Адана шәһиридә өткүзүлүватқан түрк дуняси сәнәт байримиға уйғурларму қатнашмақта

Түркийиниң 4-чоң шәһири аданада өткүзүлгән “түрк дуняси сәнәт байрими” ниң мәқсити түркий хәлқләрниң мәдәнийәтлирини бир-биригә тонуштуруш.
Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2011.10.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
turk-dunyasi-senet-bayrimi-305.jpg Адана шәһиридә өткүзүлгән “түрк дуняси сәнәт байрими” ға қатнашқан уйғурлар. 2011-Йили өктәбир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийиниң 4-чоң шәһири аданада хәлқаралиқ түрк дуняси сәнәт байрими өткүзүлмәктә. 10-Айниң 13-күнидин 20-күнигичә давамлишидиған бу фестивалға қазақистан, булғарийә түрклири, русийә федератсийисиниң алтай, башқуртистан районлиридин кәлгән сәнәт өмәклири шундақла әзәрбәйҗан вә уйғурлардин тәшкилләнгән сәнәт өмәклири қатнашмақта.

Адананиң ататүрк бағчисида өткүзүлгән ечилиш мурасимида сөз қилған “түрк мәдәнийәтлири вәхпи” мудири әхмәт дағдуран әпәнди, бу сәнәт байримини уюштуруштики мәқситиниң түркий хәлқләрниң мәдәнийәтлирини бир-биригә тонуштуруш икәнликини ейтқан.

turk-dunyasi-senet-bayrimi-385.jpg
“түрк дуняси сәнәт байрими” ға қатнашқан түркий милләттин сәнәтчиләр. 2011-Йили өктәбир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Хәлқаралиқ түрк дуняси сәнәт байримини мәркизи қазақистанниң алмаата шәһиригә җайлашқан түрк хәлқлири вәхпи уюштурған болуп, бу паалийәт һәққидә техиму тәпсилий мәлумат елиш үчүн фестивални уюштуруш комитетиниң мәсули орқун өзқалә әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

У бу фестивал һәққидә мәлумат берип мундақ деди: бу сәнәт байримини мәркизи қазақистанниң алмаата шәһиридә турушлуқ түрк хәлқлири мәдәнийәтлири вәхпи уюштурған. Бу фестивалға қазақистандин 170 кишилик бир сәнәт өмики кәлди. Бу өмәкниң ичидә грузинлар, өзбекләрму бар болуп, бу қетимқи сәнәт байримимизға көпрәк қазақ сәнәтчиләр қатнашмақта. Булардин башқа булғарийидин кәлгән түркләр, қазақистандин кәлгән уйғур сәнәтчиләр, әзәрбәйҗан, русийә федератсийисидин кәлгән түркий хәлқләрдин сәнәтчиләрму бар.

Орқун өзқалә әпәнди хәлқаралиқ түрк дуняси сәнәт байримини өткүзүштики мәқсити һәққидә тохтилип мундақ деди:
“мәқсәт түркий хәлқләрниң бир-бириниң мәдәнийәт вә сәнәт байлиқлирини чүшиниши, бу арқилиқ бир-бири билән болған алақисини күчәйтишини әмәлгә ашуруштин ибарәт. Бу сәнәт байримиға ‛түркий хәлқләрниң бир-биригә қучақ ечиши‚ дәп тема қойдуқ.”

Мәлумки, адана 19-әсирниң ахирида русийә зулумидин қечип кәлгән өзбекләр көп олтурақлашқан районлардин бири. Аданада түркистанлиқлар җәмийити намида бир тәшкилат паалийәт елип бармақта, булар пүтүн паалийәтләргә шәрқий түркистанниң ай юлтузлуқ көк байриқи билән қатнишиду. Бу қетимқи фестивалда қазақистандин кәлгән уйғурлар көк байрақ көтүрәлмигән болсиму, параттин өткәндә түркистанлиқлар җәмийити көк байрақ билән өткән.

Түркистанлиқлар җәмийити башлиқи һүсәйин бәрдиләк әпәнди хәлқаралиқ түрк дуняси сәнәт байриминиң аданада өткүзүлүшиниң әһмийити һәққидә тохтилип мундақ деди:
“мундақ байрамлар бизниң бир аммиви тәшкилат болуш сүпитимиз билән дөлитимизгә түрк дунясиниң мәвҗутлуқи, түрк дуняси бирликини қуруш керәклики вә түркий хәлқләрниң иқтисадий мунасивитини күчәйтишниң лазимлиқини аңлитишимизда муһим әһмийәткә игә.”

У сөзидә түркийидә аз сандики кишиләрниң техиғичә шәрқий түркистан мәсилисидин бихәвәр икәнликини, әмма өзлириниң мәқситиниң бу кишиләргә шәрқий түркистан мәсилисини аңлитиш икәнликини баян қилип мундақ деди:
“бүгүнгичә бәзи кишиләр түрк дунясиниң барлиқидин бихәвәр. Һәйран қалидиған иш шуки, бүгүн пәләстин мәсилисигә һәммә киши көңүл бөлиду. Әмма шәрқий түркистанға унчилик көңүл бөлмәйду. Шуңа биз бу хил сәнәт байрамлиридиму шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизниң дәрдини түрк дунясиға аңлитишқа тиришиватимиз. Бизниң мәқситимиз мана шу, биз өзбек, уйғур, қазақ, қирғиз дәп айримаймиз. Биз үчүн буларниң һәммиси бир милләт, шуңа бизниң җәмийитимизниң исминиму ‛түркистанлиқлар җәмийити‚ дәп қойдуқ.”

Оттура асия түркий җумһурийәтлири мустәқил болғили 20 йил болди. Бу 20 йилдин бери түркийидә түрк дуняси һәққидә көп санда, илмий муһакимә йиғини, қурултай, сәнәт байрамлириға охшаш паалийәтләр өткүзүлди. Уйғурлар мустәқил болалмиған болсиму бу хил паалийәтләргә мустәқил оттура асия түркий җумһурийәтлиридин кәлгәнләргә охшашла алаһидә тәклип бойичә қатнашмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.