ចូល​ឆ្នាំថ្មីលោក ហ៊ុន សែន អំពាវនាវ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅបោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់ ខណៈ​ក្រុមអ្នកតាមដាន​ខ្លះ​ព្រមានពី​ការផ្តល់ភាពស្របច្បាប់​ឱ្យ​បក្សកាន់អំណាច

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2022.04.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ចូល​ឆ្នាំថ្មីលោក ហ៊ុន សែន អំពាវនាវ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅបោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់ ខណៈ​ក្រុមអ្នកតាមដាន​ខ្លះ​ព្រមានពី​ការផ្តល់ភាពស្របច្បាប់​ឱ្យ​បក្សកាន់អំណាច លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន យកវេទិកាសាធារណៈព្រមានបង្ក្រាបទៅលើមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនាពេលកន្លងមក។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុក SMP

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អំពាវនាវ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់អាយុ​បោះឆ្នោត ទៅបោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​នៅដើមខែមិថុនា​ខាងមុខ​ឱ្យបាន​គ្រប់ៗគ្នា។ ការអំពាវនាវ​​នេះ ធ្វើឡើង​ក្នុង​សារលិខិត​ផ្ញើរជូន​ពលរដ្ឋខ្មែរ​ក្នុង​ឱកាស​ពិធីបុណ្យ​ចូលឆ្នាំថ្មី​ប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំខាល។ ក្រុមអ្នកតាមដាន​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ យល់ឃើញ​ចម្រុះ​ជុំវិញ​ព្រឹត្តិការណ៍​បោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​អាណត្តិទី៥​នេះ។ អ្នកខ្លះថា ពលរដ្ឋ​គួរតែ​អនុវត្ត​សិទ្ធិបោះឆ្នោត​របស់​ពួកគេ ដើម្បី​កុំឱ្យ​បក្សកាន់អំណាច​ធ្វើអ្វី​បាន​ស្រេច​តាមអំពើចិត្ត។ អ្នកខ្លះទៀត ទទូចឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ធ្វើពហិការ​ការបោះឆ្នោតនេះ ដើម្បីបញ្ចៀស​ការផ្តល់ភាព​ស្របច្បាប់​ឱ្យបក្ស​កាន់អំណាច។

មិនខុសពី​រៀងរាល់ឆ្នាំលោក ហ៊ុន សែន តែង​ផ្ញើរសារ​ជូនពលរដ្ឋខ្មែរ​ក្នុងឱកាស​ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ​ថ្មី​ប្រពៃណីជាតិ ដោយ​អួតអាង​អំពី​សមិទ្ធផល​វិជ្ជមាន​នានា​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​សម្រេចបាន​កាលពី​ឆ្នាំកន្លងទៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកពុំដែល​លោកឡើងពី​រឿងរ៉ាវ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​រំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និង​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើយ។ ដោយសារ​តែការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និង​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នេះហើយ ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ក្នុងនោះ​មាន​សហភាព​អឺរ៉ុប និង​សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​ជាក់លាក់​ជាបន្តបន្ទាប់​មកលើ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​មកទល់នឹង​សព្វថ្ងៃនេះ។

សម្រាប់ឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំខាលនេះ ក្រៅពី​អះអាង​ថា រដ្ឋាភិបាល​របស់លោក​បាន​ប្រសូត​ចេញ​ពី​ការបោះឆ្នោត​ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និង​តម្លាភាព លោក ហ៊ុន សែន ក៏​មិនភ្លេច​ឆ្លៀត​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ​នៅទូទាំងប្រទេស ទៅចូលរួម​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ នៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី៥ ខែមិថុនា ខាងមុខ​ឱ្យបាន​​គ្រប់ៗគ្នា​កុំបីខាន។ លោកថា ការធ្វើដូច្នេះ គឺ​ដើម្បី​អនុវត្ត​សិទ្ធិពលរដ្ឋ​ក្នុងឋានៈ​ជាម្ចាស់​ជោគវាសនា​នៃ​ប្រទេសជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទន្ទឹមនឹង​ការអំពាវនាវ​នេះ រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​បាន​បើកយុទ្ធនាការ «ជាប្រព័ន្ធ» អស់រយៈពេល​ជាង ៥ឆ្នាំមកហើយ ក្នុងការគាស់រំលើង​ឬសគល់​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅកម្ពុជា។ ក្នុងនោះ មានដូចជា ការរម្លាយគណបក្ស​ប្រឆាំងធំជាងគេ​គឺគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ​មិនឱ្យ​ចូលរួម​ការបោះឆ្នោត ការរឹតត្បិត​លំហរ​សិទ្ធិពលរដ្ឋ និង​នយោបាយ លំហរ​ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និង​សង្គមស៊ីវិល ព្រមទាំង​ការកាត់ទោស ​ចាប់ដាក់គុក និង​ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​មកលើ​ក្រុមមេដឹកនាំ និង​សកម្មជន​គណបក្ស​​សង្គ្រោះជាតិ​ឥតស្រាកស្រាន។

ក្រុមអ្នកតាមដាន​ស្ថានការណ៍​សង្គម និង​នយោបាយ​កម្ពុជា មាន​ទស្សនៈ​ចម្រុះ​ជុំវិញ​ការបោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​នាពេល​ខាងមុខនេះ។

អតីតស្ថាបនិក​នៃ​បណ្តាញ​ព្រះសង្ឃឯករាជ្យ​ដើម្បី​យុត្តិធម៌សង្គម ព្រះតេជព្រះគុណ ប៊ុត ប៊ុនតិញ មាន​ថេរដីកា​ថា ពលរដ្ឋ​គួរតែ​នាំគ្នា​ទៅបោះឆ្នោត​ផ្លាស់ប្តូរ​មេដឹកនាំ​នៅតាម​មូលដ្ឋាន​សព្វថ្ងៃនេះ ដោយ​ជ្រើសរើស​យកមេដឹកនាំ​ល្អ​មកធ្វើ​ជា​អ្នកតំណាង​របស់​ពួកគេ​ដើម្បីទទួលបាន​សេវាល្អ និង​សេរីសួស្តី​សម្រាប់​រយៈពេល ៥ឆ្នាំ​ទៅមុខទៀត៖ «ពុទ្ធសាសនា​មានហើយ​គេមិន​គោរព យើងគោរព។ យើង​គោរព​ច្បាប់ ហើយបើ​មេដឹកនាំ​ទាំងឡាយណា​យកច្បាប់​ទៅទ្រាប់​អង្គុយ​មិនគោរព​ច្បាប់ ពេលវេលា​មកដល់ហើយ គឺ​ចង្អុលដៃ​របស់​យើង​ទៅជ្រលក់​ទឹកខ្មៅ​រើស​មេដឹកនាំ​ល្អជា​តំណាងនៅក្នុងឃុំ។ កាលណា​មាន​មនុស្ស​រស់នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួនយើង​ល្អ យើងនឹង​ទទួលបាន​សេវា​ល្អ។ យើងនឹង​ទទួលបាន​សេរីភាព។ យើងនឹង​ទទួលបាន​សេរីសួស្តី។ ដូច្នេះ សូមកុំបណ្តោយ! បើបណ្តោយឱ្យ​ទេវតា​ឆ្នាំនេះ​កាន់កាំភ្លើង​មកគំរាម​យើង​ថ្ងៃបោះឆ្នោត ខូចហើយ។ បើថាយើង​ឈរឱ្យ​គេគំរាមបាន​នៅឆ្នាំ២០២២នេះ អស់៥ឆ្នាំ​ទៀតហើយ។ ខូច​សុភមង្គល ខូចសេរីសួស្តី»

ក៏ប៉ុន្តែ ការអំពាវនាវ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅចូលរួម​ការបោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​ខាងមុខនេះ មិនត្រូវបាន​អ្នកតាមដាន​នយោបាយ​កម្ពុជា​មួយ​ចំនួនទៀត​យល់ស្រប​តាមឡើយ ស្របពេល​ដែល​ពុំទាន់មាន​ការចរចា​នយោបាយ និង​ការកែទម្រង់​ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត គឺ​គណៈកម្មាធិការជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) នៅឡើយនោះ។

អ្នកវិភាគនយោបាយ​កំពុងរស់នៅ​ភៀសខ្លួន​នៅ​ប្រទេសហ្វាំងឡង់ (Finland) ដោយសារ​ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុងភ្នំពេញលោក គឹម សុខ យល់ថា ក្នុងស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ក្រុម​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​មាន​និន្នាការ​ប្រាថ្នា​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ពិតប្រាកដ​គួររួបរួមគ្នា​បញ្ចេញ​សកម្មភាព​កុំចូលរួម​ការបោះ​ឆ្នោត​នេះ​​ដើម្បី​បន្ត​ដាក់សម្ពាធ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន៖ «ខ្ញុំគិតថា ​មានវិធីមួយ ខ្ញុំឃើញ​គណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ចេញសកម្មភាព។ ខ្ញុំគាំទ្រ​ការចេញ​សកម្មភាព។ ខ្ញុំគាំទ្រ​ត្រឹមតែ​ការចេញ​សកម្មភាព​ទេ។ ខ្ញុំគិតថា ជាគំនិតរបស់​ខ្ញុំ គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស​គួរចេញ​សកម្មភាពដែរ។ ប៉ុន្តែ គណបក្សទាំងពីរ​នេះ ចេញ​សកម្មភាព​កុំចូលរួម​ការបោះឆ្នោត តែ​ចេញ​សកម្មភាព​ស្រុះគ្នា​ក្នុងទិសដៅ​តែមួយ។ កុំវាយប្រហារ​គ្នា តែចេញ​ធ្វើបាតុកម្ម​ដើម្បីទាមទារ​យុត្តិធម៌ ក្នុងការបោះឆ្នោត​ប្រសិនបើ​ចង់ចូលរួម​បោះឆ្នោត។ ឬក៏​គណបក្ស​ទាំងពីរនេះ ទាមទារ​នូវ​ដំណោះស្រាយ​នយោបាយ​ពីព្រោះ​បក្សទាំងពីរនេះ​មានឥទ្ធិពល​ដោយសារតែ​បក្សទាំងពីរនេះ គឺជា​សហស្ថាបនិក​នៃ​គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​គិតថា​វិធីនេះមួយ​មាន​ឥទ្ធិពល​ក្នុងការ​សង្កត់​លោក ហ៊ុន សែន ខ្លាំង។ ចំណុចទីពីរ កុំវាយ​ប្រហារ​គ្នាលើ​មេដឹកនាំ​ចាស់ៗ​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​ឱ្យ​ពួកគាត់​តស៊ូ​នយោបាយ ឬក៏​តស៊ូ​ក្នុងការ​ទាមទារ​យុត្តិធម៌​តាមសិទ្ធិ​ក្នុងក្របខណ្ឌ​ច្បាប់​របស់​ពួកគាត់។ បើធ្វើបែបហ្នុង​បាន ហើយ​ជម្រុះចោល​នូវ​គំនិត​អស្មិមានះ វាយប្រហារគ្នា ខ្ញុំ​គិតថា ដង្ហើមអំណាច និង​នយោបាយ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន មិនយូរ​ប៉ុន្មានទេ»

ការមិនចង់ឃើញ​គណបក្សនយោបាយ​ចូលរួម​ការបោះឆ្នោតនេះ ក៏ត្រូវ​អ្នកឃ្លាំមើល​បញ្ហា​នយោបាយ​មួយរូបទៀត យល់ឃើញ​ស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ អ្នកជំនាញ​ច្បាប់​ និង​​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយអន្តរជាតិ កញ្ញា សេង ធារី ដែល​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​រងនូវ​ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​តាមប្រព័ន្ធ​តុលាការ​របស់​លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន យល់ថា ការទៅចូលរួម​បោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​នាពេល​ខាងមុខ​នេះ គឺជា​ការផ្តល់ភាពស្របច្បាប់​ឱ្យ​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា។ កញ្ញា​យល់ថា ពលរដ្ឋ និង​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​មាន​និន្នាការ​ស្រលាញ់​ប្រជាធិបតេយ្យ​គួរនាំគ្នា​ធ្វើពហិការ​មិនចូលរួម​ការបោះឆ្នោតនេះ ដោយគិតចាប់​ពី​​ដំណើរការ​ការរៀបចំ​ការបោះឆ្នោតនេះ​រហូតដល់​ថ្ងៃបោះឆ្នោត​តែម្តង៖ «យើងជា​ប្រជាពលរដ្ឋ​គួរធ្វើ​ពហិការ​ក្នុងនីតិវិធី​បោះឆ្នោត​ឃុំសង្កាត់​ឆ្នាំ២០២២នេះ ហើយពេល​បោះឆ្នោត​ប្រទេសជាតិ​២០២៣។ យើងត្រូវការ​ធ្វើពហិការ​នៅក្នុងការ​មិនចូលរួម​នីតិវិធីបោះឆ្នោត។ មិនមែន​ត្រឹមតែ​ថ្ងៃបោះឆ្នោតទេ ប៉ុន្តែ​នីតិវិធី​បោះឆ្នោត ពីព្រោះ​ពេលយើង​ចូលរួម​នីតិវិធី​បោះឆ្នោត យើង​ផ្តល់ភាព​ស្របច្បាប់​ទៅលើ​របបផ្តាច់ការ»

កញ្ញា សេង ធារី បន្ថែមថា ផ្អែកតាម​ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ប្រទេសកម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​ដែល​ត្រូវបាន​ចាត់ចូល​ជា​ជំពូកប្រទេស​ផ្តាច់ការ ដែល​ការបោះឆ្នោត​គ្រាន់តែ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង​ជា​ការបង្គ្រប់កិច្ច​ប៉ុណ្ណោះ៖ «ការស្រាវជ្រាវនេះ​ជាអ្នកជំនាញតែម្តង។ គេបានមើល​នៅក្នុង​ប្រទេស​ប្រហែល​១៥០​ជាង ហើយគេវាយតម្លៃ​ទៅថា​ប្រទេសនឹង​ក្រហម ពណ៌ក្រូច ពណ៌លឿង ឬស្រាលជាងនេះ​ទៀត ឬពណ៌ខៀវ​មានន័យ​ថា​ប្រទេសហ្នុង​សេរីមែនទែន។ គេឱ្យពិន្ទុទៅ គឺថា យើងនៅក្នុង​ភាពគ្រោះថ្នាក់។ គេថា​ប្រសិនបើ​ប្រទេសនៅក្នុង​ភាពគ្រោះថ្នាក់ កុំបោះឆ្នោត​ពីព្រោះ​បោះឆ្នោត​បាយឡុក​បាយឡ​ហ្នុង​មិនមានភាពជាក់ស្តែង ដែលអត់មាន​លក្ខខណ្ឌ​ទាប​បំផុត​ដែល​យើងគួរ​មាន​ឱ្យ​សេរី ឱ្យមាន​ពហុបក្ស​ជាក់ស្តែង កុំឱ្យមាន​ការគំរាមកំហែង បរិយាកាស​វាអាច​ងាយស្រួល​បោះឆ្នោត គ..ប មាន​ឯករាជ្យភាព។ យើង​អត់មាន​សោះតែម្តង។ គេថា កុំ! បើយើង​ចូលវិញ ដូចយើង​បន្តភាព​ផ្តាច់ការ​ហ្នុង​ឱ្យមាន​ជីវិត​យូរអង្វែងវិញ»

ការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់​អាណត្តិទី៥ នឹងប្រព្រឹត្តទៅ​នៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា។ មាន​គណបក្សនយោបាយ​ចំនួន​១៧គណបក្ស​ប្រកាស​ចូលរួម​ដណ្តើម​យក​អាសនៈ​ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់​នៅទូទាំង​ប្រទេស​សរុបចំនួន ១១.៥៧២ អាសនៈ សម្រាប់ឃុំសង្កាត់សរុបចំនួន ១៦៥២ ឃុំសង្កាត់ នៅទូទាំងប្រទេស។ ក៏ប៉ុន្តែ ការបោះឆ្នោតនេះ នឹង​ពុំមាន​វត្តមាន​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិឡើយ ដោយសារ​តុលាការ​កំពូល​បាន​រម្លាយ​គណបក្ស​នេះ​កាលពី​ចុងឆ្នាំ២០១៧​កន្លងទៅ។ ការបោះឆ្នោតនេះ មាន​បេក្ខជន​ដាក់ពាក្យ​ឈរឈ្មោះ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​បោះឆ្នោត សរុប​ចំនួន​ជាង ៨ម៉ឺន២ពាន់នាក់ (៨២.៧៨៦នាក់) ក្នុងនោះ​បេក្ខជន​ជាង ២ម៉ឺន៥ពាន់​នាក់ (២៥.៩៦៣នាក់)​ ជាស្ត្រី។

ការបោះឆ្នោត​នេះ​ធ្វើឡើង​ក្រោម​ការវាយតម្លៃ​ថា បរិយាកាស​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា​នៅតែ​រងនូវ​ការរឹតត្បិត និង​គ្មាន​ភាពប្រសើរ ស្របពេលដែល​អ្នកនយោបាយ​បក្ស​ប្រឆាំង​បន្តរងការចោទប្រកាន់ និង​ចាប់ដាក់គុក​ឥតស្រាកស្រាន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត នៅតែ​រងការរិះគន់ថា ខ្វះឯករាជ្យ ពុំអព្យាក្រឹត្យ និង​​ជា​ឧបករណ៍​ចាំប្រថាប់ត្រា​ផ្តល់ភាពស្របច្បាប់​ឱ្យ​គណបក្សកាន់អំណាច ដោយសារតែ​សមាជិក​ជាន់ខ្ពស់​របស់ គ.ជ.ប សុទ្ធសឹងតែ​ជាមនុស្ស​របស់​បក្ស​កាន់អំណាច និងគ្មាន​តំណាង​មក​ពី​គណបក្សប្រឆាំង ឬសង្គមស៊ីវិល​ឡើយ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។