ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທາງການລາວ ອຳນວຍຄວາມສດວກ ໃນການຂາຍມັນຕົ້ນ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາ ພໍ່ຄ້າຄົນກາງກົດລາຄາ. ລາຄາມັນຕົ້ນ ໃນແຕ່ລະແຂວງ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ, ບາງແຂວງ ກໍລາຄາສູງ ແຕ່ ບາງແຂວງ ກໍລາຄາຕ່ຳ.
ໃນວັນທີ 16 ມົກກະຣາ ທີ່ຜ່ານມາ ມີຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຢູ່ເມືອງສນາມໄຊ ແຂວງອັດຕະປື ໂພສວີດີໂອລົງທາງສື່ສັງຄົມ ອອນລາຍນ໌ ໂດຍລາວອະທິບາຍວ່າ ໄດ້ຮັບຊື້ມັນຕົ້ນນ້ຳໜັກ 3 ຕັນ ຈາກ ອ້າຍ, ເອື້ອຍ, ນ້ອງ, ພໍ່, ແມ່ ຢູ່ໃນຄອບຄົວດຽວກັນ ໄປຂາຍຢູ່ຕ່າງແຂວງ ແຕ່ ເຈົ້າໜ້າທີ່ທ້ອງຖິ່ນ ບໍ່ອະຍຸຍາດໃຫ້ຂາຍ.
ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຄົນດັ່ງກ່າວ ຍັງອະທິບາຍຕື່ມວ່າ ເຈົ້າໜ້າທີ່ທ້ອງຖິ່ນ ຖາມຫາໃບອະນຸຍາດ ໃນການຊື້-ຂາຍມັນຕົ້ນ ແຕ່ ລາວກໍບໍ່ມີໃບອະນຸຍາດ ດັ່ງກ່າວ ຍ້ອນວ່າ ເປັນພຽງຊາວສວນ ປູກມັນຕົ້ນເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ປັນພໍ່ຄ້າຄົນກາງ ທີີ່ຮັບຊື້ຂາຍມັນຕົ້ນໂດຍຕຣົງ.
ສາເຫດທີ່ຊາວສວນ ຄົນດັ່ງກ່າວ ເອົາມັນຕົ້ນໄປຂາຍຢູ່ຕ່າງແຂວງ ຍ້ອນວ່າ ລາຄາຮັບຊື້ຢູ່ພາຍໃນເມືອງຂອງຕົນ ລາຄາຢູ່ທີ່ 2,800 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ ສ່ວນວ່າ ຢູ່ແຂວງອື່ນ ລາຄາບໍ່ຕ່ຳກວ່າ 3,000 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ.
ຕໍ່ບັນຫາດັ່ງກ່າວ ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ກໍເຫັນວ່າ ເປັນເຣື່ອງບໍ່ຍຸຕິທັມ ສະນັ້ນ ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງຢາກໃຫ້ ທາງການເຂົ້າມາແກ້ໄຂ ເຣື່ອງລາຄາໃຫ້ເໝາະສົມ ແທນທີ່ຈະຖືກພໍ່ຄາຄົນກາງກົດລາຄາ.
ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຢູ່ແຂວງອັດຕະປື ໄດ້ກ່າວໃນັວນທີ 19 ມົກກະຣາ ວ່າ:
" ສວນ ກໍ ສວນ ຂອງ ເຮົານີ້ ແຫຼະ ກໍ ຂອງ ອ້າຍ ເອື້ອຍ ຈິງໆ ນີ້ ແຫຼະ ລູກ ພໍ່ ແມ່ ດຽວ ກັນ ນີ້ ແຫຼະ ເຂົາ ເຈົ້າ ບໍ່ ມີ ຣົ ຖລາ . ມັນ , ມັນ ກໍ ໄກ ແດ່ ຢູ່ ເທ ສ ບານ ເມືອງນີ້ ມັນ ກໍ ລາ ຄາ ຖືກ ແດ່ຫັ້ນ ນ່າ ຂ້ອຍ ກໍ ເລີຍ ວ່າ ເອົາ ມັນ ໄປ ແກ່ ຂາຍ ຢູ່ ຊ່ອງ ເມັກ - ວັງ ເຕົ່າ ຫັ້ນ . ເຈົ້າ ໜ້າ ທີ່ ກວດ ເບິ່ງວ່າ ເຈົ້າ ແກ່ ໄປ ເຈົ້າ ມີ ເອກ ສານ ຄົບ ຖ້ວນ ແລ້ວ ບໍ ຂ້ອຍ ວ່າ ຂ້ອຍ ບໍ່ ມີ ຂ້ອຍ ບໍ່ ໄດ້ ເກັບ ຊື້ ມັນ ຕົ້ນ ທົ່ວ ໄປ ບໍ່ ໄດ້ ເປັນ ພໍ່ ຄ້າ ມັນ ."
ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານ ໄດ້ເຜີຍແຜ່ຄລິບວີດີໂອ ລົງໄປແລ້ວ ເຈົ້າໜ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກໍໄດ້ລົງມາກວດສອບ ແລະ ຕັ້ງລາຄາກາງ ໃຫ້ຊາວກະສິກອນ ທີ່ຂາຍໃນພື້ນທີ່ ໃນລາຄາບໍ່ຕ່ຳກວ່າ 3,000 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ. ຊາວສວນມັນຕົ້ນຄົນດຽວກັນນີ້ ກ່າວຕື່ມວ່າ:
" ກ່ອນ ຂ້ອຍ ຈະ ລົງ ຄ ລິບ ໄປ ຫັ້ນ ກໍໂລ ນຶ່ງ ລະ 2,800 ກີບ ປ ມະ ນ 10 ກວ່າ ລ້ານ 20 ກວ່າ ລ້ານ ແມ່ນ ລາ ຄາ ດຽວ ກັນ ໝົດ ບາດນີ້ ຜູ້ ໃຫຍ່ເພິ່ນ ກໍ ຮັບ ຮູ້ ແດ່ ທາງ ເຈົ້າ ໜ້າ ທີ່ ເພິ່ນ ກໍ ລົງ ກວດ ສອບ ເຂົາ ກໍ ພັດ ຂຶ້ນ ລາ ຄາ 3,000 ກີບ ແລ້ວນີ້ ນ່າ ເພາະ ເຮົາ ຊື້ ກໍ ໃນ ລາ ຄາ ເບື້ອງ ຕົ້ນ ເອກ ພາບ ກັນ ວ່າ ຊື້ 3,000 ໝົດ ເດ້ ."
ສ່ວນວ່າ ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຢູ່ແຂວງສວັນນະເຂດ ຕ້ອງຍອມຂາຍໃຫ້ແກ່ພໍ່ຄ້າຄົນກາງ ແລະ ເຂົາເຈົ້າບໍ່ສາມາດໄປຂາຍຢູ່ແຂວງອື່ນໄດ້ ເຊິ່ງລາຄາມັນຕົ້ນ ຢູ່ທີ່ 3,000 – 3,200 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ.
ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ທ່ານ ນຶ່ງ ຢູ່ແຂວງສວັນນະເຂດ ໄດ້ກ່າວວ່າ:
" ມັນ ດິບ . ມັນ ແຫ້ງນີ້ ກໍ 3,000 – 3,200 ກີບ ຂຶ້ນ ໜ້ອຍ ດຽວ ສ່ວນ ໃຫຍ່ ມັນ ກະ ໄປ ໄກ ຄັນ ໄປ ຂາຍ ຢູ່ ໂຕ ເຂດ ໃນ ເມືອງ ນຶ່ງ ມາບໍ່ ມີ ຣົ ຖ , ສອງ ມາ ມັນ ກໍ ໄປ ນຳ ທາງ ມັນ ກໍ ມີ ການກວດ ຂັນ ຫັ້ນ ແລ້ວ ມັນ ຕ້ອງ ມີ ເອກ ສານ ຊື້ - ຂາຍ ມັນ ຕົ້ນຈັ່ງ ໄປ ໄດ້ ຕາມ ລະ ບຽບ ເພິ່ນ ຫັ້ນ ແຫຼະ ການ ປັບ ໃໝ ."
ລາຄາມັນຕົ້ນ ຢູ່ແຂວງສວັນນະເຂດ ຢູ່ທີ່ 3,650 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ ສຳລັບມັນຕົ້ນທີ່ຄຸນນະພາບດີ ແຕ່ ຖ້າມັນຕົ້ນທີ່ຄຸນນະພາ ບໍ່ດີປານໃດ ກໍລາຄາຢູ່ທີ່ 3,000 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຼາມ. ຜູ້ຮັບຊື້-ຂາຍມັນຕົ້ນ ທ່ານ ນຶ່ງ ຢູ່ແຂວງສວັນນະເຂດ ໄດ້ກ່າວວ່າ:
" ເຮົາ ກໍ ຮັບ ຊື້ ໃນ ລາ ຄາ ຕອນນີ້ ຫັ້ນ ຄັນ ໂຕ ແຫ້ງ ເນາະ ມັນ ກໍ 3,650 ມັນ ກໍ ແລ້ວ ແຕ່ ແລ້ວ ແຕ່ ລະ ລານ ເຈົ້າ ໜ້າ ທີ່ ເພິ່ນ ກໍ ກຳ ນົດ ຕ້ອງ ໄດ້ ເຮັດ ເກ ສານ ຂໍ ອະ ນຸ ຍາດ ຈາກ ເມືອງ ຈາກ ແຂວງເນາະ ມັນ ຕ້ອງ ໄດ້ ເສັຽ ພັນ ທະ ອາ ກອນໃຫ້ ຣັ ຖ ເດ້ ."
ການຊື້-ຂາຍມັນຕົ້ນ ຢູ່ຕ່າງແຂວງ ຕ້ອງມີໃບອະນຸຍາດ ຖືກຕ້ອງຕາມທາງການກຳນົດ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແຂວງຈຳປາສັກ ທ່ານນຶ່ງ ໄດ້ກ່າວວ່າ:
"ເກັບ ຊື້ ບ່ອນ ອື່ນ ມັນ ຕ້ອງ ມີ ເຮົາ ເກັບ ຊື້ ຢູ່ ໃສ ມັນ ຕ້ອງ ມີ ໃບ ອະ ນຸ ຍາດ ຄັນ ວ່າ ເຮົາ ບໍ່ ມີ ໃບ ອະ ນຸ ຍາດ ກໍ ຕ້ອງ ໄດ້ ຍຶດ ເດ້ ຄັນ ຂອງ ເຮົາ ເອງ ໃນ ສວນ ເຮົາ ເອງ ທີ່ ວ່າ ເຂົາ ຮັບ ຊື້ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ຂອງ ເຂດ ເຮົາ ບໍ່ ມີ ກະໄດ້ ແລ້ວ ລາ ຄາບໍ່ ກົງ ກັນ ມັນ ມີ ພາກ ສ່ວນ ນຶ່ງ ມັນ ຕ້ອງ ໄດ້ ປົກ ປ້ອງ ."
ປົກຕິແລ້ວ ຊາວສວນມັນຕົ້ນ ຈະຂາຍຢູ່ໃນແຂວງຂອງຕົນເອງ ຍ້ອນວ່າ ມີຜູ້ຮັບຊື້ຢູ່ແຂວງນັ້ນຢູ່ແລ້ວ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແຂວງສວັນນະເຂດ ໄດ້ກ່າວວ່າ:
" ທັມ ມະດາ ຢູ່ຢູ່ແຂວງໃດ ກໍຂາຍຢູ່ແຂວງນັ້ນ ມັນມີໜ່ວຍບໍຣິການ ເຂົາເກັບຊື້ໃຫ້ຢູ່ແລ້ວ ທາງໂຮງງານເຮັດໃບມອບສິດໃຫ້ ກໍມອບໃຫ້ຜູ້ນັ້ນ ເກັບຊື້ແນວນັ້ນ ແນວນີ້ຫັ້ນນ່າ ຄົນປູກກໍເອົາໄປຂາຍໄດ້ນ່າ ໄປເຮັດສັນຍາກັບບໍຣິສັດ ຜູ້ເກັບຊື້ ຢູ່ແຂວງໃດແຂວງນຶ່ງ ກໍສົ່ງເລີຍ."
ໃນເດືອນກຸມພາ ປີ 2021 ທີ່ຜ່ານມາ ຊາວສວນມັນຕົ້ນຫຼາຍຄົນ ຢູ່ແຂວງຈຳປາສັກ ກໍເຄີຍຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທາງການ ແກ້ໄຂບັນຫາລາຄາ ຍ້ອນວ່າ ມີບາງບໍຣິສັດ ຮັບຊື້ມັນຕົ້ນນຳຊາສວນ ແບບກົດລາຄາມັນຕົ້ນ ລົງຮອດ 400 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ ໃນຂະນະທີ່ລາຄາມັນຕົ້ນ ໃນເວລານັ້ນ ຕໍ່າສຸດຢູ່ທີ່ 1,700 ກີບ ຕໍ່ກິໂລກຣາມ.