Yash sha'ir abduljan aznibaqiyéf: "Po'‍éziye méni tallidimikin, dep oylaymen"

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2021-01-22
Share
Yash sha'ir abduljan aznibaqiyéf: Yash sha'ir abduljan aznibaqiyéf(solda) qelemdashliri bilen. 2017-Yil, almuta.
RFA/Oyghan

Melumki, ötken esirning bolupmu 70-90-yilliri qazaqistan Uyghur edebiyati öz tereqqiyatining eng choqqisigha yetken dewri idi. Bu waqitta Uyghur edebiyatining karwan béshi bolup qazaqistan xelq yazghuchisi, ataqliq dramatorg ziya semedi bashliq bir türküm talantliq sha'ir we yazghuchilar ijad qiliwatatti. Hézimet abdullin, jamaldin bosaqof, hézim iskenderof, iliya bextiya, hézim bexniyazof, qurwan toxtemof qatarliq ediblerning ijadiyiti we ölmes eserliri Uyghur edebiyati meydanida yéngi talantlarning ösüp yétilishige zémin yaratqan idi. Waqit ötkenséri köpligen ene shundaq yazghuchilar alemdin ötüp, ularning ornini yéngi dewr wekilliri, uzun waqitlardin buyan saqlinip kéliwatqan en'enilerni dawam qilish bilen bille yéngiche uslubta ijad qilidighan, dunyani bashqiche tesewwur qilidighan yashlar bésishqa bashlidi. Bügünki künde ularning sani ilgirikidek köp bolmisimu, emma her biri öz aldigha ijad qilip, Uyghur edebiyatining rawajlinishigha bir kishilik töhpisini qoshup kelmekte. Shularning biri hazir almuta wilayiti emgekchiqazaq nahiyesining gheyret yézisida yashap, shu yurttiki ismayil sattarof namidiki ottura mektepte qazaq tili we edebiyati penlirining mu'ellimi bolup ishlewatqan abduljan aznibaqiyéftur.

Yash sha'ir abduljan aznibaqiyéf(ongdin birinchi) yash sen'etkarlar bilen. 2019-Yil, nursultan shehiri.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan abduljan aznibaqiyéf özining néme üchün edebiyatning po'‍éziye sahesini tallap alghanliqini chüshendürüp, mundaq dédi: "Köpinche sha'ir-yazghuchilar shé'ir yézishtin bashlighan. Shular qatarida menmu shé'ir yézishtin bashlighan idim. Gödek chéghimdin bashlap shé'ir yézishqa kirishtim. Andin kéyin mektepte chong siniplarda oquwatqinimda, shundaqla aliy oqushta oqughuchi bolghan dewridin ta mushu kemgiche po'‍éziye bilen shughullinip kéliwatimen. Birdinla po'‍éziyege ashiq bolush, po'‍éziyening küch-qudriti méni özige jelp qilghanliqtin po'‍éziye méni tallidimikin, dep oylaymen."

Abduljan aznibaqiyéf özining tunji shé'irining yézilish sewebi we mezmuni heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Yoshurushning hajiti yoq, deslepki shé'irimning tarixi ésimde yoq. Biraq bashqa sha'irlar qatarida ana yurt, ata-ana, mektep hayati heqqide yazghan shé'irlirim méning shu deslepki shé'irlirim bolup hésablinidu. 7-Siniptin ta 11-sinipqiche yazghan shé'irlirimni kitabche qilip, depterge yézip mangattim. Epsus, melum sewebler bilen shu deptirim yütüp ketti."

U öz ijadida asasen ana yurt, weten, muhebbet, hayat, ademler arisidiki munasiwetler we bashqimu muwzulargha muraji'et qilip kelgenlikini bildürdi. Emma hayat mawzusining alahide orun tutidighanliqini tekitlidi.

Abduljan aznibaqiyéfning yazghan shé'irliri mawzu-mezmun jehettin qanche xilmu-xil bolsa, shekli jehettinmu özige xas alahidilikke ige. Uning ijadiyiti tetqiqatchilarning diqqitini tartqan bolup, bir nechche tetqiqatlarda uning eserlirige munasip baha bérilgen idi.

U mundaq dédi: "Deslepki qedemlirimde qoshaq sheklidiki, aruz sheklidiki shé'irlarni yazghan bolsam, kéyin yéngiche köz qarash, yéngi istillarning qéliplishishi dewride modérnistik shé'ir ülgiliri rétide shé'irlarni yézip kéliwatimen. Bir chettin oqup öginiwatmen. Ana wetende gungga shé'irlar deydu. Shuning bilen bir qatarda chashma shekildiki shé'irlarni modérnistik ülgilerge layiqlashturup, özgiche bir yéngi köz qarashlar bilen yézishqa tirishiwatimen."

Abduljan aznibaqiyéf yene özining kölemlik janrlargha muraji'et qilish oyiningmu yoq emeslikini bildürdi.

U edebiyat meydanigha kirip kélishige sewepchi bolghan amillar we ustazliri heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Birinchidin, özümning qiziqishi, kitab oqush. Ikkinchidin, edebiyatqa muhebbitimni oyghatqan mekteptiki ustazim muhebbet hede maydinowa bolghan bolsa, almuta shehirige kelgendin kéyin akiliq ghemxorluqini körsetken, ustazliq qilghan exmetjan aka israpilofni ustazim rétide körimen. Uningdin bashqa her qachan ijadimgha baha bérip kéliwatqan Uyghur edebiyatining tayanchisi jemshit aka rozaxunofni ustazim dep tonuymen."

Melum bolushiche, abduljan aznibaqiyéf kélechikidin zor ümidler kütküzüwatqan yash ijadkarlarning biri bolup, uning her yilliri yoruq körgen "Qelbim bahari", "Yashliq lirikiliri", "Yürek albomi" qatarliq nezmiy we nesriy kitabliri, shundaqla ayrim publistikiliq eserliri kitabxanlar qelbidin chongqur orun alghanken. Uning bezi shé'irlirigha muzika yézilip, naxshiliri sen'et heweskaliri arisida alqishqa érishmektiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet