ពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយនៅឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ ថ្លែងថា ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនៅឆ្នាំនេះ ពួកគាត់នឹងមិនមានប្រារព្ធកម្មវិធីអ្វីធំដុំឡើយ ដោយសារតែជីវភាពមានការធ្លាក់ចុះជាលំដាប់ ចាប់តាំងពីក្រោយពេលមានទំនាស់ដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ចិន។ មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅខេត្តព្រះវិហារ កត់សម្គាល់ថា អាជ្ញាធរហាក់គ្មានឆន្ទៈដោះស្រាយទំនាស់ដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃមួយនេះឡើយ ទោះបីជាដឹងថា គម្រោងខ្នាតធំមួយនេះជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ជីវភាពពលរដ្ឋយ៉ាងណាក្តី។
ពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយនៅឃុំប្រមេរ ឱ្យដឹងថា ដូចពលរដ្ឋខ្មែរនៅទូទាំងប្រទេសដែរ នៅឆ្នាំនេះពួកគាត់នាំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ ជូនដល់ជីដូនជីតាដែលបានចែកឋានទៅ ប៉ុន្តែនៅ ក្នុងចិត្តពួកគេកំពុងខ្វាយខ្វល់នឹងរឿងបាត់បង់ដីធ្លី។
ទីប្រឹក្សាយោបល់របស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយឃុំប្រមេរ លោកស្រី ទេព ទឹម រំឭកថា កាលពីប្រមាណ ១០ឆ្នាំមុន ឱ្យតែដល់ពេលពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ អ្នកស្រុកនាំគ្នាឈប់សម្រាកកន្លះខែ ដើម្បីស្រាក់គ្នា និងរួមគ្នាធ្វើបុណ្យ ដ្បិតពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយក៏ជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងតែងប្រារពពិធីបុណ្យនេះតាំងពីដូនតាមក ដូចពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍របស់លោកស្រី មិនបាននៅជួបជុំគ្នាប្រារព្ធពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌ បានជាប់លាប់ដូចកាលពីមុនទេ ដោយសារតែជីវភាពធ្លាក់ចុះជាងមុនផង និងរវល់ការពារដីធ្លីពីការឈូសឆាយរបស់ក្រុមហ៊ុនចិនផង៖ «»
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយឃុំប្រមេរថ្លែងថា ជីវភាពរបស់ពួកគាត់មានភាពយ៉ាប់យ៉ឺនខ្លាំងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយសារពួកគាត់បាត់បង់ដីធ្លី និងព្រៃឈើដែលជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់បន្សល់ទុកតាំងពីដូនតាមក។ ពួកគាត់ទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវទៅលើក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ចិនដែលបានចូលទៅបំផ្លិចបំផ្លាញធម្មជាតិ និងព្រៃឈើ ដែលជាអាយុជីវិតរបស់ពួកគាត់ ក្រោមលេសនៃការអភិវឌ្ឍ។
លោកស្រី ទេព ទឹម រំឭកថា កាលពីមុនមានក្រុមហ៊ុនចិនទៅដល់ អ្នកភូមិមានជីវភាពគ្រាន់បើជាងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយសារពួកគាត់មានប្រភពចំណូលសំខាន់ពីរ គឺដីធ្លីសម្រាប់បង្កបង្កើនផល និងចិញ្ចឹមសត្វ និងព្រៃឈើដែលអាចឱ្យពួកគាត់ដងជ័រ បោចវល្លិ ដកផ្សិត និងបេះបន្លែព្រៃជាដើម។ ប៉ុន្តែប្រភពចំណូលទាំងនេះ បានបាត់បង់អស់ជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយពេលក្រុមហ៊ុនចិនបានទៅដល់តំបន់នោះ និងបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ឈូសឆាយដីព្រៃ លុបអូរ ត្រពាំង បឹងបួរធម្មជាតិ ស្ទើរអស់គ្មានសល់។ លោកស្រីអះអាងថា ក្រុមហ៊ុនមិនបាននាំយកនូវការអភិវឌ្ឍ ឬការរីកចម្រើនដល់សហគមន៍ដែលនៅជុំវិញនោះ ដូចការរំពឹងទុករបស់រដ្ឋាភិបាលនោះឡើយ៖ «»
ទំនាស់ដីធ្លីរវាងពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយនៅឃុំប្រមេរ ស្រុកត្បែងមានជ័យ បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅឆ្នាំ២០១២ ក្រោយពេលក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ពន្ធនៃក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ចិនឈ្មោះ ហឹង ហ៊្វូ ស៊ូហ្គឺរ គ្រុប (Hengfu Group Sugar Industry Co., LTD) បានទទួលដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាង ៤ ម៉ឺនហិកតារ ពីរបបលោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីវិនិយោគដាំអំពៅ និងអាកាស្យា។ ក្រុមហ៊ុនបានចាប់ផ្តើមកាប់រាន និងឈូសឆាយដីព្រៃ ដែលពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយធ្លាប់រស់នៅពឹងអាស្រ័យផលរាប់ជំនាន់មកហើយ ទោះជាមានការតវ៉ាប្រឆាំងពីអ្នកស្រុកក្តី។ បន្តិចម្តងៗ ទំនាស់ដីធ្លីនេះ បានរាលដាលដល់តំបន់មួយចំនួនទៀតនៃស្រុកឆែប និងស្រុកជ័យសែន ដោយសារក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ពន្ធរបស់ចិនបានឈូសឆាយដល់តំបន់នោះ ក្រោមហេតុផលថា ជាដីរបស់ពួកគេទទួលបានពីរដ្ឋ។
តំបន់ដែលធ្លាប់តែគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃឈើ និងមានកត់ត្រាក្នុងសៀវភៅសិក្សារបស់ក្រសួងអប់រំ ថា ជាតំបន់ខ្ពង់រាបសម្បូរដោយព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃនោះ បែរជាត្រូវក្លាយជាចម្ការអំពៅ និងវាលរហោរស្ថានឆ្ងាយដាច់កន្ទុយភ្នែក។ ការឈូសឆាយដោយប្រើគ្រឿងចក្រ ធ្វើឡើងជាប់ជាប្រចាំ ដើម្បីគាល់រំលើងគល់ឈើ និងកូនឈើចេញពីដីដែលក្រុមហ៊ុនគ្រោងនឹងដាំដុះដំណាំរបស់ខ្លួននោះ។
មេឃុំប្រមេរលោក ធាន ហេង ថ្លែងថា វិវាទដីធ្លីរវាប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ចិននេះ ហួសពីសមត្ថភាពដោះស្រាយរបស់អាជ្ញាធរឃុំ។ ក៏ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធថា ជីវភាពរបស់ពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានរបស់លោកមិនមានការធ្លាក់ចុះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញហាក់ដូចជាគ្រាន់បើជាងមុនផង ដោយមានអ្នកខ្លះបានសង់ផ្ទះថ្មរស់នៅទៀតផង។ លោកថា ដីធ្លីរបស់អ្នកភូមិដែលធ្លាប់បានធ្វើកន្លងមកនៅតែមានដដែល មិនមានបាត់បង់ទៅណាឡើយ ខណៈពលរដ្ឋអះអាងដីរបស់ពួកគាត់ភាគច្រើន ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនរំលោភយកជិតអស់ទៅហើយ៖ «»
មេឃុំរូបនេះទទួលស្គាល់ថា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ក្រុមហ៊ុនមិនទាន់បានជួយអភិវឌ្ឍ ឬលើកមុខមាត់សហគមន៍មូលដ្ឋាននៅឡើយទេ ប៉ុន្តែលោកក៏បានដាក់បន្ទុកពលរដ្ឋក្នុងឃុំដែរថា ដោយសារពួកគាត់មិនចេះ ឬមិនមានទម្លាប់ធ្វើការឱ្យគេ។ លោកថា ក្រុមហ៊ុនក៏ធ្លាប់បានហៅពលរដ្ឋឱ្យទៅធ្វើការរើសឫសឈើ ឬការងារផ្សេងទៀតដែរ ដោយឱ្យកម្រៃមួយម៉ឺនទៅពីរម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែអ្នកភូមិបានបដិសេធមិនធ្វើការងារទាំងនោះ។
ពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយធ្លាប់អះអាងថា មូលហេតុដែលពួកគាត់មិនធ្វើការងារនោះ គឺដោយសារពួកគាត់ឈឺចាប់ ពេលឃើញក្រុមហ៊ុនឈូសឆាយដីព្រៃ និងកាប់បំផ្លាញដើមឈើ ព្រមទាំងរំលោភយកដីធ្លីដែលពួកគាត់ធ្លាប់បង្កបង្កើនផល ហេតុដូចនេះគ្មានហេតុផលអ្វីដែលពួកគាត់ត្រូវទៅធ្វើការឱ្យក្រុមហ៊ុនឡើយ។
អ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីកសាងសមត្ថភាពសហគមន៍ និងតស៊ូមតិនៃអង្គការពន្លកខ្មែរ លោក ប៉ិក សោភ័ណ អះអាងថា ទំនាស់ដីធ្លីរវាងប្រជាពលរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនស្ករសរបស់ចិននេះ បានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ពោលគឺចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ រហូតមកទល់នឹងពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោកថា អាជ្ញាធរថ្នាក់ខេត្ត និងថ្នាក់ជាតិ ហាក់គ្មានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការដោះស្រាយរឿងនេះឡើយ ព្រោះមន្ត្រីទាំងនោះចុះមកពិនិត្យករណីនេះរួចហើយ ក៏ស្ងាត់ទៅវិញ ឬក៏មានដំណោះស្រាយឱ្យពលរដ្ឋមួយចំនួនដែរ ប៉ុន្តែជាដំណោះស្រាយដែលមិនយុត្តិធម៌ ឬមិនស្របតាមគោលការណ៍ច្បាប់។ លោកជឿជាក់ថា ទំនាស់ដីធ្លីរ៉ាំរ៉ៃនេះដោះស្រាយមិនចេញ ដោយសារតែអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីរឿងនេះ ឬអាចជាអំពើពុករលួយក៏ថាបាន។ លោកជំរុញរបបលោក ហ៊ុន សែន ជួយដោះស្រាយបញ្ចប់រឿងនេះ ដោយផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនពលរដ្ឋដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ និងខ្មែរ នៅតំបន់នោះស្របតាមគោលការណ៍ច្បាប់៖ «»
ក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌនៅឆ្នាំនេះ ពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចកួយនៅឃុំប្រមេរ ក៏បានបួងសួងសុំឱ្យព្រលឹងដូនតារបស់ពួកគាត់ជួយធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យដីធ្លី និងព្រៃឈើទាំងឡាយដែលបានបាត់បង់នោះ ឱ្យត្រឡប់មកដូចដើមវិញ។ ជាពិសេសពួកគាត់សំណូមពរឱ្យអាជ្ញាធរជួយពន្លឿនការចុះបញ្ជីដីកម្មសិទ្ធិជាសមូហភាព ដែលពួកគាត់បានស្នើសុំតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ នោះឱ្យបានលឿនរហ័សផងដែរ៖ «»
ចំណុចសំខាន់មួយទៀត គឺពួកគាត់ស្នើសុំទៅមេដឹកនាំរបបក្រុងភ្នំពេញលោក ហ៊ុន សែន កុំឱ្យទម្លាក់កំហុសរឿងបាត់បង់ព្រៃឈើ និងដីគម្របព្រៃឈើរាប់លានហិកតារនៅទូទាំងប្រទេសនោះ មកលើប្រជាពលរដ្ឋតទៅទៀត។ ជំនួសមកវិញ ពួកគាត់ស្នើសុំឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ចាប់ផ្តើមត្រួតពិនិត្យមើលសកម្មភាពក្រុមហ៊ុនទាំងឡាយ ដែលរបបរបស់លោកបានផ្តល់ដីសម្បទានឱ្យពួកគេនោះវិញ ហើយបើរកឃើញថា ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះរំលោភបំពានច្បាប់ សូមឱ្យលោកដកហូតដីទាំងនោះទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋវិញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។