“Shahzadiler shehiri” amasyaning tarixiy kochilirida

Amasya shehiri bolsa ikki tagh otturisidin éqip ötken yéshil deryasi boyigha jaylashqan istratégiyilik ehmiyetke ige muhim sheherlerdin biri.
Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2011.09.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
fatih-sultan-memet-amasyada-wali-bolghan-305.jpg Istanbulni bésiwalghan fatih sultan memetmu amasyada waliy bolghan. 2011-Yili 7-séntebir.
RFA/Erkin Tarim

Amasya türkiyining ottura qara déngiz rayonigha jaylashqan wilayetliridin biri. Amasya shehiri bolsa ikki tagh otturisidin éqip ötken yéshil deryasi boyigha jaylashqan istratégiyilik ehmiyetke ige muhim sheherlerdin biri bolup, mezkur sheher 134 ming nopusqa ige kichik sheher bolsimu, emma osmanli impériyisining padishahlirining köpi padishah bolushtin burun bu yerde waliyliq wezipisi ötigen bolghachqa kishiler bu sheherni “Shahzadiler shehiri” dep ataydu.

shahzadeler-muzeyi-385.jpg
“Shahzadiler shehiri” diki shahzadeler muzéyi. 2011-Yili 7-séntebir.
RFA/Erkin Tarim

Türkler 7 ming yilliq tarixqa ige bolghan amasyani 1075-yilida wizantiye impériyisini aghdurup tashlap qolgha chüshürgen. 1243-Yili mongghullar seljuqlilarni meghlup qilip amasyani ishghal qilghan. Tarixi menbelerde körsitilishiche, bu sheherge Uyghurlarning kélishi 1243-yillargha toghra kélidiken, chünki chinggizxan armiyisidiki bash qomandanlar, meslihetchiler Uyghur iken. 1341-Yilida amasya shehiri eratna Uyghur dölitining qoligha ötken bolsa, 1386-yili shahzade yildirim bayézid teripidin osmanli impériyisining qoligha ötken.

erkin-tarim-shahzadiler-muzeyi-heykili-aldida-385.jpg
Erkin tarim shahzadilerning heykili aldida. 2011-Yili 7-séntebir.
RFA/Erkin Tarim

Osmanli shahzadiliridin yildirim bayézid, chelebi mehmet, fatih sultan memet, ikkinchi bayézid, yawuz sultan sélim, üchinchi murat qatarliq shahzadiler bir mezgil amasyada waliyliq wezipisi ötigendin kéyin osmanli impériyisining padishahi bolup textke olturghan idi.

Tarixiy menbelerge qarighanda u mezgilde osmanli ordisidiki permanlar Uyghur tilida tarqitilghan bolup, tarixi menbelerde 1327-yilidin 1381-yilighiche amasya we amasya bilen chégridash bir qanche wilayet eratna Uyghur beglikining bashqurushi astida bolghan, bu mezgilde eratna döliti bu rayonlargha köp sanda Uyghur élip kélip yerleshtürgen iken.

Amasya shehirige 32 kilométir kélidighan Uyghur nahiyisidiki Uyghurlarmu shu waqitlarda bu yerlerge yerleshshtürülgen. Bezi tarixchilar türkiyide yene köp sanda Uyghurlar olturaqlashqan yerler barliqini ilgiri sürüshmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.