ក្រសួង​ព័ត៌មាន​គួរ​ពិនិត្យ «ចំណុច​ខ្វះខាត​លើ​ច្បាប់​សារព័ត៌មាន» ជាជាង​សហការ​ជាមួយ​ក្រុម​មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល

ដោយ យ៉ង ចាន់តារា
2023.10.28
ក្រសួង​ព័ត៌មាន​គួរ​ពិនិត្យ «ចំណុច​ខ្វះខាត​លើ​ច្បាប់​សារព័ត៌មាន» ជាជាង​សហការ​ជាមួយ​ក្រុម​មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​លោក នេត្រ ភក្ត្រា។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក នេត្រ ភក្ត្រា

សង្គម​ស៊ីវិល និង​អ្នក​សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​លើក​ឡើង​ថា ក្រសួង​ព័ត៌មាន​គួរតែ​បើក​លំហ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង​អនុវត្ត​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ជាជាង​ងាក​ទៅ​រក​ការ​សហការ​ជាមួយ​ក្រុម​មេធាវី​របស់​រដ្ឋាភិបាល។ ពួកគាត់​យល់​ឃើញ​ថា ភាព​ចន្លោះប្រហោង​នៃ​ការ​គោរព និង​អនុវត្ត​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន ច្រើន​ជា​មូលហេតុ​នាំ​ឱ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ប្រឈមមុខ​ជាមួយនឹង​ផ្លូវ​ច្បាប់។

មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​ផ្នែក​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​អ្នក​សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់ លើកឡើង​ថា ការ​ចុះ​អនុស្សរណៈ​រវាង​ក្រសួង​ព័ត៌មាន ជាមួយ​ក្រុម​មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​ផ្ដល់​កិច្ចការពារ​ផ្លូវច្បាប់​ដល់​អ្នក​សារព័ត៌មាន គឺជា​រឿង​ម្យ៉ាង ក៏ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល គួរតែ​បើក​លំហ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង​អនុវត្ត​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ឡើងវិញ។

នាយក​ប្រតិបត្តិ​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌មាន​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា ខេមបូចា (Camboja) លោក ណុប វី ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​នៅ​ថ្ងៃទី២៧ តុលា ថា ការ​កសាង​សមត្ថភាព​របស់​អ្នកសារព័ត៌មាន តាមរយៈ​ការ​ពង្រឹង​វិជ្ជាជីវៈ គឺជា​កត្តា​សំខាន់​ដែល​នាំ​ឱ្យ​អ្នកសារព័ត៌មាន​បំពេញ​កិច្ចការ​របស់​ខ្លួន​ប្រកប​ដោយ​សេរីភាព និង​គ្មាន​កំហុស​។ ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ភាព​ខ្វះខាត​នៃ​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​ក៏​ជា​កត្តា​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ជួប​ឧបសគ្គ​ផង​ដែរ។

លោក ណុប វី៖ «ជា​រួម​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​យើង វា​នៅ​មាន​ចំណុច​ខ្វះខាត​មែន​ទែន​ទៅ។ ហើយ​អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​យើង​ឃើញ​ថា មួយ​រយៈ​កន្លងមក​យើង​តែងតែមាន​សំណើ​ឱ្យ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​លោក​ពិនិត្យ និង​ដាក់​សំណើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​ហ្នឹង ដើម្បី​ធានា​ថា ច្បាប់​ហ្នឹង​គឺ​វា​ជួយ​គាំទ្រ​ទៅដល់​កិច្ច​ការងារ​របស់​អ្នកសារព័ត៌មាន​វា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ជាង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​។ អ៊ីចឹង​បើ​និយាយ​ពី​ការអនុវត្ត​ច្បាប់ ដោយសារ​ច្បាប់​យើង​វា​មានការ​ខ្វះខាត​ទៀតសោត អ៊ីចឹង​វា​នៅ​មាន​កង្វះខាត​មួយ​ចំនួន»

ការ​លើកឡើង​របស់​អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​រូប​នេះ គឺ​បន្ទាប់ពី​រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​ព័ត៌មាន​លោក នេត ភក្ត្រា បាន​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​នឹង​ទេសរដ្ឋមន្ត្រី​ទទួលបន្ទុក​បេសកកម្ម​ពិសេស អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​អ្នកច្បាប់ និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​មេធាវី​រាជរដ្ឋាភិបាល លោក គី តិច ដើម្បី​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​លើ​អនុស្សរណៈ​នៃ​ការយោគយល់​គ្នា រវាង​ក្រសួង​ព័ត៌មាន និង​ក្រុម​មេធាវី​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល លើ​កិច្ចការពារ​ផ្លូវច្បាប់​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន កាលពី​ថ្ងៃទី២៥ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២៣។

ការ​ចុះ​អនុស្សរណៈ​រវាង​ស្ថាប័ន​ទាំងពីរ​នេះ គឺ​ដើម្បី​ធានា​ប្រសិទ្ធភាព​លើ​កិច្ចការពារ​ផ្លូវច្បាប់​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន ដែល​ប្រកប​វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹមត្រូវ​ស្របច្បាប់ ក្នុង​ពេល​បំពេញការងារ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​បាន​កាន់តែ​ល្អ ដើម្បី​កែប្រែ​វិស័យ​សារព័ត៌មាន ក្លាយ​ទៅ​ជា​វិស័យ​អាទិភាព។

ទោះជា​បែបនេះ​ក្ដី ការ​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​លើ​អនុស្សរណៈ​នៃ​ការយោគយល់​គ្នា រវាង​ក្រសួង​ព័ត៌មាន ជាមួយ​ក្រុម​មេធាវី ដែល​ជា​ក្រុម​អ្នក​ច្បាប់​បម្រើ​ផលប្រយោជន៍​ឱ្យ​គណបក្ស​កាន់អំណាច​នោះ ហាក់​មិន​បាន​ជួយ​ការពារ​ផ្លូវច្បាប់​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន ដែល​ប្រកប​វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹមត្រូវ​តាមផ្លូវ​ច្បាប់​នោះ​ទេ។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ ក្រុមហ៊ុន​ព័ត៌មាន​ធំៗ នៅ​កម្ពុជា​ភាគច្រើន គឺជា​កម្មសិទ្ធិ ឬ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​សាច់ញាតិ និង​បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និទ្ធ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល និង​តម្រូវ​ឱ្យ​ស្ថាប័ន​ឃោសនា​ទាំងនោះ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ពិធីការ និង​ធ្វើ​ប្រជាភិថុតិ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​។ ចំណែក សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ ដែល​បំពេញ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន​ក្នុងនាម​ជា​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ពិត ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ពលរដ្ឋ និង​សង្គមជាតិ​វិញ​នោះ សារព័ត៌មាន​ប្រភេទ​នេះ បែរជា​រង​នូវ​ការ​យាយី តាមរយៈ​ការប្រើ​អំពើ​ហិង្សា គំរាមកំហែង ការ​ប្ដឹងផ្ដល់​តាមផ្លូវ​តុលាការ រឹតត្បិត​មិន​ឱ្យ​ចូល​យក​ព័ត៌មាន និង​ការ​បិទ​ស្ថាប័ន​ដោយ​បំពាន​ច្បាប់​ជាដើម។

ជាក់ស្ដែង កាលពី​ថ្ងៃទី ១៣ កុម្ភៈ ក្រសួង​ព័ត៌មាន​បាន​លុប​អាជ្ញាប័ណ្ណ​សារព័ត៌មាន​វីអូឌី (VOD) ទាំង​បំពាន​ច្បាប់ ទៅតាម​ការ​បញ្ជា​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បន្ទាប់ពី​ស្ថាប័ន​នេះ ចុះផ្សាយ​សារព័ត៌មាន​ដែល​លោក ហ៊ុន សែន អះអាង​ថា បាន​ប៉ះពាល់​មុខមាត់​ដល់​កូនប្រុស​របស់​លោក គឺ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី មិន​អាច​ទាក់ទង​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន លោក ទេព អស្លារិទ្ធ និង​ប្រធាន​ក្រុម​មេធាវី​រាជរដ្ឋាភិបាល លោក គី តិច ដើម្បី​សុំ​ការ​បកស្រាយ ជុំវិញ​រឿង​នេះ​បាន​ទេ នៅ​ថ្ងៃទី២៧ តុលា។

ទាក់ទិន​រឿង​នេះ អ្នក​សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត លើកឡើង​ថា ការ​ការពារ​ផ្នែក​ច្បាប់​ដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ឡើយ​។ លោក​បន្ត​ថា ចំណុច​អាទិភាព ដែល​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ត្រូវ​ពង្រឹង​នា​ពេល​នេះ គឺ​ក្រមសីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​អ្នកសារព័ត៌មាន និង​ការ​បើក​លំហ​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​ឡើងវិញ ខណៈ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន គួរ​បង្កើន​ការ​សហការ​ឱ្យ​បាន​ជិតស្និទ្ធ​ជាមួយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​គ្រប់​ស្ថាប័ន ដោយ​គ្មាន​ការរើសអើង។

លោក វ៉ន ចាន់ឡូត៖ «ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ខ្លួនឯង​ហ្នឹង​ក៏​គួរ​ដើរ​តួនាទី ជា​អ្នក​គំរូ​មាន​ន័យថា យើង​ត្រូវ​លើកទឹកចិត្ត​ទៅដល់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ ដែល​គេ​មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ហ្នឹង យើង​បើកឱកាស​ឱ្យ​គេ​ចូលរួម ឬ​ចូល​យក​ព័ត៌មាន បាន​ដោយ​សេរី ដោយ​គ្មាន​ការរើសអើង ដោយ​គ្មាន​ការ​រឹតត្បិត អាហ្នឹង​ទើប​មិន​មានការ​រិះគន់​ថា ក្រសួង​សារព័ត៌មាន ឬក៏​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង គេ​ហៅថា​ដូច​គីង្គក់ លក់​ថ្នាំ​ស្រែង»

បើ​តាម​សន្ទស្សន៍​របស់​អង្គការ​អ្នកសារព័ត៌មាន​គ្មាន​ព្រំដែន (Reporters Without Border) ចេញ​ផ្សាយ​នៅ ខែ​ឧសភា បាន​ចាត់​ចំណាត់ថ្នាក់​សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា ស្ថិត​ក្នុង​លំដាប់​លេខ​រៀង​ទី១៤៧ នៅក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ទាំងអស់ ១៨០​ប្រទេស នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣។

ចំណាត់ថ្នាក់​នេះ​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ថា សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា​នៅតែ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​អាក្រក់​ដដែល បើ​ទោះ​បី​កម្ពុជា​បាន​ថយ​ចុះ ពី ៤៣​ពិន្ទុ នៅ​ឆ្នាំ ២០២២ មក​នៅ​ត្រឹម ៤២​ពិន្ទុ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០២៣​ក៏ដោយ។

អ្នកច្បាប់ និង​មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល យល់​ឃើញ​ថា ការ​ប្រឹក្សា និង​ការ​ការពារ​ផ្នែក​ច្បាប់ ពី​ក្រុម​មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល គឺ​មាន​សម្រាប់​តែ​ក្រុម​អ្នកសារព័ត៌មាន ដែល​មាន​និន្នាការ​គាំទ្រ​បក្ស​កាន់អំណាច ដែល​ចាំតែ​ផ្សព្វផ្សាយ​លើកជើង​រដ្ឋាភិបាល ខណៈ​ក្រុម​អ្នកសារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​គោរព​តាម​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន នឹង​ត្រូវ​ទទួល​រង​ការ​រឹតត្បិត​ពី​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​កាន់តែ​ខ្លាំង៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។