អ្នក​ជំនាញ​ថា​កម្ពុជា​អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ខ្លាំង​ក្រោយ​បង្កើត​ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច

ដោយ ស៊ុន ហេង
2016-08-29
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
កម្មករ​កម្មការិនី​រោងចក្រ​កាត់​ដេរ​សម្ដែង​ពី​សកម្មភាព​កាត់​ដេរ​ក្នុង​ពេល​ប្រារព្ធ​ទិវា​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​ខួប​លើក​ទី​១៣០ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Leng Maly
កម្មករ​កម្មការិនី​រោងចក្រ​កាត់​ដេរ​សម្ដែង​ពី​សកម្មភាព​កាត់​ដេរ​ក្នុង​ពេល​ប្រារព្ធ​ទិវា​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​ខួប​លើក​ទី​១៣០ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Leng Maly
RFA/Leng Maly

ប្រទេស​មហា​អនុ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ កំពុង​កសាង​ឡើង​នូវ​ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​រួម​គ្នា ដោយ​សន្យា​ថា​ការ​បង្កើត​ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​នេះ នឹង​លើក​កម្ពស់​ពាណិជ្ជកម្ម និង​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់ ក៏ប៉ុន្តែ​ស្រប​នឹង​គ្នា​នេះ ច្រក​របៀង​នេះ​ក៏​បង្កើន​ឡើង​នូវ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​រវាង​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ផង​ដែរ។

ប្រទេស​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ចំ​កណ្ដាល​សេដ្ឋកិច្ច​ធំៗ ដូចជា​វៀតណាម និង​ថៃ កម្ពុជា ចាំបាច់​ត្រូវ​បង្កើន​ភាព​ទាក់ទាញ​របស់​ខ្លួន។ បញ្ហា​នេះ អ្នក​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច​បង្ហាញ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​សមត្ថភាព​របស់​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​តំបន់​នេះ។

ប្រទេស​មហា​អនុ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ ហៅ​កាត់​ថា ជី.អិម.អេស (GMS) មាន​សមាជិក ៦ រួម​មាន​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ជាប់​ខេត្ត​យូណាន (Yunnan) និង​តំបន់​ស្វយ័ត​គ័ងស៊ី (Guangxi) ជាមួយ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន ៥​ប្រទេស​ទៀត គឺ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ ថៃ កម្ពុជា និង​វៀតណាម។

នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ សមាជិក​របស់​មហា​អនុ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ សហការ​ជាមួយ​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាស៊ី (ADB) បាន​បង្កើត​ឡើង​នូវ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​មួយ​ហៅ​ថា ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច។ គម្រោង​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ពាណិជ្ជកម្ម និង​ភាព​ភ្ជាប់​គ្នា​នៅ​ក្នុង​តំបន់ តាម​រយៈ​ការ​រៀបចំ​នូវ​ប្រព័ន្ធ​ដឹក​ជញ្ជូន​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​មួយ ដែល​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​បង្កើត​ផ្លូវ​ថ្នល់ ការ​រៀបចំ​គោល​នយោបាយ​ស្រប​គ្នា ដែល​ជួយ​សម្រួល​ពន្ធ និង​ពេលវេលា​ដែល​ទំនិញ​ត្រូវ​ឆ្លង​កាត់​ការ​ឆែកឆេរ។

បច្ចុប្បន្ន ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​បី​ដែល​កំពុង​តែ​ដំណើរ​ការ​សាងសង់ ទី​មួយ គឺ​របៀង​ពី​ជើង​មក​ត្បូង ដែល​ភ្ជាប់​ប្រទេស​ចិន និង​ប្រទេស​ឡាវ ទៅ​នឹង​កំពង់ផែ​សមុទ្រ​សំខាន់ៗ កាត់​តាម​មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ និង​វៀតណាម។ ទី​ពីរ គឺ​របៀង​ពី​កើត​មក​លិច ដែល​ភ្ជាប់​កំពង់ផែ​ដាណាំង (Da Nang) នៅ​វៀតណាម ទៅ​កំពង់ផែ​ម៉ឡាម៉ាយអ៊ីន (Mawlamyine) នៃ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា កាត់​តាម​ប្រទេស​ឡាវ និង​ថៃ។

ឯ​ប្រទេស​កម្ពុជា វិញ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​គម្រោង​របៀង​ទី​៣ គឺ​របៀង​ខាង​ត្បូង ដែល​ភ្ជាប់​ប្រទេស​ថៃ ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម កាត់​តាម​កម្ពុជា។ ច្រក​កណ្ដាល​តាម​ភ្នំពេញ ច្រក​ខាង​ជើង​តាម​សៀមរាប ស្ទឹងត្រែង និង​រតនគិរី និង​ច្រក​ខាង​ត្បូង​តាម​ខេត្ត​កោះកុង និង​ខេត្ត​កំពត។

អ្នក​បច្ចេកទេស​យល់​ឃើញ​ថា ច្រក​របៀង​ទាំងនេះ​ជា​ឆ្អឹង​ខ្នង​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់ ដែល​អាច​ជា​បច្ច័យ​មួយ​សម្រាប់​ជួយ​សម្រេច​គោលដៅ​ទីផ្សារ និង​មូលដ្ឋាន​ផលិត​តែ​មួយ​របស់​សហគមន៍​អាស៊ាន។ ក៏ប៉ុន្តែ​ការ​សម្របសម្រួល​ពាណិជ្ជកម្ម​នេះ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​ថា នឹង​បង្កើន​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​តំបន់​ដែល​ជា​រឿង​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ​មួយ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា។

រដ្ឋមន្ត្រី ប្រតិភូ​អម​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា លោក សុខ ចិន្តាសោភា ថ្លែង​ក្នុង​វេទិកា​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​មហា​អនុ​តំបន់​មេគង្គ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Chuop Sereyroth
រដ្ឋមន្ត្រី ប្រតិភូ​អម​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា លោក សុខ ចិន្តាសោភា ថ្លែង​ក្នុង​វេទិកា​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​មហា​អនុ​តំបន់​មេគង្គ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Chuop Sereyroth RFA/Chuop Sereyroth

រដ្ឋមន្ត្រី​ប្រតិភូ​អម​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា លោក សុខ ចិន្តាសោភា មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​សិន​ជា​ប្រទេស​កម្ពុជា មិន​បាន​រៀបចំ​ខ្លួន​ឲ្យ​មាន​ភាព​ទាក់ទាញ​សម្រាប់​វិនិយោគិន​ទេ ប្រទេស​នេះ​អាច​នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កន្លែង​មួយ​គ្រាន់​តែ​សម្រាប់​តែ​គេ​ជិះ​ឆ្លង​ទៅ​ឆ្លង​មក​រវាង​សេដ្ឋកិច្ច​ថៃ និង​វៀតណាម ប៉ុណ្ណោះ។ លោក​បញ្ជាក់​ថា ដើម្បី​បង្កើន​ភាព​ទាក់ទាញ និង​មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ជា​តំបន់​ឆ្លង​កាត់​នេះ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ត្រូវ​សិក្សា​ពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​ថា គេ​បាន​ធ្វើ​បាន​កម្រិត​ណា ហើយ​ខំ​ប្រឹង​អភិវឌ្ឍ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ប្រកួត​ប្រជែង​នឹង​គេ​បាន៖ «ការ​គិតគូរ​ក្នុង​បរិការណ៍​តំបន់ ការ​មាន​វិធានការ​អនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន។ យើង​គ្រប់គ្រង​បាន​តែ​ប្រទេស​យើង​ទេ តែ​យើង​ចាំបាច់​ត្រូវ​ដឹង​ថា​នៅ​វៀតណាម មាន​អ្វី? នៅ​ថៃ មាន​អ្វី? នៅ​ភូមា មាន​អ្វី? សព្វថ្ងៃ​នេះ កម្ពុជា គេ​មក​វិនិយោគ​ដោយ​គេ​យល់​ថា កម្លាំង​ពលករ​សម្បូរ​បែប និង​ពី​មុន​គេ​ថា​ថោក ឥឡូវ​គេ​ឈប់​ថា​ហើយ។ គេ​ថា​តម្លៃ​សមរម្យ។ យើង​ដឹង​ហើយ​ដឹង​ទៀត​ថា ភូមា សម្បូរ​បែប​ជាង​យើង​ទៅ​ទៀត ហើយ​ថោក​ជាង​យើង​ទៅ​ទៀត។ នេះ​ជា​រឿង​ពិត កុំ​លេង​សើច​ឲ្យ​សោះ»

ប្រធាន​សមាគម​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា លោក ច័ន្ទ សុផល ឲ្យ​ដឹង​ថា សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​បណ្ដា​ប្រទេស​ជិត​ខាង គឺ​មាន​ភាព​ទាក់ទាញ​មិន​ដល់​គេ​ទេ ជាពិសេស​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ថៃ។ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ភាព​ទាក់ទាញ​របស់​កម្ពុជា សព្វថ្ងៃ​គឺ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ថ្លៃ​ឈ្នួល​កម្លាំង​ពលកម្ម​ថោក ការ​មិន​យក​ពន្ធ​ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល និង​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​នាំ​ចូល​ពី​ខាង​សហភាព​អឺរ៉ុប អាមេរិក និង​ជប៉ុន ជាដើម ប៉ុន្តែ​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​បាន កម្ពុជា នៅ​មាន​រឿង​ជាច្រើន​ដែល​ត្រូវ​កែប្រែ៖ «យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​កុំ​ឲ្យ​វិនិយោគិន​ឈឺ​ក្បាល​លើ​បញ្ហា​គ្រប់គ្រង​របស់​យើង ដូចជា​ការ​ចុះ​បញ្ជី ការ​ប្រតិបត្តិ និង​ការ​នាំ​ចេញ ហើយ​ផ្នែក​កម្មករ បើ​មាន​កូដកម្ម​ច្រើន​ក៏​គេ​ឈឺ​ក្បាល​ខ្លាំង។ ទី​ពីរ គឺ​ផ្នែក​ជំនាញ។ ប្រសិន​ជា​យើង​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ជំរុញ​ឲ្យ​ពលករ​យើង​មាន​ជំនាញ ជាពិសេស​សិស្ស​សាលា​យើង​ឲ្យ​មាន​គុណភាព​ខ្ពស់ ដូច​នេះ​ពេល​ចូល​បម្រើ​ការ​ទៅ​គេ​អាច​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ខ្ពស់​ពី​យើង។ ការ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ផ្សេងៗ សម្រួល​ដល់​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ថ្លៃ​ទាប។ អគ្គិសនី​យើង​ក៏​ត្រូវ​គិតគូរ។ ដូច​នេះ​ទាំង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទាំង​ថាមពល ទាំង​ប្រព័ន្ធ​អភិបាលកិច្ច និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធាន​មនុស្ស ត្រូវ​ការ​កែលំអ​ថែម​ទៀត»

កន្លង​ទៅ​មាន​ការ​សិក្សា​ជាច្រើន​បាន​មើល​ទៅ​លើ​ភាព​ទាក់ទាញ​របស់​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា ត្រូវ​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ខ្លាំង​ដោយ​កត្តា​ធនធាន​មនុស្ស ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​អភិបាលកិច្ច​នេះ។

សម្រង់​មតិ​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​ជាតិ​មុខ​របរ និង​ការងារ​ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​របស់​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ខាង​ការងារ (ILO) ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៣ រក​ឃើញ​ថា និយោជក​ប្រហែល​ជា ៥៥​ភាគរយ​នៅ​កម្ពុជា ដែល​ភាគច្រើន​ជា​ជន​បរទេស​ដោយ​គេ​គិត​ថា បុគ្គលិក​ខ្លួន​គ្មាន​លទ្ធភាព​បំពេញ​ការងារ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ដូចជា​ជន​បរទេស​ឡើយ។ នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ក្រៅ​ពី​ហិរញ្ញវត្ថុ មាន​ការងារ​ជាច្រើន​ដែល​ខ្វះ​ធនធាន​មនុស្ស​ខ្លាំង ដូចជា អ្នក​ធ្វើ​ការ​ជំនាញ អ្នក​បញ្ជា​គ្រឿងចក្រ អ្នក​គ្រប់គ្រង និង​អ្នក​ធ្វើ​ការ​ហត្ថកម្ម។

ក្រៅ​ពី​ទីផ្សារ​កម្លាំង​ពលកម្ម តម្លៃ​ដឹក​ជញ្ជូន​នៅ​កម្ពុជា ក៏​មិន​សូវ​បង្ហាញ​សក្ដានុពល​នៅ​ឡើយ​ដែរ ហើយ​ក៏​មាន​បញ្ហា​ដែរ​បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​ប្រទេស​ជិត​ខាង។ ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​កូរ៉េ​មួយ​ឈ្មោះ​ថា ភេន កុងទីណង់តាល់ ហ្វ្រាច (Pan Continental Freight) នៅ​ឆ្នាំ​២០១២ បាន​ប្រៀបធៀប​តម្លៃ​ដឹក​ជញ្ជូន​កុងតឺន័រ​ក្នុង​តំបន់ ឃើញ​ថា កម្ពុជា គិត​ថ្លៃ​ខ្ពស់​ជាង​ថៃ និង​វៀតណាម ស្ទើរ​តែ​ពីរ​ដង។ ចំណែក​អគ្គិសនី​នៅ​កម្ពុជា វិញ បើ​តាម​របាយការណ៍​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​អាស៊ាន​សម្រាប់​ថាមពល (ASEAN Center for Energy) នៅ​ឆ្នាំ​២០១១ ឲ្យ​ដឹង​ថា ពន្ធ​លើ​អគ្គិសនី​របស់​កម្ពុជា គឺ​នៅ​ខ្ពស់​ខ្លាំង​បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​បណ្ដា​ប្រទេស​អាស៊ាន​ដទៃ។

បញ្ហា​អភិបាលកិច្ច​ក៏​ជា​កត្តា​ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​កម្ពុជា មិន​សូវ​មាន​ភាព​ទាក់ទាញ​ដែរ ជាពិសេស​ទៅ​ដល់​វិនិយោគិន​ណា​ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​តម្លាភាព​ខ្ពស់​ឡើយ។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៤ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៤ បាន​វិនិយោគ ១.៣០០​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​លើ​កម្ពុជា ស្រប​ពេល​ដែល​ចិន វិនិយោគ​ច្រើន​ជាង ១​ម៉ឺន​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក នេះ​បើ​តាម​របាយការណ៍​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥។ សម្រង់​ស្ថិតិ​របស់​សភា​ពាណិជ្ជកម្ម​អាមេរិក (American Chamber of Commerce) នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​បាន​រក​ឃើញ​ថា ៨២​ភាគរយ​នៃ​អាជីវកម្ម​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ជនជាតិ​អាមេរិក នៅ​កម្ពុជា មាន​ការ​មិន​ពេញ​ចិត្ត ដោយសារ​អំពើ​ពុក​រលួយ។

នៅ​ពេល​ច្រក​របៀង​សេដ្ឋកិច្ច​នេះ​បាន​រៀបចំ​ជា​ស្ថាពរ ប្រទេស​ឡាវ នឹង​ត្រូវ​បាន​ត​ភ្ជាប់​ទៅ​កំពង់ផែ​ដែល​ខ្លួន​គ្មាន រីឯ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ដែល​មាន​ធនធាន​យ៉ាង​សម្បូរ​បែប នឹង​ទទួល​បាន​ច្រក​ពាណិជ្ជកម្ម​យ៉ាង​ទូលាយ​ទៅ​កាន់​បណ្ដា​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ក្នុង​តំបន់។ សម្រាប់​កម្ពុជា វិញ តើ​កម្ពុជា អាច​នឹង​ក្លាយ​ជា​កន្លែង​ទាក់ទាញ​ពាណិជ្ជកម្ម និង​វិនិយោគទុន​ច្រើន​ដែរ​ឬ​ទេ? ឬ​ក៏​គ្រាន់​តែ​ក្លាយ​ជា​ផ្លូវ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់? បញ្ហា​នេះ អ្នក​ជំនាញ​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​លើក​ឡើង​ថា ដើម្បី​ឲ្យ​កម្ពុជា ដើរ​ទាន់​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​នេះ គឺ​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​សមត្ថភាព​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​បន្ថែម​លើ​អ្វី​ដែល​កម្ពុជា មាន​ស្រាប់ និង​កែលំអ​រាល់​ចំណុច​ដែល​ខ្វះខាត​ជាច្រើន​ដែល​ខ្លួន​មាន៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)
Share
គេហទំព័រ​ទាំងមូល