រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដែល​រិះគន់​ការ​បោះឆ្នោត

ដោយ យ៉ង ចាន់តារា
2023.08.04
រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដែល​រិះគន់​ការ​បោះឆ្នោត លោក កត្តា អ៊ន អ្នកនាំពាក្យ​គណៈកម្មាធិការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​របស់​រដ្ឋាភិបាល។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកគណៈកម្មាធិការ​សិទ្ធិ​មនុស្សកម្ពុជា

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល មិន​ពេញចិត្ត​នឹង​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (UN) ដែល​រិះគន់​ការបោះឆ្នោត​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ធ្ងន់ធ្ងរ ការ​រឹតត្បិត​លើ​លំហ​ពលរដ្ឋ និង​នយោបាយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​គុណភាព​នៃ​ការបោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែកក្កដា។ ប៉ុន្តែ​មន្ត្រី​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​យល់​ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរតែ​ទទួលស្គាល់​ការពិត​អំពី​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​និង​សិទ្ធិ​នយោបាយ ហើយ​ទទួល​យក​អនុសាសន៍​ទៅ​កែ​លម្អ​ដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​ជាតិ។

មន្ត្រី​គណៈកម្មការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​រដ្ឋាភិបាល​ច្រានចោល​ការ​វាយ​តម្លៃ​របស់​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ថា កម្ពុជា​មាន​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​ការ​រឹតត្បិត​ទៅ​លើ​លំហ​ពលរដ្ឋ និង​នយោបាយ​ដែល​បាន​ប៉ះពាល់​ទៅដល់​ទំនុក​ចិត្ត​នៃ​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែកក្កដា។

អ្នកនាំពាក្យ​គណៈកម្មាធិការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​របស់​រដ្ឋាភិបាល លោក កត្តា អ៊ន ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី នៅ​ថ្ងៃ​ទី៤ ខែសីហា​ថា រដ្ឋាភិបាល​មិន​ទទួល​យក​មតិ​យោបល់​របស់​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ឬ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​នោះ​ទេ ដោយ​លោក​ចាត់​ទុក​ថា មតិយោបល់​ទាំងនេះ​ជា​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​កិច្ចការ​នយោបាយ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​កម្ពុជា។ លោក​អះអាង​ថា​ការបោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​តំណាង​រាស្ត្រ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ នេះ​បាន​ដំណើរការ​ដោយ​សេរី​តាម​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​កម្ពុជា​ដែល​មាន​ពលរដ្ឋ​ជាង ៨៤ភាគ​រយ​បាន​ប្រើប្រាស់​សិទ្ធិ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​គណបក្ស​នយោបាយ​ចំនួន១៨​ដែល​ចូល​រួម​ប្រកួតប្រជែង។ លោក​អះអាង​ទៀត​ថា ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត គឺ​កម្ពុជា​ពុំ​មាន​វិបត្តិ​នយោបាយ​នោះ​ទេ ខណៈ​គណបក្ស​ចូលរួម​ប្រកួត​ប្រកាស​ទទួល​ស្គាល់​លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត។ លោក កត្តា អ៊ន បញ្ជាក់​ថា​ចំណាត់​ការ​លើ​ក្រុម​គណបក្ស​ប្រឆាំង​កន្លងមក​នេះ​ជា​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់។

លោក កត្តា អ៊ន៖ «ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ទៅ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​ត្រឹមត្រូវ ដោយ​បោះឆ្នោត​ឯករាជ្យ សិទ្ធិ​សម្រេច​ដោយ​សម្ងាត់​អា​ហ្នឹង​ហើយ​ទំនុក​ចិត្ត មិនមែន​ទំនុក​ចិត្ត​លើ​ការ​គិត​របស់​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​នោះ​ទេ ខ្ញុំ​សោកស្ដាយ​បើ​សិន​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ទាំងអស់​ហ្នឹង​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​សង្កេតការណ៍​បោះ​ឆ្នោត សង្កេតការណ៍​ដំណើរ​ការបោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា​អា​ហ្នឹង​ទើប​ជា​ការ​វាយ​តម្លៃ​មួយ​ល្អ»

ប្រតិកម្ម​របស់​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិបាល​បែប​នេះ ធ្វើឡើង​ស្រប​ពេល ដែល​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ស្ដីពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា លោក វិទិត មុនតាប៊ុន (Vitit Muntarbhon) អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ផ្នែក​លើក​កម្ពស់​យុត្តិធម៌ លោក ហ្វាបៀន សាវ៉ាយអូលី (Fabian Salvioli) និង​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ស្ដីពី​ឯករាជ្យ​នៃ​ចៅក្រម និង​មេធាវី អ្នកស្រី ម៉ាហ្គារ៉េត សេធើវ៉េត (Margaret Satterthwaite) បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​រួមគ្នា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២ សីហា​ថា​ករណី​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស ការ​បំបិទ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ធំ​ជាង​គេ​មិន​ឱ្យ​ចូលរួម​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ការ​បិទ និង​ការ​រឹតត្បិត​លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ ព្រមទាំង​ការ យាយី​លើ​អ្នក​នយោបាយ​ប្រឆាំង​ពី​សំណាក់​ក្រុម​អ្នក​កាន់​អំណាច​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​ដល់​ដំណើរការ​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទាំង​មូល។

Margaret_Satterthwaite_Vitit_Muntarbhorn_Fabian_Salvioli.jpg
(រូប​ឆ្វេង) អ្នកស្រី ម៉ាហ្គារ៉េត សេធើវ៉េត (Margaret Satterthwaite) អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ស្ដីពី​ឯករាជ្យ​នៃ​ចៅក្រម និង​មេធាវី (រូប​កណ្ដាល) លោក វិទិត មុនតាប៊ុន (Vitit Muntarbhon) អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ស្ដីពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា និង​ខាង​ស្ដាំ លោក ហ្វាបៀន សាវ៉ាយអូលី (Fabian Salvioli) អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ផ្នែក​លើក​កម្ពស់​យុត្តិធម៌។ រូប៖ UN

ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ទាំង​នេះ​លើក​ឡើង​ទៀត​ថា ការបោះឆ្នោត​នេះ​អតុល្យភាព​ជា​ខ្លាំង និង​បាន​បង្ក​ជា​កង្វល់​ធំៗ សម្រាប់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត លំហ​ប្រជាធិបតេយ្យ​រួម​តូច និង​វិធានការ​គាបសង្កត់​ជា​ច្រើន​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​ការ​ដឹកនាំ​នយោបាយ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​អន្តរាយ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​កិច្ចសន្យា​ស្ដីពី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​កាតព្វកិច្ច​ជា​អន្តរជាតិ​របស់​កម្ពុជា និង​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​នេះ គឺ​ស្រប​ទៅ​នឹង​ការរិះគន់​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​និយម​ប្រជាធិបតេយ្យ ដែល​មិន​ចង់​ឃើញ​កម្ពុជា​រអិល​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​របប​ដឹកនាំ​បែប​ផ្ដាច់​ការ​ត​វង្ស​ត្រកូល ខណៈ​លោក ហ៊ុន សែន នឹង​លើក​បន្តុប​ឱ្យ​កូន​ប្រុស​ច្បង គឺ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្លាយ​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថ្មី ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី២២ ខែសីហា​ត​ទៅ។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ ប្រធាន​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក (Adhoc) លោក នី សុខា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការដែល​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​រក​ឃើញ​ទាក់ទង​ការ​រឹតត្បិត​សិទ្ធិ​សេរី​ពលរដ្ឋ សិទ្ធិ​នយោបាយ និង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​គ្មាន​វត្តមាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង គឺ​ជា​រឿង​ពិត​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​គួរ​ទទួល​យក​ទៅ​ដោះ​ស្រាយ​កែ​លម្អ​ជា​ជាង​បដិសេធ ឬ​ចោទប្រកាន់​ទៅ​វិញ​នោះ។ លោក​ពន្យល់​ថា​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌ ហើយ​គ្រប់​និន្នាការ​នយោបាយ​ទាំង​អស់​បាន​ចូលរួម​ប្រកួតប្រជែង​ដោយ​ស្មើភាព គ្មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច ជាពិសេស​បើក​លំហ​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ សេរីភាព​ជួបជុំ និង​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ជា​ដើម។

លោក នី សុខា៖ «ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ទៅ​ថ្ងៃមុខ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា ពីព្រោះ​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​ក៏​ដោយ របាយការណ៍​​របស់​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​យល់​ថា ចង់​មិន​ចង់​វា​មាន​ឥទ្ធិពល​ដល់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​មួយ​ចំនួន​ធំ ដែល​អាច​មាន​វិធានការ​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ (រដ្ឋាភិបាល​មិន​ទទួល​យក​អនុសាសន៍) វា​មិន​ចំណេញ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នោះ​ទេ ហើយ​ពាក់ព័ន្ធ​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​សេរី​មួយ​ចំនួន​គឺ​កម្ពុជា​មិន​អាច​កាត់​ផ្ដាច់​បាន​ទេ ដូច្នេះ កម្ពុជា​ត្រូវតែ​ពិចារណា​ពីព្រោះ​អា​ហ្នឹង​វា​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរការ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស និង​ជីវភាព​របស់​ពលរដ្ឋ»

ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ជំរុញ​ដល់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ថា ត្រូវតែ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន និង​ត្រៀម​ឆ្លើយតប​រួមគ្នា ចំពោះ​វិបត្តិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា។ ជាមួយគ្នា​នេះ ពួក​គេ​ទាមទារ​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​នៃ​កម្ពុជា​ថា ត្រូវតែ​គោរព​តាម​កាតព្វកិច្ច​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​អន្តរជាតិ​របស់​ខ្លួន និង​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ហើយ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​រាល់​បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ធ្ងន់ធ្ងរ ទាំង​ចាស់ និង​ថ្មី ដែល​រារាំង​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកប​ដោយ​ចិរភាព និង​សម្រាប់​ទាំង​អស់​គ្នា៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។