មាន​ឥទ្ធិពល មន្ត្រី​គ្រាក់ៗ នៅ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល ហើយ​ហ្នឹង​អ្នក​វិនិយោគ​ជន​ជាតិ​ចិន ដែល​រក​ស៊ី​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ ជិត​ដិត​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល ជា​ជាង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទូទៅ ។ ដូច​ជា​យើង​ឃើញ​ហើយ គម្រោង​មួយ​ចំនួន នាំ​មក​ផល​អវិជ្ជមាន​ដល់​កម្ពុជា និង​ប្រជាជន ទាំង​ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី និង​រយៈពេល​វែង ។ ដូច​ជា បញ្ហា​អន្ទាក់​បំណុល»

គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន​នេះ មាន​ប្រវែង ១៨០ គីឡូ​ម៉ែត្រ ដែល​តភ្ជាប់​ពី​ព្រែក​តាកែវ នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ទៅ​កាន់​កំពង់ផែ នៃ​ខេត្តកែប ហើយ​គម្រោង​នេះ នឹង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​ថវិកា​ជិត ២ (.៧០០) ពាន់លានដុល្លារ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​គម្រោង «ខ្សែ​ក្រវាត់​មួយ​ផ្លូវ​មួយ» (One Belt One Road) របស់​រដ្ឋាភិបាល​ចិន។

ទោះជា​យ៉ាងណា លទ្ធផល​នៃ​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ ទើប​នឹង​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​វិទ្យាស្ថាន ដែល Lowy Institute មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី (Australia) កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៧ ខែមីនា រក​ឃើញ​ថា ចិន​ខកខាន​មិន​បាន​ផ្តល់​ប្រាក់​កម្ចី ដើម្បី អនុវត្ត​គម្រោង​ចំនួន២៤ នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក្នុង​ចំនួន​ទឹក​ប្រាក់​រហូត​ដល់​ទៅ ៥២ពាន់​លាន​ដុល្លារ ជា​ពិសេស​ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ការ​ផ្ទុះ​ជំងឺ​រាតត្បាត​សាកល​កូវីដ ១៩។

ប៉ុន្តែ​ស្ទើរ​តែ​ជាង​ពាក់​កណ្ដាល នៃ​គម្រោង​ទាំង​នេះ ត្រូវ​ចិន​លុប​ចោល​កាត់​បន្ថយ​ ទំហំ ឬ​មិន​អនុវត្ត​តែ​ម្ដង។ គម្រោង​ខ្នាត​យក្ស​របស់​ចិន​ទាំង​នេះ មាន​ដូច​ជា ផ្លូវ​រថ​ភ្លើង​ល្បឿន​លឿន វាល​យន្តហោះ ស្ពាន និង​កំពង់ផែ​ជា​ដើម។

កាល​ពី​ឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជា បាន​បើក​ដំណើរ​ការ​វាល​យន្តហោះ​សៀមរាប​អង្គរ​អន្តរជាតិ ដែល​មាន​តម្លៃ​ជាង ១ពាន់​លាន​ដុល្លារ សាងសង់​ក្រោម​កម្ចី​នៃ ​គម្រោងBRI របស់​ចិន។ កាល​ពី​ឆ្នាំ២០២២ កម្ពុជា​ក៏​សម្រេច​បាន​គម្រោង​សាងសង់​ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​ភ្នំពេញ ក្រុង​ព្រះសីហនុ តម្លៃ ២ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

បច្ចុប្បន្ន​ចិន​កំពុង​ផ្តល់​កម្ចី ដល់​គម្រោង​សាងសង់​វាល​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ​ថ្មី​នៅ​ខេត្តកណ្តាល ក្នុង​តម្លៃ​ជាង ១ពាន់ ១រយ​លាន​ដុល្លារ។ គម្រោង​ខ្នាត​យក្ស ដែល​គ្រោង​នឹង​បិទ​បញ្ចប់​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៥ ខាង​មុខ​នេះ ដិតដាម​ដោយ​រឿង​អាស្រូវ​នៃ​ការ​តវ៉ា អំពើ​ហិង្សា និង​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​នាក់​ដោយសារ​តែ​ជម្លោះ​ដីធ្លី​រ៉ាំរ៉ៃ។

រីឯ​គម្រោង​ព្រែក​ជីក​ហ្វូណន មក​ដល់​ពេល​នេះ ទើប​តែ​មាន​ព័ត៌មាន​សិក្សា​គម្រោង​អំពី​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​ប៉ុណ្ណោះ៕

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។