Тарих-бүгүн

1943-Йилидин етибарән уйғурлар диярида шең шисәй башчилиқидики хитай һакимийитигә қарши күрәшләр барғансери күчийишкә башлиди.

1943-Йили америка консулханисиниң қурулушиниң арқа көрүнүши

Американиң уйғур дияриниң сиясий тәқдири һәққидә мәлум позитсийәдә болуши 2-дуня урушиниң башлиниши вә күчийиш җәряни билән мунасивәтлик иди.

Унтулуп кәткән унтулмас шәхсләр: шәрқий түркистан җумһурийити диний назири абдумутаали хәлпәтниң шанлиқ излири

1944-1949-Йиллардики шәрқий түркистан миллий азадлиқ инқилаби вә уйғур ели тарихида әлихан төрә билән әхмәтҗан қасиминиң исми даим алдинқи орунда тилға елинатти.

Шәрқий түркистан миллий армийәси офитсериниң җәңгаһ хатирилири (2)

Һаким турсун пәқәт өзи биваситә қатнашқан, шаһит болған вәқәләр вә сәпдашлириниң иш-һәрикәтлирини тәпсилий, инчикә вә растчил мәйданда туруп баян қилған.

Йосиф сталин вә мав зедоңниң достлуқиға путлашқан «уйғур тарихи» (2)

Археолог вә тарихшунас а. Н бернштам өзиниң «уйғур хәлқиниң қәдимки вә дәсләпки оттура әсирләр тарихиниң қиссилири» намлиқ әсирини йезишниң түп муддиасини ипадә қилған.

Шәрқий түркистан миллий армийәси офитсериниң җәңгаһ хатирилири ( 1)

Һаким турсунниң: «миллий азадлиқ инқилаби җәрянида мән һәқдар болған ишлар» намлиқ әслимиси.

«Мәнзилгә йетәлмигән сәпәрләр» дики тарихий мусапиләр (1)

1940-Йиллардики миллий азадлиқ инқилаб, җүмлидин шәрқий түркистан җумһурийитиниң һәрбий вә мәмурий хадимлириниң қалдурған әслимилири бираз көпрәк.

Шәрқий түркистан җумһурийитиниң «күрәш» журнилидики түп идийә - миллий азадлиқ

1944-Йилидин 1949-йилиғичә давамлашқан шәрқий түркистан инқилаби дәвридә шәрқий түркистан җумһурийити һөкүмити мәтбуат ишлириға, җүмлидин мәтбуат арқилиқ хәлқни тәрбийәләш, инқилабқа чақириш, сәпәрвәрлик қилиш вә миллий һәм вәтәнпәрвәрлик роһни турғузушқа алаһидә әһмийәт бәргәниди.

Унтулуп кәткән унтулмас қәһриманлар-турсун исраил (2)

Турсун исраил бир қисим миллий азадлиқ инқилаб рәһбәрлири билән бир қатарда хитай компартийәси тәрипидин муһим рәһбири хизмәтләргә җәлп қилиниду.

Унтулуп кәткән унтулмас қәһриманлар-турсун исраил

20-Әсирдики миллий азадлиқ инқилаби тарихий шәхслириниң хели көпи 1949-йилидин башланған муһаҗирәт һаят мусапилирини баштин кәчүрүп, чәтәлләрдә һаяттин өтти.

Америкадики ахирқи «ғази» әдһәмҗан закирниң һаят сәпири(2)

Әдһәмҗан әпәнди әйни вақиттики шәрқий түркистан җумһурийити рәһбәрлиридин әлихан төрә, әхмәтҗан қасими қатарлиқлар билән учрашқан, уларниң ялқунлуқ нутуқлириниң көп қетим аңлиғаниди.

Америкадики ахирқи «шәрқий түркистан инқилаби ғазиси» - әдһәмҗан закирниң һаят сәпири (1)

2020-Йили, 24-январ җүмә күни, американиң вирҗинийә штати вә әтраптики штатларда яшайдиған уйғурлар үчүн толиму қайғулуқ бир күн болди.

Бир әсирлик мәхпий доклат: абдулла розибақиниң болшевиклардин уйғурларниң азадлиқини қоллишини тәләп қилиши(3)

Абдулла розибақийефниң қәйт қилишичә, 1922-йили, пәрғанә вадиси, йәттису вә башқа җайлардики қәшқәрийә вә җуңғарийәдин көчүп чиқип йәрлишип қалған уйғур аһалисиниң сани 800 миң иди.

Бир әсирлик мәхпий доклат: абдулла розибақиниң болшевиклардин уйғурларниң азадлиқини қоллишини тәләп қилиши(2)

Қәшқәрийәниң аһалә, милләт, иҗтимаий қурулмиси вә уйғур инқилабиниң қисмити

Бир әсирлик мәхпий доклат: абдулла розибақиниң болшевиклардин уйғурларниң азадлиқини қоллишини тәләп қилиши(1)

Абдулла розибақи русийә һөкүмитини қәшқәрийәдики инқилабқа қозғашқа тиришқан

1949-Йили вә 2020-йилиниң йеңи йили уйғурларға немиләрни ата қилди?

Нурмуһәммәд садиқоф: «хитай компартийәси уйғурлар диярини игиләп, өз һакимийитини тиклигән 1949-йили узутуп, 1950-йили күтүвелиш уйғурлар үчүн дәрт-әләмниң башлиниши болди.»

Мунир йерзин: әхмәтҗан қасими әлихан төридин кейин һөкүмәт вә хәлқниң алий рәһбири иди

Әхмәтҗан қасими әлихан төрә совет иттипақиға елип кетилгәндин кейин һөкүмәт вә инқилабниң рәһбиригә айланған.

Мунир йерзин: 1945-1947-йиллири үрүмчидә хитайлар сепил ичигә бекинип яшайтти

Мунир йерзин әпәндиниң ейтишичә, әйни вақитта үрүмчидә уйғурлар нопус җәһәттә әң көп болуп, аһалиниң 75% ни тәшкил қилатти.

Мунир йерзин: миллий армийә үрүмчигә һуҗум қилса, үрүмчини азад қилалайтти

Миллий армийә қошунлири 13-сентәбир күни манас дәрясиниң ғәрбий қирғиқиға йетип келип давамлиқ шәрққә йүрүш қилип, үрүмчини азад қилишқа тәйярланди.

Шәрқий түркистан миллий армийәсиниң ахирқи офитсериниң кәчмишлири (2)

Абдуллаҗан әпәндиниң ейтишичә, улар 1945-йили 9-айларда ғулҗа запас 4-пиядиләр полкиға тәқсим қилинған вә кейин азад нишанлиқ 2-полкта турған.

Шәрқий түркистан миллий армийәсиниң ахирқи офитсериниң кәчмишлири (1)

1933-Йили қурулған шәрқий түркистан ислам җумһурийитигә 86 йил, 1944-йили қурулған шәрқий түркистан җумһурийитигә 75 йил тошти.

Шәрқий түркистан җумһурийити миллий армийәси ейтқан маршлар

Буниңдин 75 йил илгирики қурулған шәрқий түркистан җумһурийити дөләт герби, мукәммәл қанун-түзүмлири, дөләт аппаратлири, дөләт сиясити, шуниңдәк мунтизим заманиви армийәсигә игә дуняниң илғар мустәқил җумһурийәтлириниң бири сүпитидә қәд көтүргәниди.

Абдурешит сәлимоф: һаят мусапәмдики әң бәхтлик күнләр шәрқий түркистан җумһурийити дәвридә өткән (2)

Сабиқ шәрқий түркистан армийәси офитсери абдурешит сәлимофниң һаят хатириси: миллий армийә офитсеридин мусапирлиқ сәпиригичә

Абдурешит сәлимоф: һаят мусапәмдики әң бәхтлик күнләр шәрқий түркистан җумһурийити дәвридә өткән (1)

Сабиқ шәрқий түркистан армийәси офитсери абдурешит сәлимофниң һаят хатириси: инқилаб қойниға қошулуш

Шәрқий түркистан яки уйғуристандин «шинҗаң уйғур аптоном райониға»

Сәйпидин әзизниң өз әслимисидә қәйт қилишичә, 1952-йили, ваң җин униңға мав зедуңниң униң миллий аптономийә тоғрисида конкрет пикир қоюшини тәләп қилғанлиқини йәткүзгән.

«51 Чиләр» ниң уйғуристан җумһурийити қуруш тәлипиниң арқисидики сәйпидин әзиз лайиһәсиниң бәрбат болуши

1944-1949-Йиллиридики шәрқий түркистан миллий азадлиқ инқилабиға қатнашқан ғулҗидики «51 зиялий» ниң 1951-йили, 4-март күни ачқан уйғуристан җумһурийити қуруш мәсилиси һәққидики йиғининиң арқа көрүнүши тасадипий әмәс иди.

«51 Чиләр» ниң уйғуристан җумһурийити қуруш тәлипиниң бәрбат болуши (1)

Бу йил 1-өктәбир хитай хәлқ җумһурийитиниң қурулғанлиқиға, шуниңдәк хитай һөкүмитиниң шинҗаңни тинчлиқ билән азад қилдуқ дәп җакарлиғанлиқиға 70 йил тошқан күндур.

Толуқ бәт