គិតត្រឹមម៉ោង១១ យប់ ថ្ងៃទី២៩ ធ្នូ ម្សិលមិញ សមត្ថកិច្ចថៃបានបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនខ្មែរចំនួននាក់ ៧នាក់ ពីប៉ុស្តិ៍នគរបាលមូលដ្ឋាន យកទៅឃុំខ្លួននៅប៉ុស្តិ៍នគរបាលអន្តោប្រវេសន៍ ឬហៅថា តម៉សួនភ្លូ ដើម្បីបន្តសាកសួរ អំពីការចូលរួមវគ្គសិក្សាស្វែងយល់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក ដែលមានអ្នកចូលរួមជាង ៣០នាក់ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សលើកឡើងថា សមត្ថកិច្ចថៃ គួរតែដោះលែងជនភៀសខ្លួនទាំងនោះវិញ ព្រោះការរៀនសូត្រពីកិច្ចព្រមព្រមសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣ តុលា មិនខុសច្បាប់ប្រទេសថៃឡើយ។
ជនភៀសខ្លួនទាំង៧នាក់ដែលសមត្ថកិច្ចថៃបន្តឃុំខ្លួននៅ ប៉ុស្តិ៍នគរបាលអន្តោប្រវេសន៍សួនភ្លូ នោះ រួមមាន សកម្មជនសង្គម កញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ ហៅ សូ មេត្តា អតីតកម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរ លោកស្រី សំ សុខា ដែលធ្លាប់យកស្បែកជើងគប់រូបថតលោក ហ៊ុន សែន សកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គណបក្សភ្លើងទៀន រួមទាំងជនភៀសខ្លួនខ្មែរក្រោមមួយចំនួនទៀត។
យុវជនធ្វើការងារសង្គមកញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ ហៅ សូ មេត្តា ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ថា កញ្ញានិងបងប្អូនបង្កើត២នាក់ កំពុងជាប់ឃុំ និងអ្នកចូលរួមជាច្រើននាក់ទៀត។ កញ្ញាបន្តថា មូលហេតុចូលរួមវគ្គសិក្សានេះ គឺដើម្បីស្វែងយល់ឲ្យច្បាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣ តុលា។
កញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ៖ «ឥឡូវនេះ អាជ្ញាធរថៃបានបញ្ជូនពួកខ្ញុំទាំង៨នាក់ មកព.ម៉ស៊ុនភ្លូ គេយកពួកខ្ញុំឃុំហើយ។ គេចាប់ទាំងអស់គ្នា ១០នាក់ តែដោះលែង២នាក់ ម្តាយនិងកូន ដោយកូនស្រីអាយុ ១៤ឆ្នាំ។ គ្រាន់តែថា ពួកខ្ញុំនិងក្រុមការងារបង ស្រ៊ុន ស្រ៊ន បានមកបង្រៀនច្បាប់២៣តុលា មកពួកខ្ញុំ និងជនភៀសខ្លួននិងពលករឲ្យស្គាល់ពីសិទ្ធិ និងច្បាប់»។
តំណាងជនភៀសខ្លួន នៅប្រទេសថៃ លោក លឹម សុខា ដែលកំពុងតាមដានរឿងនេះ បញ្ជាក់បន្ថែមកាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រថា ក្រោយការចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ សមត្ថកិច្ចថៃសម្រេចដោះលែងវិញតែ២នាក់ម្តាយកូនទេ តែម្តុំម៉ោង១១ យប់ថ្ងៃដដែលនោះ សមត្ថកិច្ចថៃសម្រេចដោះលែងមួយរូបទៀត តែលោកមិនទាន់ដឹងអត្តសញ្ញាណអ្នកទី៣នោះថា ជាអ្នកណាឲ្យប្រាកដ ហើយតើហេតុអ្វីបានជាថៃដោះលែងវិញនោះទេ។
ចំណែកអតីតកម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរ លោកស្រី សំ សុខា ដែលធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារចំនួន៤ឆ្នាំ ពីបទយកស្បែកជើងគប់រូបថតលោក ហ៊ុន សែន ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងភៀសខ្លួននៅប្រទេសថៃ ប្រាប់ថា លោកស្រីបារម្ភពីសុវត្ថិភាពរបស់ខ្លួននិងកូនៗ ក្រោយពីអាជ្ញាធរថៃចាប់ខ្លួនម្តងទៀត។
លោកស្រី សំ សុខា៖ «ខ្ញុំមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង ដោយសារតែខ្ញុំធ្លាប់ជួបប្រទះបញ្ហាអ៊ីចឹងពីមុនហើយ តែខ្ញុំត្រូវបង្ហាញជំហររឹងមាំ។ បារម្ភពីខ្លួនឯងនិងកូនៗ កាលចាប់លើកមុន ខ្ញុំខូចអនាគតខ្លួនឯងនិងកូនៗ។ ទើបបានចូលរួមរៀនទេ ព្រោះចង់ដឹងច្បាប់២៣ តុលាហ្នឹង។ ពួកខ្ញុំមិនពាក់ព័ន្ធនឹងគណបក្សអ្វីទេ ព្រោះពលរដ្ឋមានសិទ្ធិរៀន គឺមិនប៉ះពាល់ជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទេ»។
លោក លឹម សុខា ឲ្យដឹងដែរថា សមត្ថកិច្ចថៃឃាត់ខ្លួន ចំពោះអ្នកដែលមានកត់សម្គាល់ខ្លួន ផ្ដល់ឱ្យដោយអង្គការប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន(UNHCR)។ ចំណែកពលករខ្មែរ និងអ្នកចូលរួមផ្សេងទៀតដែលមានលិខិតឆ្លងដែនស្របច្បាប់ សមត្ថកិច្ចថៃមិនបានឃាត់ខ្លួនពួកគេទេ។
លោក លឹម សុខា៖ «ពលករហ្នឹងគេ(សមត្ថកិច្ចថៃ)គេអត់ចាប់ទេ គេចាប់តែអ្នកដែលមានកាតយូអ៊ិន(UN)អ៊ីចឹងក្នុងករណីហ្នឹងបើសិនជាគាត់មានឯកសារជាកាតUNហើយមានន័យថា ពួកគាត់រស់នៅក្នុងប្រទេសថៃដោយស្របច្បាប់ជ្រកកោនដោយអង្គការសហប្រជាជាតិជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ»។
ការបង្រៀនពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនេះ រៀបចំដោយជនភៀសខ្លួន និងពលករខ្មែរនៅប្រទេសថៃ ដែលបង្រៀនដោយសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន។
សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន យល់ថា សមត្ថកិច្ចឃាត់ខ្លួនជនភៀសខ្លួននៅពេលនេះ ព្រោះមានអ្នកញុះញង់ទៅអាជ្ញាធរថៃ។ លោកឱ្យដឹងទៀតថា ក្រោយជួបករណីនេះលោកបានរាយការណ៍ទៅអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន(UNHCR) និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិយូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (HRW) ហើយពេលនេះUNHCR បានបញ្ជូនមេធាវីរបស់ខ្លួន ទៅដល់កន្លែងឃុំខ្លួនជនភៀសខ្លួនទាំងនោះហើយ។
លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន៖ «មិនមែនជាមនុស្សធម្មតាទេ ដែលទៅប្ដឹងអាជ្ញាធរថៃ ជនដែលមានកាតUNប្រសិនបើក្នុងករណីក្នុងរយៈពេលស្អែកខានស្អែក ព្រោះខ្ញុំទៅបង្រៀននៅសមុទ្រប្រាកានទៀត អ៊ីចឹងបើសិនមានករណីអ៊ីចឹងកើតឡើងទៀត ខ្ញុំនឹងសុំអន្តរាគមន៍ពីអង្គការសហប្រជាជាតិឥឡូវខ្ញុំទាក់ទងជាមួយយូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ(HRW)ហើយ»។
ទោះបីជាសមត្ថកិច្ចថៃ បានឃាត់ខ្លួនជនភៀសខ្លួនទាំងនោះក្តី ប៉ុន្តែសមត្ថកិច្ចថៃ មិនបានហាមឃាត់លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន មិនឱ្យបង្រៀនពលករពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនេះឡើយ ហើយលោកក៏បានបង្រៀន រហូតចប់កម្មវិធីដូចការគ្រោងទុក។
ជនភៀសខ្លួនម្នាក់ទៀត លោក ហង្ស ស៊ីសុវត្ថិ ដែលមកចូលរួមរៀនស្វែងយល់កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនេះ លើកឡើងថា ការរៀនសូត្រនេះ មិនមែនរៀនពីរបៀបផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលឡើយ។
លោក ហង្ស ស៊ីសុវត្ថិ៖ «ច្បាប់ជាតិ អន្តរជាតិសំខាន់ណាស់បើយើងធ្វើការងារឬក៏យើងរស់នៅប្រទេសណាក៏ដោយគឺយើងត្រូវយល់ដឹងអំពីច្បាប់ហ្នឹងព្រោះច្បាប់ហ្នឹងវាអាចធ្វើឱ្យមនុស្សដើរនៅក្នុងគន្លងនៃផ្លូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។
វិធានការរបស់សមត្ថកិច្ចថៃនៅពេលនេះ ក្រោយពេលគណបក្សនយោបាយចំនួន៩ ដែលជាគណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គណបក្សកាន់អំណាច និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល១៥ ផ្សេងទៀតដែលលម្អៀងទៅកាន់គណបក្សកាន់អំណាច កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ បានស្នើទៅរដ្ឋាភិបាលថៃ តាមរយៈស្ថានទូតប្រទេសថៃប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញ ឱ្យពិនិត្យមើលសកម្មភាពរបស់ពួកគេ និងចោទប្រកាន់ថា ជនភៀសខ្លួនខ្មែរយកទឹកដីប្រទេសថៃ សម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលឱ្យប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថា រដ្ឋាភិបាលថៃ មានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយឧត្ដមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលជនភៀសខ្លួន( UNHCR) ក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យជនភៀសខ្លួនអាចរស់នៅប្រទេសនេះ ដូច្នេះលោកយល់ថា អាជ្ញាធរថៃមិនគួរឃាត់ខ្លួនជនភៀសខ្លួនដែលមានការទទួលស្គាល់ពីUNHCRទេ។ លោកបន្តថា ប្រទេសថៃ ក៏ជាប្រទេសហត្ថលេខីមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសដែរ ដូច្នេះការរៀនពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មិនមែនជាសកម្មភាព ខុសច្បាប់នៅប្រទេសថៃឡើយ។
លោក អំ សំអាត៖ «ថៃមិនគួរណានឹងត្រូវបានចាប់ឃាត់ខ្លួនពួកគាត់ទេ ត្រូវតែមានការដោះលែងឱ្យគាត់មានសេរីភាពទៅតាមការទទួលស្គាល់របស់UNHCRនោះបាទ»។
មន្ត្រីនិងមេធាវីរបស់អង្គការប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន កំពុងធ្វើការសម្របសម្រួលជាមួយសមត្ថកិច្ចថៃ ឲ្យដោះលែងជនភៀសខ្លួនទាំងនោះឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ និងមិនត្រូវបញ្ជូនពួកគាត់ទៅប្រទេសកម្ពុជាវិញទេ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។